Szczepienia na gruźlicę

Szczepienie przeciwko gruźlicy to jeden z pierwszych preparatów ochronnych podawanych noworodkowi w ciągu doby od urodzenia. I choć jest to podstawowa szczepionka chroniąca, obserwuje się spadek liczby zaszczepionych przeciwko tej chorobie.

W 2023 roku przeciw gruźlicy zaszczepiono 247 701 (90,9%) wszystkich urodzonych noworodków. To o 0,2 punkty procentowe (p.p.) mniej niż w roku 2019. Ma to przełożenie w statystykach dotyczących zapadalności na tę chorobę; w 2019 roku odnotowano o 2,8% mniej zakażeń niż w roku poprzednim, podczas gdy w 2023 było ich 3,5% więcej^[3].

Gruźlica szczepienie statystyki

2020, rok pandemii, to czas, kiedy ze względu na obciążoną służbę zdrowia, diagnostyka chorób innych niż COVID-19 została zaniedbana – stąd znaczny spadek zgłoszonych przypadków gruźlicy (o 36,7%). Od tamtego czasu liczba zachorowań stale rośnie, co po części jest spowodowane właśnie tym, że lista osób uchylających się od szczepień stale się wydłuża.

Szczepienia na WZW B

Kolejną szczepionkę ochronną – przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B – również podaje się noworodkom w pierwszej dobie po urodzeniu. Następnie niemowlę powinno otrzymać jeszcze 2 dawki: w 2. oraz 6. miesiącu życia. Statystyki szczepień w Polsce uwzględniają dwie dawki, przyjęte przez dziecko do 2. roku życia (w pierwszej dobie i 2. miesiącu).

W 2023 r. dwie dawki szczepionki na WZW B otrzymało w sumie 97,4% dzieci; najwięcej w województwie kujawsko-pomorskim (99%), a najmniej w podlaskim (95,2%). Niezaszczepieni stanowili grupę 2,6% i jest to wzrost o 0,1 p.p. w porównaniu z rokiem 2019 – także tutaj można zauważyć nieznaczną tendencję spadkową co do liczby zaszczepionych. 

Szczepienia na pneumokoki

Obowiązkowe szczepienia na pneumokoki dla wszystkich dzieci w Polsce wprowadzono w 2017 roku^[4]. Immunizacja odbywa się w schemacie trzydawkowym, w 2. i 4. miesiącu życia, a następnie między 13. a 15. miesiącem. 

Statystyki szczepień w Polsce uwzględniają dwie dawki, przyjęte przez dziecko do 1. roku życia. W 2019 roku było ich 94,3%, a w 2023 roku o 0,4 p.p. więcej, czyli 94,7%. To jedyny przypadek, kiedy odnotowano wzrost, a nie spadek wyszczepienia dzieci.

Mimo wprowadzenia wymogu immunizacji, a co za tym idzie, wyższego odsetka wyszczepień, odnotowuje się stały wzrost przypadków inwazyjnej choroby pneumokokowej^[5]. Jest to jednak spowodowane lepszą wykrywalnością i rejestracją zachorowań^[6].

Szczepienia na polio 

Masowe szczepienia na polio wprowadzono na przełomie 1959 i 1960 roku, a po niespełna 25 latach (w 1984 roku) Polska zyskała status kraju wolnego od polio^[7]. To najlepszy dowód na skuteczność immunizacji, którą należy kontynuować, by zapobiec reaktywacji choroby na terenie naszego kraju.

Niestety, lista osób uchylających się od szczepień na polio rośnie. W 2019 roku dwie pierwsze dawki przyjęło 94,9% niemowląt, a 5 lat później, w 2023 roku, jest to już 94,4% (spadek o 0,5 p.p.). Warto zaznaczyć, że od lat 80. aż do 2019 roku wskaźniki wyszczepienia nie spadały poniżej bezpiecznego progu 95%.

Szczepienia na Hib

Szczepienia na Haemophilus influenzae typu B przeprowadza się w schemacie czterodawkowym. Trzy dawki podstawowe podaje się w 7-8 tygodniu życia, 3-4 miesiącu życia i 5-6 miesiącu życia. Dawka uzupełniająca przypada między 16. a 18. miesiącem. 

