Gorączka krwotoczna krymsko kongijska:- przyczyna – CCHF wirus przenoszony głównie przez kleszcze;
- objawy – wysoka gorączka, ból głowy, mięśni i brzucha, światłowstręt, wymioty;
- powikłania – niewydolność płuc, nerek oraz wątroby, burza cytokinowa;
- śmiertelność – od 5 do nawet 80%, zależnie od lokalnych czynników (średnio 30%)
- profilaktyka – ochrona przed ukąszeniami, unikanie kontaktu z zakażonymi ludźmi/zwierzętami
Czym jest gorączka krwotoczna krymsko kongijska?
Krymsko-kongijska gorączka krwotoczna to choroba zakaźna wywołana przez arbowirusa z rodziny Buynaviridae, określanego skrótowo jako CCHF wirus (ang. Crimean-Congo hemorrhagic fever). Rozprzestrzenia się on głównie poprzez ukąszenia kleszczy z rodzaju Hyalomma, które w 2024 roku pojawiły się także w Polsce (sprawdź: kleszcze afrykańskie w Polsce).
W przeszłości odnotowywano też sporadyczne przypadki zakażeń wskutek kontaktu ze skażonymi tkankami lub płynami ustrojowymi nosicieli ludzkich lub zwierzęcych. W profilaktyce kluczowa jest więc nie tylko solidna ochrona przed kleszczami, ale także unikanie styczności z potencjalnym materiałem zakaźnym. Gdzie te środki ostrożności są szczególnie ważne?
Gdzie występuje CCHF wirus i ile zakażeń wywołuje?
Gorączka krwotoczna krymsko kongijska została odnotowana w ponad 30 krajach zlokalizowanych w Afryce, Azji, na Bliskim Wschodzie, a także w południowych zakątkach Europy. Według szacunków, każdego roku odnotowuje się 10-15 tys. zakażeń wywołanych przez CCHF wirus[1].
W ciągu ostatnich lat najwięcej przypadków zgłoszono w Turcji, Bośni i Hercegowinie oraz Iranie[2]. Według najnowszych raportów europejskiej agencji ECDC, choroba sporadycznie pojawiała się w krajach takich jak Bułgaria, Hiszpania i Grecja[3].
Pojawienie się w Polsce kleszczy wędrownych, będących głównym wektorem („roznosicielem”) wirusa, może w przyszłości skutkować pojawieniem się gorączki krwotocznej krymsko-kongijskiej. Na chwilę obecną nie odnotowuje się jednak przypadków rodzimych; ewentualne zakażenia są skutkiem zawleczenia choroby z podróży do kraju/regionu występowania choroby. Jak ją rozpoznać?
Jak przebiega gorączka krwotoczna krymsko kongijska?
Zakażenie wirusem gorączki krwotocznej krymsko-kongijskiej może mieć zarówno łagodny/bezobjawowy przebieg, jak i doprowadzić do ostrej choroby o wysokim ryzyku śmiertelności. Okres inkubacji (wylęgania) trwa od 1 do 13 dni, po czym pojawiają się symptomy choroby. Jakie?
Krymsko-kongijska gorączka krwotoczna objawy
Choroba ma nagły początek, a jej początkowe objawy to:
- światłowstręt,
- sztywność karku,
- wysoka gorączka,
- ból i zawroty głowy,
- bóle mięśniowo-stawowe.
W kilka dób może dojść do rozwinięcia gorączki krwotocznej z wybroczynami na skórze, czerwonymi plamami na podniebieniu, żółtaczką (zażółceniem skóry, oczu i śluzówek) oraz krwotokami z nosa lub dziąseł. U wielu osób, które dotknęła krymsko-kongijska gorączka krwotoczna objawy są na tyle silne, że potrzeba leczenia szpitalnego.
