#choroba-tropikalna #infekcja-bakteryjna #infekcja-ukladu-pokarmowego

Dur brzuszny – profilaktyka choroby

Dlaczego warto zaszczepić się na dur brzuszny?

zdjęcie Katarzyna Ślusarz autora postu o Dur brzuszny – profilaktyka choroby Katarzyna Ślusarz | 2022-03-28 (ostatnia aktualizacja: 2022-10-21)
Dur brzuszny to bakteryjna infekcja układu pokarmowego, powszechna niemal na całej południowej półkuli Ziemi. Szczepienie daje do 5 lat ochrony przed ciężkim przebiegiem oraz poważnymi powikłaniami, takimi jak m.in. uszkodzenia narządów (jelita, wątroby) czy krwotok wewnętrzny. Immunizacja jest wskazana zwłaszcza osobom podróżującym.

Dur szczepienie – najlepsza profilaktyka

Dur brzuszny lub inaczej tyfus to choroba, której można zapobiec dzięki szczepionkom. Profilaktyka to najlepszy sposób na uniknięcie infekcji. Leczenie duru brzusznego staje się bowiem coraz bardziej problematyczne ze względu na rosnącą odporność drobnoustrojów na różne rodzaje antybiotyków. 

Szczepienie na dur brzuszny nie jest obowiązkowe w Polsce. Oznacza to brak odporności, a co za tym idzie – zwiększone ryzyko infekcji podczas podróży do kraju endemicznego występowania bakterii tyfusu.

Pałeczki duru brzusznego bardzo łatwo przenoszą się z człowieka na człowieka. Dodatkowo, są powszechne niemal na całym świecie – wśród wyjątków znajduje się m.in. Polska. O ile pozostającym w kraju choroba raczej nie zagraża, o tyle podróżujący są na nią szczególnie narażeni. Przyczyną jest brak naturalnej odporności. Aby „nauczyć” swój system immunologiczny identyfikowania i zwalczania tych bakterii, warto rozważyć szczepienie na dur brzuszny przed podróżą.

Tyfus – choroba 

Tyfus to infekcja układu pokarmowego. „Dur” to inna nazwa, podobnie jak „gorączka jelitowa”. Chorobę wywołują bakterie Salmonella Typhi. Ludzie są jej jedynym rezerwuarem, co oznacza, że nie występuje w przyrodzie poza organizmem człowieka.

Drobnoustroje przedostają się do organizmu drogą fekalno-oralną, w wyniku kontaktu z nosicielem. Do większości zakażeń dochodzi wtedy, gdy nie przestrzega się higieny – dur brzuszny jest często nazywany „chorobą brudnych rąk”. Osoba zainfekowana może przenosić bakterie na wszystko, czego dotyka. W takim przypadku wszyscy, którzy korzystają z tych rzeczy, są szczególnie narażeni na zachorowanie. 

Gdy pałeczki duru brzusznego przedostaną się do organizmu, zaczynają się namnażać – to tzw. okres inkubacji. Może trwać nawet do 30 dni, zwykle jednak od zakażenia do pierwszych objawów choroby upływają 2 tygodnie.

Dur brzuszny – objawy 

Gdy bakterie rozwiną się i zaczynają atakować organizm, najczęściej odczuwa się zmęczenie, utratę apetytu, ból głowy i gorączkę, która może dochodzić nawet do 40°C. Jest ona zazwyczaj najniższa rano i wzrasta przez cały dzień – najwyższa temperatura trawi organizm późnym popołudniem/wieczorem. Chorzy (szczególnie dzieci) cierpią także na:

Dur brzuszny zagraża turystom.

Zaszczep się przed podróżą!

Dur brzuszny występuje niemal na całej południowej półkuli, z wyjątkiem Australii i Nowej Zelandii.
Pałeczki duru brzusznego są coraz bardziej odporne na antybioryki – jedyną skuteczniejszą profilaktyką jest szczepienie.
Antybiotyki są coraz mniej skuteczne w zwalczaniu tyfusu – bezpieczniejsze jest szczepienie.
Wygodna rejestracja online. Szczepimy też w sobotę. Skuteczne szczepionki.
kobieta po szczepieniu Umów się na szczepienie na dur brzuszny!
  • ból brzucha,
  • wymioty/nudności,
  • zaparcia/biegunkę.