Hib szczepienie statystyki

Statystyki uwzględniają trzydawkowe szczepienie podstawowe, które w 2019 roku przyjęło 94,8% niemowląt, a w 2023 roku – 94,3%. To kolejny spadek o 0,5 p.p., co ma odzwierciedlenie w statystykach epidemiologicznych. Od 2019 roku, z wyjątkiem lat epidemicznych (2019-2020), kiedy kontakty z potencjalnymi nosicielami były ograniczone przez kwarantannę, odnotowuje się stały wzrost inwazyjnych zachorowań wywołanych przez Hib^[8].

To kolejny dowód na to, że wydłużająca się lista osób uchylających się od szczepień powoduje wzrost zakażeń. W przypadku Hib mają one gwałtowny przebieg i grożą poważnymi powikłaniami, takimi jak uszkodzenie słuchu, padaczka czy upośledzenie umysłowe.

Szczepienia na rotawirusy

Jak podaje Biuletyn Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, w 2022 r. i 2023 r. w Polsce było kolejno 86,7% i 87,8% dwulatków poddanych szczepieniu przeciw rotawirusom. Jest to wzrost o 47-48 p.p. w stosunku do roku 2021. 

W niniejszym artykule porównujemy, jak wydłużyła się lista osób uchylających się od szczepień obowiązkowych w latach 2019-2023. Szczepienia na rotawirusy, wprowadzone do obowiązkowego kalendarza dopiero w 2021 roku, nie kwalifikują się zatem do naszego kryterium.

DTP szczepienie statystyki

Szczepienie niemowląt przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (DTP: Diphtheria/błonica, Tetanus/tężec, Pertussis/krztusiec) przeprowadza się jednym, skojarzonym preparatem trzykrotnie w odstępach od 6 do 8 tygodni.

W porównaniu z 2019 rokiem, kiedy trzy dawki DTP przyjęło 95% niemowląt, w 2023 roku zaszczepionych niemowląt było 94,5%, co oznacza spadek o 0,5 p.p. Najwięcej zaszczepionych noworodków w 2023 r. to mieszkańcy województwa kujawsko-pomorskiego. Najmniej było ich na Podlasiu (90,7%). 

Czwartą dawkę szczepienia podstawowego podaje się dopiero między 16. a 18. miesiącem życia, dlatego statystyki szczepień w Polsce jej nie uwzględniły. Podane wyżej dane dotyczą trzech dawek szczepienia DTP.

MMR szczepienie statystyki

Kolejne z obowiązkowych szczepień ochronnych dla dzieci dotyczy ochrony przed zachorowaniem i ciężkim przebiegiem odry, świnki i różyczki (MMR: Measles/odra, Mumps/świnka, Rubella/różyczka).

Szczepienie podstawowe preparatem skojarzonym podaje się między 13. a 15. miesiącem życia, a dawkę przypominającą w 6. roku życia. Statystyki szczepień w Polce obejmują wyłącznie dawkę podstawową. W 2019 roku przyjęło ją 92,6% dzieci. Dla porównania, w 2023 roku immunizacji poddało się zaledwie 91,8 dzieci – najwięcej w Kujawsko-Pomorskim (96,6%) a najmniej w Podlaskim (87,3%). To najwyższy spadek w populacji ogólnej, wynoszący aż o 8,8 p.p.

Warto zaznaczyć, że nawet w 2019 roku wskaźnik wyszczepień był poniżej progu bezpieczeństwa, wynoszącego dla odry 95%^[9]. Wydłużająca się lista osób uchylających się od szczepień przyczyniła się do utraty odporności zbiorowiskowej, a co za tym idzie – gwałtownego, 4-krotnego wzrostu zachorowań w tym roku^[10]

Czy Polacy szczepią się na grypę? [STATYTYKI]

Immunizacja wcale nie powinna się kończyć w wieku dziecięcym/nastoletnim. Dorosłym, a zwłaszcza seniorom, zaleca się m.in. szczepienia przeciw grypie. W 2023 roku poddało się mu 1 269 438 Polaków (3,45% populacji), czyli o 162 087 osób więcej niż w roku poprzednim.

