Jakie szczepienia w ciąży są zalecane i kiedy je wykonać?

Uwaga: poniższy artykuł dotyczy szczepień rekomendowanych przez lekarzy w trakcie ciąży. Aby sprawdzić zalecenia dotyczące immunizacji przed zajściem w ciążę, naciśnij tutaj: szczepienia przed ciążą.

Jakie korzyści dają szczepienia w ciąży?

Szczepienia ciężarnych zapewniają ochronę nie tylko przyszłej mamie, ale także dziecku – część przeciwciał wytworzonych w organizmie wskutek immunizacji "wędruje" bowiem do płodu przez łożysko. Taka bierna odporność jest kluczowa w pierwszych miesiącach życia, kiedy układ immunologiczny malucha jest jeszcze bardzo słaby. Szczepienia zalecane w ciąży:

• znacznie zmniejszają prawdopodobieństwo zakażenia,
• łagodzą przebieg ewentualnej choroby u mamy i dziecka,
• minimalizują ryzyko powikłań, a nawet zgonu w wyniku chorób,
• ograniczają komplikacje okołoporodowe spowodowane przez infekcje.

Warto pamiętać, że niektóre szczepienia dla kobiet w ciąży są niewskazane. Preparaty zawierające żywe, osłabione (atenuowane) bakterie czy wirusy podaje się tylko w nadzwyczajnych sytuacjach. Szczepionki "zabite" (inaktywowane) są z reguły bezpieczne, a niektóre z nich są kluczowe dla zdrowia przyszłej mamy i dziecka. Co warto o nich wiedzieć?

Co dają szczepienia na grypę w ciąży?

Grypa to wirusowa choroba z nagłą gorączką, bólem mięśni i stawów, kaszlem oraz ogólnym wyczerpaniem. Jest powszechnie bagatelizowana, mimo że miewa poważne powikłania: m.in. zapalenie płuc, mózgu albo mięśnia sercowego. Ryzyko ciężkiej, powikłanej infekcji, skutkującej hospitalizacją lub nawet zgonem, jest w ciąży zdecydowanie podwyższone. Z racji ograniczonych możliwości leczenia, kluczowe jest szczepienie przeciw grypie w ciąży.

Szczepienia na grypę w ciąży można przeprowadzić w dowolnym momencie (w 1., 2. lub 3. trymestrze), najlepiej przed sezonem zachorowań, rozpoczynającym się już w październiku. Wczesna immunizacja (w lipcu-sierpniu) jest zalecana kobietom, które są w tym czasie w 3. trymestrze.

Immunizacja zapewnia ochronę przyszłej mamie, a co za tym idzie – zmniejsza ryzyko rozwinięcia się m.in. wad cewy nerwowej płodu^[1].

Część przeciwciał wytworzonych po szczepieniu wędruje przez łożysko, zapewniając bierną odporność w pierwszych miesiącach życia dziecka. To ważne, bo niemowlęta są w grupie podwyższonego ryzyka ciężkiej, powikłanej choroby. Z tego powodu osoby najbliższego otoczenia (np. tata, dziadkowie, rodzeństwo) także powinny rozważyć immunizację – jest to tzw. strategia kokonowa.

Warto pamiętać, że szczepienie przeciw grypie w ciąży nie może zawierać żywych wirusów. Na polskim rynku farmaceutycznym bywa dostępny preparat w formie aerozolu do nosa, którego nie zaleca się stosować u przyszłych mam. Odpowiedni wybór szczepionki jest kluczowy dla bezpieczeństwa. 

Co dają szczepienia na krztusiec w ciąży?

Krztusiec to ostra, bakteryjna choroba układu oddechowego. Objawia się napadowym kaszlem, który może doprowadzić do zapalenia płuc, powikłań neurologicznych spowodowanych przez niedotlenienie mózgu, a nawet do uduszenia. 

Choroba przebiega najciężej u niemowląt poniżej 6. miesiąca życia; średnio połowa pacjentów w tej grupie wymaga leczenia szpitalnego, a u około 30% występują powikłania^[2]. Aby tego uniknąć, zaleca się immunizację.

Szczepienie na krztusiec w ciąży zaleca się w trzecim trymestrze, między 27. a 36. tygodniem. Jest ono dostępne wyłącznie w formie skojarzonej (3w1 lub 4w1 na krztusiec + tężec błonicę i ewentualnie polio), dzięki czemu chroni dodatkowo przed tężcem okołoporodowym.

Głównym celem immunizacji jest bierne uodpornienie niemowlęcia do czasu uzyskania pierwszej dawki (w 2. miesiącu życia) w ramach obowiązującego w Polsce kalendarza.

Szczepienie chroni przed krztuścem także przyszłą mamę, co zapobiega zarażeniu malucha podczas opieki nad nim. Z tego powodu o dawce przypominającej powinny pomyśleć pozostałe osoby z najbliższego otoczenia malucha – m.in. tata czy dziadkowie (rodzeństwo jest szczepione obowiązkowe do 14. roku życia).

Co daje szczepienie na RSV w ciąży?

