Jakie są choroby dziecięce i kiedy są szczepienia dzieci?

Jakie korzyści dają szczepienia ochronne dla dzieci? 

Najmłodsi są szczególnie narażeni na różnego rodzaju infekcje z racji nie do końca rozwiniętego systemu odpornościowego. Szczepienia dziecka mają zapobiec ciężkim, powikłanym chorobom, a nierzadko także śmierci w wyniku zakażeń.

Immunizacja minimalizuje ryzyko infekcji i związanych z nimi komplikacji nie tylko u pojedynczego malucha, ale u całej społeczności. Wytworzona w ten sposób odporność populacyjna utrudnia rozwój drobnoustrojom chorobotwórczym, przez co chroni też tych, którzy z różnych względów sami nie mogą się zaszczepić.

Przykładowo, masowe szczepienia u dzieci w Polsce pozwoliły wyeliminować polio czy błonicę. To dwie z dwunastu chorób, na które uodparnia się najmłodszych obowiązkowo według aktualnego kalendarza. Co o nim wiemy?

Szczepienia dzieci harmonogram: na co szczepi się dzieci?

PSO (Program Szczepień Ochronnych) podpowiada, kiedy są szczepienia dzieci i młodzieży do 19. roku życia. Niektóre odbywają się już w okresie noworodkowym. Większość rozpoczyna się jednak w niemowlęctwie (tj. do ukończenia 12. miesiąca życia) i jest kontynuowana przez wczesne i późne dzieciństwo, aż po wiek nastoletni.

Kalendarz szczepień zawiera pozycje obowiązkowe (odcienie czerwieni) oraz zalecane (na szaro). Oto kiedy odbywa się każde z nich i jakie korzyści przynosi.

Szczepienia noworodka

W pierwszych dobach życia dzieci przechodzą immunizację na dwie choroby. Po pierwsze, na gruźlicę ze względu na największą zapadalność i najcięższy przebieg choroby poniżej 5. roku życia^[1]. Po drugie, na WZW B ze względu na wyższą skuteczność szczepienia noworodka (ponad 96%) w porównaniu ze starszymi dziećmi i nastolatkami (ponad 90%)^[2].

Szczepienia niemowląt

Między 1. a 12. miesiącem życia rozpoczyna się immunizacja aż na siedem różnych chorób. Oto na co się szczepi dzieci i dlaczego ma to sens w tak młodym wieku:

• Polio – inna nazwa choroby to „porażenie dziecięce”, co wskazuje grupę najbardziej narażoną na zakażenie wirusem polio; najwięcej przypadków odnotowuje się u osób poniżej 5. roku życia^[3]
• Pneumokoki – inwazyjna choroba pneumokokowa stanowi zagrożenie głównie u maluchów do 2. roku życia (oraz seniorów 65+)^[4] 
• Rotawirusy – najczęściej atakują dzieci do 5. roku życia^[5]; w tej grupie wiekowej doprowadzają też do biegunkowych infekcji o najcięższym przebiegu.
• Hib – najcięższe przypadki sepsy oraz zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych czy płuc Hib wywołuje u dzieci do lat 5^[6]

Od kiedy są szczepienia dzieci: obowiązek szczepienia na pneumokoki wprowadzono dopiero w 2017 roku, co oznacza, że zdecydowana większość populacji nie jest chroniona. Warto natomiast zaznaczyć, że inwazyjna choroba może wystąpić w każdym wieku, a w szczególności u palaczy, przewlekle chorych czy seniorów po 65. roku życia.

Obowiązkowe szczepienia niemowląt obejmują też preparat 3w1 na błonicę, tężec i krztusiec. Nie są to typowe choroby dziecięce, ale to m.in. dzięki nim udało się wyeliminować błonicę, zmniejszyć liczbę zakażeń tężcem do kilku-kilkunastu rocznie oraz zredukować krztusiec z kilkudziesięciu tysięcy do kilkuset przypadków rocznie^[7]

Szczepienia u dzieci i nastolatków

Po niemowlęctwie (między 13. a 15. miesiącem życia) podaje się pierwszą dawkę szczepionki MMR na odrę, świnkę i różyczkę. To wirusowe choroby dziecięce, które atakują głównie najmłodszych, ale to u dorosłych mają najcięższy przebieg i najgroźniejsze powikłania.

Choroby zakaźne u dzieci lista: kalendarz jest modyfikowany co roku, a więc wykaz chorób, na które uodparniamy najmłodszych, ciągle się zmienia. Dobrym przykładem jest świnka, na którą szczepimy preparatem MMR dopiero od 2004 roku.

W większości przypadków powszechna immunizacja w Polsce kończy się w 6. roku życia. Wyjątek stanowią uzupełniające dawki na błonicę, tężec i krztusiec, które podaje się dodatkowo w wieku 14 i 19 lat (ostatnia bez składnika krztuścowego).

Immunizacja z reguły pozwala uniknąć nie tylko choroby dzieci, ale także dorosłych. Niestety, niektóre szczepienia (na błonicę, tężec i krztusiec) wymagają cyklicznego "odświeżania" w wieku dorosłym. Dla zachowania ciągłości ochrony zaleca się pojedynczą dawkę przypominającą raz na 10 lat.

Jakie dodatkowe szczepienia dla dzieci warto rozważyć?