Niektórzy mogą odczuwać objawy typowe dla przeziębienia lub grypy, czyli ból mięśni, suchy kaszel i ból gardła.

Jak dur brzuszny atakuje organizm?

pałeczki duru brzusznego występują w organizmie człowieka i są wydalane z kałem → osiadają na przedmiotach, których nosiciel dotyka brudnymi rękami → przedostaje się do organizmu kolejnej osoby → namnaża się przez ok. 2 tygodnie → powoduje infekcję (m.in. gorączkę i biegunkę) → może wywoływać poważne powikłania

Nieleczony dur brzuszny trwa nawet miesiąc i może zagrażać życiu pacjenta (śmiertelność w takich przypadkach wynosi około 10%). Najpoważniejsze powikłania obejmują krwotok wewnętrzny, uszkodzenie wątroby lub pęknięcie jelita. 

Tyfus choroba – obszary występowania

O ile w Polsce dur brzuszny nie jest groźny, o tyle w niektórych regionach ryzyko zakażenia jest znacznie wyższe. Można zaliczyć do nich m.in.:

  • Afryka,
  • Karaiby,
  • Bliski Wschód,
  • Azja Południowa.

Wszystkie kraje zagrożone transmisją pałeczek duru brzusznego są zaznaczone na poniższej mapie:

Mapa przedstawiająca występowanie duru brzusznego na świecieDur brzuszny (tyfus) – gdzie nam zagraża?

Zdecydowana większość zakażonych, pochodzących z pozostałych części świata, podróżowała wcześniej za granicę. Najskuteczniejszą ochronę przed infekcją zapewnia szczepienie oraz higiena i szczególna ostrożność podczas podróży.

Dur brzuszny – leczenie

Szczepienie na dur brzuszny nie jest obowiązkowe w Polsce, dlatego osoby stale przebywające w kraju nie potrzebują go. Sytuacja zmienia się w przypadku podróży do obszarów endemicznych, czyli takich, w których ryzyko zakażenia jest szczególnie wysokie. Ochronę przed durem brzusznym zapewniają antybiotyki i szczepionki na dur brzuszny.

Antybiotykoterapia to rozwiązanie doraźne, stosowane wtedy, gdy już dojdzie do zakażenia. Ma pomóc walczyć organizmowi z infekcją i szybciej powrócić do zdrowia. Osoby chore na dur brzuszny, które nie poddały się leczeniu, mogą umrzeć z powodu powikłań.

Niektóre antybiotyki coraz słabiej radzą sobie jednak z durem brzusznym – bakterie Salmonella Typhi wykształcają coraz skuteczniejszą odporność na tego typu medykamenty. Dlatego tak ważna jest profilaktyka.

Dur brzuszny – zapobieganie

Dur brzuszny rozwija się szczególnie tam, gdzie panują słabe warunki sanitarne i zła higiena. Rozprzestrzenianiu się bakterii sprzyjają też duże skupiska ludzi – prawdopodobieństwo kontaktu z potencjalnym nosicielem zwiększa się. Szczepienie na dur brzuszny i szczególna ostrożność podczas podróży do tzw. regionów endemicznych może uchronić przed zachorowaniem lub znacząco złagodzić przebieg choroby. 

