Fascjoloza: co to za choroba i jak jej uniknąć?

Fascjoloza co to za choroba i jak się przenosi?

Fascjoloza to choroba wywołana przez pasożyty z rodzaju Fasciola. Przywra zwana motylicą wątrobową (Fasciola hepatica) częściej atakuje ludzi niż motylica olbrzymia (Fasciola gigantica), która wywołuje zakażenia głównie wśród zwierząt. 

Do zakażenia dochodzi drogą pokarmową, wskutek wypicia skażonej wody, spożycia roślin słodkowodnych na których osiadły pasożyty albo zjedzenia owoców/warzyw umytych w zanieczyszczonej wodzie. W których zakątkach świata ryzyko zakażenia jest najwyższe?

Gdzie występuje największe ryzyko fascjolozy?

Według szacunków WHO, na fascjolozę cierpi ponad 2,4 miliona osób^[1]. Pasożyty wywołujące tę chorobę są powszechne na świecie, jednak do zakażenia ludzi potrzebują określonych warunków – m.in. słabych standardów higieniczno-sanitarnych. 

Przypadki fascjolozy odnotowuje się  w wielu krajach Afryki (m.in. w Egipcie, Tanzanii, RPA), Azji (m.in. w Laosie, Indiach i Chinach) oraz Ameryki Łacińskiej – w Boliwii i Peru wskaźniki występowania choroby są najwyższe, wynoszące odpowiednio 21% i 11%^[2]. 

Fascjoloza w Polsce występuje u niewielkiego odsetka bydła, natomiast zachorowania wśród ludzi są niezwykle rzadkie. Jakie są objawy zakażenia?

Jakie są objawy fascjolozy i możliwe powikłania?

Okres wylęgania fascjolozy jest zróżnicowany i może trwać od kilku dni do nawet kilku miesięcy. To czas od wniknięcia pasożyta do organizmu człowieka do pojawienia się pierwszych symptomów chorobowych. Jakie objawy fascjolozy pojawiają się jako pierwsze?

Fascjoloza objawy

• gorączka,
• biegunka,
• nudności/wymioty,
• powiększenie wątroby, 
• ból brzucha/nadbrzusza,
• utrata apetytu i masy ciała.

Pasożyty mogą przenikać przez ścianę jelit do jamy otrzewnej, wątroby i dróg żółciowych. To ostra/inwazyjna postać choroby, trwająca średnio 3-4 miesiące, aż do osiągnięcia dojrzałości przez przywry.

Fascjoloza powikłania

Wskutek migracji pasożytów może dojść do stanów zapalnych (np. zapalenie trzustki, dróg żółciowych) oraz uszkodzenia poszczególnych narządów (np. wątroby) i krwotoków wewnętrznych. Dorosłe przywry zaburzają motorykę przewodu pokarmowego, co może skutkować kamicą żółciową.

U niektórych osób cały ten proces przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo. W ten sposób pasożyty mogą przez długi czas produkować jaja, które przedostają się do jelit i są wydalane z kałem. Szacuje się, że żywotność dorosłych przywr wynosi od 5 do nawet ponad 10 lat^[3]. Jak z tym walczyć?

Jak przebiega diagnostyka i leczenie fascjolozy?

Diagnostyka fascjolozy opiera się na laboratoryjnych badaniach krwi i kału, bo same objawy są zbyt niespecyficzne, by przyporządkować je do jednej konkretnej choroby. 

Serologia (z krwi) sprawdza się w pierwszych tygodniach zakażenia – pozwala wykrywać przeciwciała, które organizm człowieka wytworzył w walce z pasożytami Fasciola. Mikrobiologiczna diagnostyka fascjolozy (z kału) przydaje się później, bo produkcja jaj, które można wykryć w pobranych próbkach, rozpoczyna się dopiero po 3-4 miesiącach od zakażenia^[4].

Leczenie fascjolozy należy natomiast rozpocząć jak najszybciej. W tym celu najczęściej wykorzystuje się triklabendazol, czyli środek przeciwpasożytniczy stosowany doustnie, najlepiej w trakcie posiłku^[5]. 

Pacjenci mogą także potrzebować leczenia wspomagającego, czyli środków przeciwgorączkowych, przeciwzapalnych czy przeciwbólowych. To sposób na złagodzenie ciężkich dolegliwości towarzyszących chorobie. Co można zrobić, by całkowicie zapobiec chorobie, a co za tym idzie – nie musieć korzystać z leczenia przyczynowego ani objawowego?

Jak uniknąć fascjolozy i innych chorób w podróży?

Aby uniknąć fascjolozy należy podjąć działania zapobiegające wniknięciu pasożytów do swojego przewodu pokarmowego. W tym celu należy:

• używać czystej, bezpiecznej wody do mycia owoców i warzyw.
• myć/dezynfekować ręce po kontakcie ze zwierzętami gospodarskimi;
• uzdatniać wodę termicznie, chemicznie albo mechanicznie przed jej wypiciem;
• unikać spożywania surowych roślin wodnych (jak np. rukiew wodna, orzech wodny);

Wymienione wyżej zasady sprawdzają się nie tylko w zapobieganiu fascjolozy, ale także duru brzusznego, wirusowego zapalenia wątroby typu A czy cholery. Dodatkowym zabezpieczeniem w przypadku wymienionych chorób brudnych rąk są szczepienia ochronne (sprawdź cennik).

Planując jakikolwiek wyjazd zagraniczny, nie tylko do regionu dotkniętego fascjolozą, warto zgłosić się do ośrodka medycyny podróży TropicalMed. To miejsce, gdzie doradzimy, jak uniknąć chorób brudnych rąk oraz innych problemów zdrowotnych, wykonamy najpotrzebniejsze szczepienia, a w razie potrzeby udokumentujemy je w tzw. żółtej książeczce. Postaw na kompleksowe przygotowanie zdrowotne w TropicalMed.

Serdecznie zapraszamy!

FAQ - często zadawane pytania