Wszystkie wymienione wyżej szczepienia figurują w PSO jako obowiązkowe, toteż są wykonywane bezpłatnie. Pozostałe mają charakter opcjonalny, co oznacza, że trzeba zapłacić za nie z własnej kieszeni. Dlaczego warto podjąć taki wydatek?

Choroby zakaźne u dzieci lista:

• Ospa wietrzna – jest niezwykle zaraźliwa i nieprzewidywalna, a co gorsza, może doprowadzić do małopłytkowości czy zapalenia płuc; jej przechorowanie oznacza trwałe zagrożenie rozwojem półpaśca, bo wirus ma zdolność latencji (utajonego przetrwania w organizmie).
• Meningokoki – inwazyjna choroba może skończyć się sepsą czy zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych. Według PZH, najwięcej zakażeń odnotowuje się u niemowląt i dzieci w wieku do 5 lat^[8].
• HPV – dwudawkowe szczepionki dla dzieci w wieku 9-14 lat (tj. przed inicjacją seksualną) pozwala zapobiegać transmisji wirusa drogą płciową; kraje, które wprowadziły powszechną immunizację, odnotowują znaczny spadek nowotworów wywołanych przez wirusa brodawczaka ludzkiego.
• Grypa – według PZH, w ostatnich latach około połowa odnotowanych przypadków dotyczyła dzieci do 15. roku życia^[9]. Niższy wskaźnik u dorosłych może jednak wynikać z niedostatecznego zgłaszania zachorowań, więc regularne szczepienia zaleca się każdemu.
• Kleszczowe zapalenie mózgu – według PZH, ¼ zachorowań w Polsce dotyczy osób do 18. roku życia, toteż dodatkowe szczepienia dla dzieci na KZM są zasadne. W grupie ryzyka znajdują się jednak także leśnicy, myśliwi i turyści w każdym wieku, którzy lubią wypoczywać na łonie natury.

Na grypę czy KZM może zachorować każdy, a ospa i meningokokoki to wbrew pozorom nie tylko choroby dziecięce. Chociaż ospa najczęściej dotyka najmłodszych, to u dorosłych ma najcięższy przebieg i do 20 razy częstsze powikłania^[10]. Meningokoki coraz częściej atakują nastolatków i młodych dorosłych; w tzw. pasie zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych w Afryce zagrożeni są natomiast wszyscy.

Wirusowe zapalenie wątroby typu A nie stanowi w Polsce większego problemu zdrowia publicznego, a szczepienia zaleca się głównie pracownikom służby zdrowia, służb komunalnych czy zatrudnionym przy produkcji/dystrybucji żywności. Dodatkowe szczepienia dla dzieci na WZW A są zalecane rzadko ze względu na łagodny przebieg tej choroby u najmłodszych.

Na jakie choroby szczepi się dzieci przed podróżą?

Drobnoustroje chorobotwórcze zagrażają najmłodszym nie tylko w kraju, ale także podczas wakacji zagranicznych. Szczepienia ochronne dzieci są szczególnie ważne przed podróżą, bo maluchy częściej zaniedbują profilaktykę, nie zdając sobie sprawy z zagrożenia chorobami zakaźnymi:

• wścieklizna – dzieci są ufniejsze wobec zwierząt, a każde pokąsanie oznacza ryzyko śmiertelnej choroby neurologicznej;
• choroby wektorowe – czyli denga, żółta febra czy japońskie zapalenie mózgu przenoszone przez komary; dzieci z reguły chorują na nie ciężej.
• choroby brudnych rąk – czyli dur brzuszny i cholera, które przebiegają znacznie ciężej u najmłodszych podróżników.

Szczepionki dla dzieci a wiek: na dengę można zaszczepić swoje dziecko od lat 4, a na chikungunę dopiero od lat 12. roku życia. Przy braku możliwości immunizacji, trzeba postawić na naprawdę solidną ochronę przed komarami.

W TropicalMed dowiesz się, na co się szczepi dzieci w wybranej przez Ciebie destynacji turystycznej oraz fachową poradę dotyczącą profilaktyki zdrowotnej. Dzięki temu solidnie przygotujesz się do wyjazdu i zafundujesz swojej rodzinie bezpieczny i komfortowy pobyt za granicą.

Ile kosztują szczepionki dla dzieci w TropicalMed?

TropicalMed oferuje szczepienia ochronne dla dzieci, zapobiegające zarówno chorobom powszechnym, jak i tropikalnym. Przed podaniem jakiegokolwiek preparatu przeprowadzamy wnikliwą kwalifikację lekarską (70 zł), podczas której opracowujemy indywidualny plan immunizacji oraz wykluczamy wszystkie przeciwwskazania zdrowotne.

Nasz personel podpowie, na jakie choroby szczepi się dzieci z uwzględnieniem wieku i predyspozycji zdrowotnych małego pacjenta, a także trasy i terminu ewentualnej podróży. Pełną ofertę naszego ośrodka można sprawdzić, klikając cennik TropicalMed. 

Nie pozwól, by choroby dziecięce naraziły Twoje maleństwo na poważne powikłania oraz trwały uszczerbek na zdrowiu. Zadbaj też o ochronę przed infekcjami, które mogą czyhać na nie w późniejszym czasie (HPV) czy w podróży (m.in. żółta febra czy denga).

Serdecznie zapraszamy!

FAQ - często zadawane pytania