Profilaktyka duru brzusznego opiera się głownie na szczepieniu i przestrzeganiu zasad higieny. Oto wskazówki, które pozwalają znacząco zredukować ryzyko zachorowania:

  • spożywanie ugotowanych potraw – wysoka temperatura zabija drobnoustroje wywołujące chorobę;
  • jadanie w sprawdzonych miejscach – uliczne stragany/bufety są ogólnodostępne, co zwiększa ryzyko skażenia żywności przez przechodniów (potencjalnych nosicieli choroby);
  • dokładne mycie lub obieranie surowych warzyw i owoców;
  • picie czystej wody – a więc unikanie lodu, który może być zrobiony ze skażonej wody oraz wybieranie fabrycznie zamykanych napojów (np. woda butelkowana zamiast z dzbanka);
  • utrzymywanie rąk w czystości – częste mycie (w czystej wodzie!) lub używanie płynu dezynfekującego (na bazie alkoholu – min. 60%) ogranicza prawdopodobieństwo wprowadzenia bakterii do swojego organizmu;
  • ograniczanie nawyku dotykania się po twarzy.

Przestrzeganie wymienionych zasad oraz zaszczepienie się przed podróżą zapewnia większą (niemal stuprocentową) ochronę przed chorobą. 

Tyfus – szczepienia 

Szczepionka na dur brzuszny może zawierać zabite (inaktywowane) lub żywe, ale osłabione (atenuowane) drobnoustroje chorobotwórcze. Drugi podział dotyczy sposobu podawania preparatu – w formie zastrzyku lub doustnej kapsułki. Ostatnie, trzecie rozróżnienie na szczepionki pojedyncze i skojarzone odnosi się do ilości chorób, którym zapobiegają. 

Szczepionka na dur brzuszny – nazwy

Na polskim rynku farmaceutycznym istnieją cztery preparaty przeciw tyfusowi – są to:

Zastrzyki domięśniowy/podskórny

1. Typhim Vi – inaktywowana, pojedyncza, jednodawkowa.

2. Ty – inaktywowana, pojedyncza; szczepienie podstawowe składa się z 3 dawek podawanych w schemacie 0-1-12 miesięcy.

3. TyT – inaktywowana, durowo-tężcowa (czyli skojarzona), dawkowana tak samo, jak preparat Ty; zawiera dodatkowo toksoid tężcowy, uodparniający na tę chorobę.

Kapsułka podawana doustnie

4. Vivotif – pojedyncza, zawierająca żywe, osłabione szczepy bakterii; 3 kapsułki przyjmuje się na czczo w ciągu 5-dniowego szczepienia (pierwszego, trzeciego i piątego dnia).

Dużo powszechniej i częściej stosowane są zastrzyki. Dodatkowo, Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom (ang. CDC – Center for Disease Control and Prevention) podaje, że od grudnia 2020 roku produkcja i sprzedaż doustnych szczepionek jest tymczasowo zawieszona. 

Dur szczepienie: w jakim wieku?

Poszczególne preparaty należy stosować według zaleceń lekarza, warto też sprawdzić ulotkę. Pozwoli to dowiedzieć się, w jakim wieku szczepienie na dur jest wskazane:

  • Typhim Vi – można go przyjmować po ukończeniu 2. roku życia;
  • Ty i TyT – przeznaczone dla grupy wiekowej 5-60 lat;
  • Vivotif – stosowany u pacjentów od 5. roku życia.

Wszystkie preparaty przeciw tyfusowi dają około 3 lat ochrony. Osobom, które często podróżują lub planują dłuższy pobyt w kraju endemicznym, zaleca się szczepienia przypominające. Pozwalają one utrzymać odpowiednią ilość przeciwciał w organizmie i przedłużyć tzw. pamięć immunologiczną.

Bezpieczne szczepienia dzieci na dur umożliwia Typhim Vi, który jest zalecany najmłodszym pacjentom. Jego dodatkowymi zaletami są dostępność i wygoda – wystarczy jeden zastrzyk, aby uzyskać odporność. 

Szczepienie na dur brzuszny: ile przed wyjazdem?

Planując podróż do któregoś z krajów endemicznego występowania pałeczek duru brzusznego, należy uwzględnić szczepienie z odpowiednim wyprzedzeniem. Odporność po preparacie Vivotif zyskuje się w około 7-10 dni od przyjęcia ostatniej dawki, natomiast szczepionka Typhim Vi zaczyna działać po 1-3 tygodniach. 