RSV, czyli syncytialny wirus oddechowy, może wywołać łagodną infekcję z kaszlem, katarem czy niewysoką gorączką, ale równie dobrze może skończyć się ciężkim zapaleniem oskrzelików czy płuc. Charakterystyczne dla choroby o poważnym przebiegu są problemy z oddychaniem, więc RSV u kobiet w ciąży może skutkować groźnym dla życia mamy i dziecka niedotlenieniem.

Szczepienie na RSV w ciąży jest możliwe między 24. a 36. tygodniem, jednak najbardziej optymalny czas na immunizację przypada między 32. a 36. tygodniem. 

Immunizacja zmniejsza ryzyko ciężkiego RSV u kobiet w ciąży oraz komplikacji związanych z porodem. Przekazuje też część przeciwciał maluchowi, co jest kluczowe, bo niemowlęta są najważniejszą grupą ryzyka, jeśli chodzi o zakażenia tym wirusem. Co roku wśród najmłodszych odnotowuje się mnóstwo hospitalizacji i zgonów spowodowanych przez RSV.

Szczepienie na RSV i krztusiec w ciąży: na krztusiec trzeba zaszczepić się minimum 2 tygodnie po zaaplikowaniu preparatu ochronnego na RSV. Najwygodniej więc uodpornić się na syncytialnego wirusa oddechowego w 24. tygodniu, by zdążyć później zyskać ochronę przed pałeczkami krztuśca.

Immunizację powinna rozważyć nie tylko przyszła mama, ale i jej partner, rodzice czy teściowie – czyli domownicy lub osoby, z którymi ma częsty kontakt. Uodparniając się, można znacznie zmniejszyć ryzyko zarażenia kobiety i/lub noworodka groźnymi chorobami. 

Co dają szczepienia ciężarnych na COVID-19?

W przypadku ryzyka zachorowania na COVID-19, wirusową chorobę z gorączką, kaszlem, dusznościami i zaburzeniami węchu/smaku, warto rozważyć immunizację. Szczepionki nie zawierają żywych wirusów, więc nie mogą wywołać choroby; ich skuteczność i bezpieczeństwo dla przyszłych mam potwierdza szereg badań^[3].

Szczepienia dla kobiet w ciąży na COVID-19 można stosować na każdym etapie (w 1., 2. lub 3. trymestrze)^[4]. Dawka przypominająca w późnej ciąży potęguje działanie ochronne. Niestety, nie ma możliwości zaszczepienia się na COVID w ośrodku TropicalMed.

Biorąc pod uwagę, że kobiety ciężarne oraz małe dzieci należą do grupy podwyższonego ryzyka COVID-19, immunizacja jest kluczowa. Zapobiega ona także poważnym komplikacjom ciąży, takim jak stan przedrzucawkowy, przedwczesny poród czy urodzenie martwego dziecka|https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8084555/}. 

Kiedy wiadomo, w którym tygodniu ciąży szczepienie na krztusiec, RSV, grypę czy COVID-19 zadziała najlepiej, pozostaje zapoznać się z ofertą cenową TropicalMed. W naszym ośrodku uodpornisz się bowiem na większość wymienionych chorób, z wyjątkiem COVID-19.

Ile kosztują szczepienia zalecane w ciąży?

Wizytę w TropicalMed rozpoczyna kwalifikacja lekarska ({vaccine|kwalifikacja|price} zł), mająca na celu wykluczenie ewentualnych przeciwwskazań do immunizacji i maksymalizację bezpieczeństwa przyszłej mamy. Następnie podajemy indywidualnie dobrane preparaty ochronne; chcąc wykonać szczepienie na krztusiec w ciąży cena zależy od wybranego wariantu (3w1 czy 4w1). 

• Szczepienie na krztusiec w ciąży cena: {vaccine|adacel|price} zł (preparat 3w1) lub {vaccine|adacel-polio|price} zł (preparat 4w1);
• Szczepienia na grypę w ciąży cena: {vaccine|vaxigrip-tetra|price} zł
• Szczepienie na RSV w ciąży cena: {vaccine|abrysvo|price} zł

Każde z wymienionych wyżej szczepień przeprowadzamy w schemacie jednodawkowym. Na krztusiec każdy jest uodparniany w dzieciństwie (wielodawkowo), jednak nie daje to trwałej ochrony – pojedynczy zastrzyk przypominający skutecznie "odświeża" pamięć immunologiczną.

Wybierając szczepienie w TropicalMed, wystarczy zarejestrować się wizytę (najlepiej online), a kwalifikacja oraz podanie szczepionki odbywa się jednego dnia – bez kolejek i zbędnej straty czasu. To duże udogodnienie dla przyszłych mam, których organizm pracuje na zwiększonych obrotach, by wspierać rozwój maluszka. W naszym ośrodku otrzymasz profesjonalną poradę dotyczącą immunizacji zarówno przed planowaną ciążą, jak i w jej trakcie. Jednocześnie wykonasz tu wszystkie niezbędne szczepienia, chroniące zarówno Ciebie, jak i Twoje dziecko.

Przyszłe mamy – serdecznie zapraszamy na szczepienia w ciąży!

FAQ - często zadawane pytania

{refs}