Krymsko-kongijska gorączka krwotoczna powikłania
Masywne krwotoki mogą doprowadzić do uszkodzenia narządów, co skutkuje niewydolnością wątroby, serca czy nerek. Krwotok mózgowy może natomiast doprowadzić do zaburzeń neuropsychiatrycznych, takich jak problemy z mówieniem i koordynacją ruchową, drętwienie lub osłabienie mięśni czy zmiany emocjonalne.
Krymsko-kongijska gorączka krwotoczna śmiertelność
W skrajnych przypadkach nawet leczenie szpitalne nie jest w stanie uratować pacjenta. CDC podaje, że u hospitalizowanych w powodu choroby, jaką jest krymsko-kongijska gorączka krwotoczna śmiertelność wynosi nawet 50%[4]. Czy można temu zapobiec?
Jak leczyć krymsko-kongijską gorączkę krwotoczną?
W diagnostyce gorączki krwotocznej krymsko kongijskiej sprawdzają się laboratoryjne badania krwi (RT-PCR lub serologiczne). Jeśli testy wykażą, że w krwi pacjenta znajduje się CCHF wirus, należy rozpocząć leczenie podtrzymujące. Polega ono na nawadnianiu, podawaniu tlenu, kontroli ciśnienia krwi i zwalczaniu zakażeń wtórnych.
Pewną skuteczność w zwalczaniu wirusa wykazały leki na bazie rybawiryny[5], jednak nie ma oficjalnego i specyficznego środka na gorączkę krwotoczną krymsko-kongijską. Podobnie jest ze szczepionką ochronną, dlatego lepiej zapobiegać niż leczyć. Ma to szczególne znaczenie w przypadku choroby o śmiertelności na poziomie 50%. Jak wygląda skuteczna strategii profilaktyki?
Jak uniknąć gorączki krwotocznej z TropicalMed?
Biorąc pod uwagę sposób rozprzestrzeniania się choroby, w profilaktyce kluczowe jest unikanie kontaktu z krwią i płynami ustrojowymi nosiciela, a przede wszystkim – solidna ochrona przed kleszczami. Służą w tym celu specjalne repelenty oraz jasna, zakrywająca ciało odzież. Więcej szczegółów na ten temat znajdziesz we wpisie: jak zapobiegać ukąszeniom kleszczy?
Warto pamiętać, że kraje afrykańskie i azjatyckie, gdzie gorączka krwotoczna krymsko kongijska jest najbardziej powszechna, są obciążone wieloma innymi chorobami zakaźnymi. Wielu z nim można zapobiegać, szczepiąc się w TropicalMed (sprawdź cennik). W cenie wizyty szczepiennej nasz doświadczony lekarz wydaje listę jasnych zaleceń profilaktycznych.
Z pomocą TropicalMed możesz liczyć na komfortową i bezpieczną podróż – bez stresu, niepotrzebnych kosztów leczenia za granicą oraz narażania zdrowia i życia przez choroby.
Serdecznie zapraszamy na wizytę!
FAQ - często zadawane pytania
Wirusem CCHF wywołującym gorączkę krwotoczną krymsko-kongijską można zarazić się wskutek kontaktu z płynami ustrojowymi nosiciela, jednak ukąszenia kleszczy pozostają główną przyczyną zakażeń.
Nie ma specyficznego lekarstwa na wirusa CCHF wywołującego gorączkę krwotoczną krymsko-kongijską. Leczenie polega wyłącznie na intensywnym nawadnianiu, podawaniu tlenu, kontroli ciśnienia i zwalczaniu ewentualnych nadkażeń.
Badanie laboratoryjne na CCHF polega na wykryciu w krwi pacjenta wirusa (metodą RT-PCR) lub przeciwciał (serologia).
Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska jest chorobą odzwierzęcą, bo przenoszą ją zakażone kleszcze. Poza kleszczami i ludźmi, rezerwuarem ("domem") dla wirusa są organizmy zwierząt gospodarskich (np. owiec, krów, kóz) oraz dzikich (np. zajęcy).