Jak stosuje się szczepienia na COVID-19 w Polsce?

Pandemia COVID-19, ostrej choroby zakaźnej wywołanej przez koronawirusy, rozpoczęła się w grudniu 2019 r. W Polsce pierwsze zarażenie potwierdzono 4 marca 2020 r. w województwie Lubuskim^[1]. Choć aktualnie sytuacja epidemiologiczna wygląda znacznie lepiej niż w sezonie 2020-2021, to nadal warto stosować środki zapobiegawcze rozprzestrzeniania się choroby. Najskuteczniejszym z nich są szczepienia.

Można je stosować już od 6. miesiąca życia. Dzieci do lat 4 szczepi się trzydawkowo (dwie dawki w odstępie 3 tygodni i trzecia po 8 tygodniach)^[2], natomiast pozostałym wystarczy pojedyncza dawka. To szczególnie ważne dla reprezentantów grup ryzyka, czyli osób z obniżoną odpornością, chorobami przewlekłymi bądź wzmożoną ekspozycją na czynnik zakaźny. 

"Rekomendujemy piątą dawkę szczepienia przeciw COVID-19 tym, którzy przyjęli jako czwartą dawkę szczepionkę jednowalentną, przekroczyli 60 lat lub mają upośledzoną odporność albo pracują w podmiotach medycznych" – minister zdrowia Adam Niedzielski

Należy pamiętać, że szczepienie uodparnia jedynie na jakiś czas (6-12 miesięcy). Aby jak najdłużej chronić się przed chorobą, niezbędne jest cykliczne przyjmowanie dawek przypominających. Ich celem jest szybka mobilizacja komórek pamięci immunologicznej oraz wzrost poziomu ochrony przed zarażeniem.

Trzeba też mieć na uwadze, że wirus cały czas się zmienia, wobec tego niezwykle ważna jest regularne aktualizowanie składu szczepionki. Podczas gdy w sezonie 2022/2023 stosowano preparat biwalentne na szczepy BA.1 lub BA.4-5, w sierpniu 2023 roku Europejska Agencja Leków (EMA) wydała pozytywną opinię dotycząca rejestracji preparatu na koronawirusa Omikron XBB 1.15^[3].

W bieżącym sezonie epidemicznym (2023/24) można liczyć na refundację preparatu Nuvaxovid (Novavax), którego skład zaktualizowano w celu najlepszej ochrony przed tzw. krakenem, czyli koronawirusem Omicron XBB.1.5. Dofinansowania NFZ są dostępne od 6 grudnia dla pacjentów powyżej 12. roku życia.

Omikron XBB 1.15 posiada mutację, która pomaga mu lepiej wiązać się z komórkami i może przenosić się nawet do 40% szybciej niż dotychczas istniejące warianty. Jak wyglądają statystyki szczepień na COVID-19 wywołany przez tę odmianę wirusa?

Jakie są statystyki szczepień na COVID-19 w Polsce?

Według raportów publikowanych na stronie ezdrowie.gov, w sezonie 2023/2024 zaszczepiono na COVID-19 łącznie 791 865 Polaków, czyli zaledwie 2,1% populacji kraju (37 637 000 osób)^[4]. Dziennie wykonywano od kilku tysięcy (wiosną i latem) do kilkuset tysięcy szczepień – jesienią i zimą, kiedy panuje sezon wzmożonych zakażeń koronawirusem.

Kiedy wiadomo, ile procent Polaków zaszczepiło się na COVID-19, warto zastanowić się, jaki był rozkład uodpornionych kobiet i mężczyzn w poszczególnych województwach i grupach wiekowych.

Według województw

Jeszcze w 2022 roku najwyższy wskaźnik w pełni zaszczepionych dwoma dawkami zaobserwowano w województwach: wielkopolskim, lubuskim, zachodniopomorskim oraz w centralnych częściach województw małopolskiego i mazowieckiego. Średni udział zaszczepionych mieszkańców wynosił ok. 65%. Najmniejszą liczbę zaszczepionych stanowili mieszkańcy województw podlaskiego, lubelskiego i podkarpackiego – ok. 35%. 

Statystyki szczepień na COVID-19 w sezonie 2023/2024 roku wskazują najwyższą liczbę osób zaszczepionych wśród mieszkańców województw: mazowieckiego (163 353), śląskiego (92 141) i wielkopolskiego (79 608), a najmniejszą w województwach: opolskim (13 435), świętokrzyskim (16 221) i podkarpackim (16 479)^[5].

COVID statystyki Polska [województwa]

Aby dowiedzieć się, ile procent Polaków zaszczepiło się na COVID-19 w danym województwie, trzeba wziąć pod uwagę liczbę ludności Wówczas okazuje się, że immunizacji poddała się kolejno: 2,96% osób w województwie mazowieckim 2,13% osób w województwie śląskim, 2,28% osób w województwie wielkopolskim, 1,43% osób w województwie opolskim, 1,38% osób w województwie świętokrzyskim i 0,79% osób w województwie podkarpackim.