Jeszcze bardziej skomplikowane i czasochłonne jest szczepienie preparatami Ty i TyT – podstawowe trwa ponad rok (0-1-12 miesięcy). Aby zdążyć przyjąć wszystkie 3 dawki i nabyć pamięć immunologiczną, nie można pozwolić sobie na zwłokę do ostatniej chwili. 

Dur brzuszny – szczepienie obowiązkowe?

Według obowiązującego Kalendarza Szczepień, dur nie figuruje jako pozycja obowiązkowa. Oznacza to brak refundacji i konieczność samodzielnego uodparniania się na tyfus przed podróżą. Sytuacja może zmienić się jedynie w przypadku wystąpienia w Polsce klęski żywiołowej, która utrudniłaby ludziom dostęp do czystej wody. 

Ciekawostka: szczepienie na dur było obowiązkowe dla osób urodzonych w latach 1965-1979. Pamięć immunologiczna utrzymuje się jednak tylko 3 lata, dlatego nawet Polacy w wieku 43-57 lat wymagają szczepienia przypominającego przed podróżą.

Szczepionka doustna i Typhim Vi – cena 

W TropicalMed można wykonać wygodne i bezpieczne szczepienie na dur brzuszny (zarówno doustne, jak i iniekcyjne) . Cena to 259 zł – szczepionka doustna czy Typhim Vi w aptekach kosztuje mniej więcej tyle samo, ale należy wówczas samodzielnie zadbać o prawidłowe przechowywanie i transport preparatu do wybranego punktu. W TropicalMed nie ma takiej konieczności – wystarczy umówić się na szczepienie i wykonać je w jednym z naszych punktów. 

Gdzie można wykonać szczepienie na dur brzuszny: Warszawa, Kraków, Kielce, Rzeszów, Chorzów, Poznań oraz Wrocław.

Serdecznie zapraszamy!

FAQ - często zadawane pytania

Co to jest szczepionka na dur brzuszny?

Szczepionka przeciwko durowi brzusznemu zawiera oczyszczony kawałek otoczki bakterii, która wywołuje tę chorobę. Dzięki temu po podaniu preparatu nasz organizm uczy się, jak rozpoznać prawdziwą, żywą bakterię i jak ją zwalczyć jeśli kiedyś się nią zarazimy. Odporność pojawia się już po 2-3 tygodniach od przyjęcia szczepienia i utrzymuje się co najmniej 3 lata.

Na jak długo szczepionka daje odporność?

W Polsce dostępna jest szczepionka, która daje odporność do 5 lat od przyjęcia preparatu. Profilaktyka to najlepszy sposób na uniknięcie infekcji. Leczenie duru brzusznego staje się bowiem coraz bardziej problematyczne ze względu na rosnącą oporność drobnoustrojów na różne rodzaje antybiotyków. Szczepienie chroni przed ciężkim przebiegiem oraz poważnymi powikłaniami,

Kiedy należy się zaszczepić?

Szczepić mogą się osoby w różnym wieku, jednak w zależności od tego będą polecane inne preparaty. Mowa więc o: Typhim Vi – można go przyjmować po ukończeniu 2. roku życia; Ty i TyT – przeznaczone dla grupy wiekowej 5-60 lat; Vivotif – stosowany u pacjentów od 5. roku życia. Aby uzyskać więcej informacji warto skonsultować się z lekarzem medycyny podróży.

Dlaczego należy szczepić się na dur brzuszny?

Dur brzuszny to poważna choroba układu pokarmowego, która może prowadzić do ciężkich powikłań zdrowotnych, w tym nawet śmierci. Gdy bakterie rozwiną się i zaczynają atakować organizm, najczęściej odczuwa się zmęczenie, utratę apetytu, ból głowy i gorączkę, która może dochodzić nawet do 40°C. Najpoważniejsze powikłania obejmują krwotok wewnętrzny, uszkodzenie wątroby lub pęknięcie jelita.

Chroń się przed durem brzusznym!

TropicalMed:Twój punkt szczepień. Blisko, szybko, skutecznie.
Zarezerwuj termin szczepienia
Czytaj więcej: