Cholera statystyki: czy choroba stanowi zagrożenie?
Cholera, bakteryjna choroba z obfitą biegunką i wymiotami, może błyskawicznie doprowadzić do odwodnienia, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci. Przez ograniczony nadzór epidemiologiczny, trudno jest dokładnie oszacować liczbę przypadków cholery; WHO podaje, że każdego roku może chorować od 1,3 do nawet 4 milionów osób, a od 21 do 143 tysięcy zakażeń kończy się zgonem[1].
Przecinkowce cholery przenoszą się drogą fekalno-oralną (kałowo-doustną), więc stanowią największe zagrożenie w regionach o słabszym standardzie higieniczno-sanitarnym. Do zakażenia może dojść bardzo łatwo, wskutek spożycia skażonej żywności i wody (także w postaci lodu) oraz włożenia brudnych rąk do ust.
Mimo dostępności szczepionek ochronnych oraz działań na rzecz poprawy higieny i dostępu do bezpiecznej wody według strategii WASH (Water, Sanitation, Hygiene), od 2022 roku odnotowuje się wzrost liczby zachorowań i/lub zgonów, a geograficzne występowanie cholery rozszerzyło się o niemal 27% w ciągu zaledwie 2 lat[2].
| Rok | Cholera statystyki [zakażenia/zgony] | Występowanie cholery [liczba krajów] |
| 2025[3] | 601 845 / 7671 | 31 |
| 2024 | 733 355 / 4834 | 60 |
| 2023[4] | 535 321 / 4007 | 45 |
| 2022 | 472 697 / 2349 | 44 |
Gwałtowny skok zakażeń w 2024 roku wynika z dwóch kluczowych czynników. Pierwszym jest aktualizacja danych z Jemenu, gdzie od 2015 roku trwa wojna domowa. Drugim są nowe ogniska zakażeń, odnotowane w czterech krajach afrykańskich: Kamerunie, Mozambiku, Ugandzie i Zimbabwe.
Różnica między szacunkami WHO a zgłoszonymi przypadkami zaprezentowanymi w powyższej tabeli wynika m.in. polityki i ekonomii krajów występowania choroby. Zachorowania na cholerę często nie są zgłaszane przez lokalne podmioty z obawy przed negatywnym wpływem na handel i turystykę.
Świadomość zagrożenia jest natomiast kluczowa dla osób podróżujących, chcących minimalizować ryzyko zakażenia przecinkowcem cholery.
W jakich krajach najczęściej występuje cholera?
Zarówno występowanie cholery, jak i wskaźnik śmiertelności tej choroby, jest uzależniony od wielu czynników, takich jak klęski żywiołowe, konflikty i kryzysy humanitarne, niewydolne systemy zdrowotne czy niedostateczna profilaktyka (w tym poziom wyszczepienia). Oto w jakich krajach najczęściej występuje cholera:
- Demokratyczna Republika Konga
- Sudan Południowy
- Afganistan
- Somalia
- Malawi
- Etiopia
- Nigeria
- Angola
- Jemen
- Sudan
Występowanie cholery na świeciePowyższe kraje odnotowywały w latach 2022-2025 największe ogniska epidemiczne (powyżej 10 tys. przypadków) albo miały najwyższą zapadalność na cholerę, tj. dużo przypadków w przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców. Niektóre państwa pojawiały się w tym „rankingu” sporadycznie, np. Syria i Liban w 2022 roku czy Haiti w 2023 roku.
Cholera statystyki europejskie
Cholera w Europie została praktycznie wyeliminowana. W 2023 roku zgłoszono 12 zakażeń, w 2022 roku było ich 29, w 2021 roku tylko 2, a w 2020, kiedy turystyka była „zamrożona” przez trwającą epidemię, nie odnotowano żadnego zakażenia. Jak łatwo się domyślić, zachorowania na cholerę w Europie to przypadki zawleczone z podróży.
Cholera statystyki polskie
Ostatni, pojedynczy przypadek cholery odnotowano w 2019 roku. Było to zachorowanie importowane, czyli nabyte poza granicami Polski. W 2025 roku pojawiły się doniesienia o autochtonicznej (nabytej lokalnie) cholerze w Stargardzie i Lublinie, która po wnikliwej analizie epidemiologicznej okazała się jednak wibriozą[5].
"Gdy dowiadujemy się, że ktoś zakażony jest przecinkowcem cholery, to od razu wdrażamy procedurę, która zakłada tę toksyczną wersję, bo wyniki na toksyczność mamy po 5 dniach. Bez zastosowania procedur mielibyśmy epidemie" – dr Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny
Wysoki poziom higieny, sprawne systemy uzdatniania wody oraz dopracowane procedury epidemiologiczne sprawiają, że ryzyko cholery w Polsce jest znikome. Jedyną grupą realnie narażoną na zachorowanie są osoby podróżujące. Jakie kroki należy podjąć, by minimalizować to ryzyko?
Jak uniknąć choroby w krajach występowania cholery?
Planując podróż do kraju rozwijającego się albo dotkniętego konfliktem czy kataklizmem, warto postawić na solidną ochronę przed cholerą. Obejmuje ona szczepienia oraz przestrzeganie zasad higieny osobistej i żywienia:
- Szczepienia – żywe jednodawkowe lub inaktywowane podawane w 2-3 dawkach (zależnie od wieku); oba mają formę doustną.
- Higiena – dbanie o czystość rąk, uzdatnianie wody, unikanie lodu w napojach oraz jedzenia typu street food, obróbka termiczna żywności.
Szczepienia ludności
W kalendarzach szczepień niektórych krajów (jak Bahrajn czy Zimbabwe) figurują szczepienia przeciw cholerze, przewidziane np. w razie sytuacji kryzysowej czy wybuchu epidemii.
Brak dostępu do bezpiecznej wody i sanitariatów, powolne wykrywanie i reagowanie na ogniska epidemiczne oraz utrudnione leczenie to istotne czynniki ryzyka dla podróżnych. Globalny wzrost zachorowań i/lub zgonów, odnotowywany od 2022 roku, nie obejmuje swym zasięgiem krajów rozwijających się. Brak naturalnej odporności przed przecinkowcami cholery zwiększa ryzyko zakażenia wśród podróżujących do krajów występowania choroby. Wszystko to podkreśla znaczenie profilaktyki podjętej przed wyjazdem i w trakcie pobytu w regionach o niższym standardzie higieniczno-sanitarnym.
Ograniczenia
Ograniczenia analizy
Prezentowane dane epidemiologiczne mogą być istotnie niedoszacowane ze względu na ograniczenia systemów nadzoru w regionach endemicznych oraz zjawisko zaniżania statystyk przez państwa z przyczyn ekonomiczno-politycznych. Należy uwzględnić, że oficjalne raporty często bazują na rozpoznaniu klinicznym bez weryfikacji laboratoryjnej, co przy dużej rozbieżności między danymi rejestrowanymi a modelami szacunkowymi WHO (1,3–4 mln przypadków rocznie) wymaga ostrożnej interpretacji wskaźników zapadalności i śmiertelności.