Według płci

Jeśli chodzi o profilaktykę chorób, które wywołuje koronawirus statystyki szczepień wskazują, że kobiety w Polsce dbają o nią nieznacznie lepiej. W sezonie 2023/2024 zaszczepiło się 397 487 kobiet (0,49%) oraz 391 994 mężczyzn (0,46%). 

COVID Polska statystyki według płci

Jak dowodzą badania naukowców z USA, przeprowadzane od czerwca 2021 do stycznia 2022 r., przyjęcie szczepionki w ciąży zmniejsza ryzyko hospitalizacji dziecka z powodu zarażenia koronawirusem nawet o 60%^[6]. Co więcej, jest ono chronione przez pierwsze pół roku swojego życia. 

Szczepienia zalecane są nie tylko kobietom w ciąży, ale także karmiącym piersią bądź dopiero planującym zajść w ciążę. Korzyści wynikające z immunizacji mamy i dziecka znacznie przeważają ryzyko związane z NOP (niepożądanymi odczynami poszczepiennymi), które obejmują głównie ból i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia, zmęczenie, ból głowy, mięśni i stawów^[7].

Według wieku

W sezonie 2023/2024 najwięcej szczepień na COVID-19 wykonano wśród osób w wieku 70-74 lata (151 692) oraz 65-69 lat (130 268). Najmniejszą grupę zaszczepionych stanowią osoby w wieku 5-9 lat (777) oraz od 6. miesiąca do 4. roku życia (1121).

COVID Polska statystyki według wieku

Biorąc pod uwagę, w jakich grupach występują najcięższe zachorowania spowodowane przez koronawirus statystyki szczepień nie dziwią. Seniorzy są bowiem jedną z głównych grup ryzyka, razem z osobami cierpiącymi na choroby przewlekłe (astmę, cukrzycę, choroby płuc, nerek czy serca) czy zaburzenia odporności (również częstsze w starszym wieku).

COVID Polska statystyki: ile zakażeń, ozdrowień i zgonów?

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego podaje, że zarażeniu koronawirusem mogą towarzyszyć m.in. bóle w dole pleców, powiększone węzły chłonne, kaszel, gorączka, duszności oraz utrata węchu i smaku. Jednak nie występują one zawsze – co więcej, COVID-19 można przechodzić bezobjawowo. Dlatego jedyną wiarygodną metodą diagnostyczną jest badanie wymazu z nosa/gardła (metodą RT-PCR) w kierunku SARS-CoV-2 albo badanie antygenowe.

Zakażenia

Ministerstwo Zdrowia podaje, że w sumie od marca 2020 do 18 września 2023 potwierdzono 6 520 651 przypadków, z czego 191 284 to zakażenia ponowne (po raz drugi lub kolejny). Aktualnie najwięcej nowych infekcji odnotowuje się w województwach: mazowieckim, lubelskim, dolnośląskim i opolskim. Najmniej przypadków nowych zakażeń odnotowano w świętokrzyskim i łódzkim. 

Ozdrowienia

Zgodnie z najnowszym raportem Ministerstwa Zdrowia 5 335 775 to liczba osób, które wyzdrowiały po zarażeniu koronawirusem. Biorąc pod uwagę liczbę zgonów, statystyki są pozytywne – więcej osób zwalcza chorobę, niż z nią przegrywa. Jednym z powodów takiego stanu rzeczy są właśnie zaszczepienia.

Zgony z powodu COVID-19

Według danych Ministerstwa Zdrowia, od początku roku do 18 września 2023 z powodu COVID-19 zmarły 119 644 osoby.

Ostatnie badania Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego z 2021 r., kiedy choroba rozprzestrzeniała się dość szybko, wskazały, że z powodu COVID-19 zmarło 60 185 osób niezaszczepionych oraz 7 116 osób zaszczepionych. To oznacza, że śmiertelność niezaszczepionych była niemal 9 razy większa niż zgony wśród osób, które poddały się szczepieniu. 

COVID statystyki Polska podsumowanie

Skuteczność szczepień przeciw koronawirusowi utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie (od 54 do nawet 100%)^[8], co przemawia za immunizacją, szczególnie wśród grup podwyższonego ryzyka i przed sezonem wzmożonych zachorowań.

Według statystyk, ryzyko śmierci osoby niezaszczepionej w porównaniu do osoby zaszczepionej wśród całej populacji jest średnio 7-10 wyższe. Nie ma sensu ryzykować zdrowiem i życiem, kiedy są dostępne bezpieczne i skuteczne szczepienia ochronne.