Niezmienne pozostaje to, że najliczniej szczepią się seniorzy od 65. roku życia, a młodzież i dorośli w przedziale wiekowym 15-64 lata są najmniej wyszczepioną grupą w polskim społeczeństwie. Obrazowo przedstawia to poniższa tabela.

Więcej szczegółów można znaleźć tutaj: szczepienia na grypę w Polsce.

Innymi szczepieniami nieobowiązkowymi, a zalecanymi wśród dzieci i dorosłych zgodnie z PSO, są szczepienia przeciwko ospie wietrznej, HPV, meningokokom ACWY i typu B, wirusowemu zapaleniu wątroby typu A oraz kleszczowemu zapaleniu mózgu. W ostatnich latach dołączyły również szczepienia przeciw COVID-19 (sprawdź aktualne dane: COVID statystyki Polska).

Dlaczego statystyki szczepień w Polsce są tak niskie?

W naszym kraju spadek liczby zaszczepionych niekiedy określa się plagą odmów szczepień. Jedną z przyczyn takiej sytuacji jest wzrost dezinformacji w sieci. Młodzi rodzice nie zawsze zostają rzetelnie i prawidłowo poinformowani o skuteczności szczepień, toteż poszukując wiadomości na ten temat, zderzają się z dezinformacją w Internecie.

Wiele osób odmawiających przyjęcia szczepień dla siebie lub dziecka twierdzi, że skoro umieralność na choroby zakaźne spada, przyjmowanie preparatów ochronnych w postaci szczepień nie ma sensu – wręcz może wyrządzić więcej złego. Mówi się bowiem o obecności toksyn i bakterii w szczepionkach, które mogą zaszkodzić organizmowi, również małego dziecka. Takie szkodliwe mity mogą mieć katastrofalne skutki. Jakie?

Jakie są skutki uchylania się od szczepień?

Jeżeli aktualna sytuacja liczby zaszczepionych nie ulegnie poprawie, można obawiać się powrotu chorób zakaźnych wskutek utracenia odporności populacyjnej.

Najskuteczniejszym sposobem ochrony przed większością chorób zakaźnych jest przyjęcie szczepionek. Tymczasem odmowa podania preparatu z roku na rok zwiększa zachorowalność zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych.

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego przestrzega, że zgromadzenie dużej liczby nieuodpornionych dzieci w jednym miejscu (jak żłobek czy przedszkole) jest jednoznaczne z wystąpieniem zachorowań w ogniskach epidemicznych.

Spadek szczepień obowiązkowych wśród dzieci może skutkować wzrostem zakażeń na choroby takie jak polio czy błonica, które – jak do tej pory mogło się wydawać – odeszły na dobre. 

Podsumowanie

Statystyki szczepień w Polsce w latach 2019-2023 pokazują wyraźną tendencję wzrostową, jeśli chodzi o przypadki uchylania się od obowiązkowej immunizacji dzieci. Dotyczy to zarówno ogólnego wskaźnika wyszczepień, jak i wyszczepienia na poszczególne choroby zakaźne ujęte w obowiązkowym PSO (z wyjątkiem choroby pneumokokowej).

Stan wyszczepienia w Polsce 2019-2023

Do niedawna lista osób uchylających się od szczepień to byli głównie ludzie, którzy nie mogli poddać się immunizacji ze względu na przeciwskazania zdrowotne (np. alergie). Bezpieczeństwo zapewniała im jednak odporność populacyjna. Jak pokazują statystyki, ta zbiorowiskowa odporność obniża się poprzez spadek szczepień wśród dzieci. Wskutek tego na zachorowania narażone są także te osoby, które nie mogą przyjąć szczepień. Zaniedbanie obowiązku immunizacji nie tylko naraża niezaszczepionego na ryzyko ciężkiego przebiegu wielu chorób, ale także odbiera ochronę niezaszczepionym z powodu różnych ograniczeń.

Źródła