Gorączka krwotoczna ebola – co o niej wiemy?

Ebola co to za choroba?

Gorączka krwotoczna ebola to niebezpieczna choroba wywołana przez ortoebolawirusy. Dwa z nich (Reston i Bombali) jak na razie nie wywołały żadnych zakażeń u ludzi^[1], natomiast cztery pozostałe są realnym zagrożeniem dla człowieka:

• Wirus Ebola (Orthoebolavirus zairense) – najgroźniejszy, najpowszechniejszy i o najwyższej śmiertelności.
• Wirus Sudanu (Orthoebolavirus sudanense) – o śmiertelności w okolicach 50%; wywołał kilka ognisk w Ugandzie, Sudanie Południowym i DR Konga.
• Wirus Taï Forest (Orthoebolavirus taiense) – niezwykle rzadki, odnotowano tylko 1 przypadek w Wybrzeżu Kości Słoniowej w 1994 roku.
• Wirus Bundibugyo (Orthoebolavirus bundibugyoense) – najnowszy typ odkryty w 2007 roku; właśnie przez niego wybuchła ostatnia epidemia eboli w DR Konga i Ugandzie^[2].

Od momentu odkrycia choroby w 1976 r., choroba ebola w Polsce nie została odnotowana ani razu – nawet w trakcie największej w historii epidemii z 2014-2016 roku czy ostatniego ogniska z 2026 roku. Jak wygląda sytuacja na świecie?

Mapa świata – gdzie występuje ebola?

Ebola w Europie była odnotowywana sporadycznie we Włoszech, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii^[3]. W czasie ostatniej epidemii zawleczono kilka przypadków do Francji, Anglii i Niemiec^[4]. Podobnie wyglądała sytuacja w Azji – nieliczne zakażenia miały miejsce w Rosji i na Filipinach.

Wirus Ebola w Afryce jest najpowszechniejszy – to stamtąd pochodzą wszystkie zakażenia odnotowane w Europie czy Stanach Zjednoczonych. Na przestrzeni lat epidemia eboli dotykała głównie DR Konga, Ugandę, Gwineę, Liberię i Sierra Leone. Mniejsze ogniska zgłaszano w Mali, Senegalu, Nigerii, Gabonie, Kongu i Sudanie Południowym. 

Chociaż ebola w Europie zdarza się naprawdę rzadko i to w 100% napływowo, a ebola w Polsce (nawet allochtoniczna) nie została odnotowana ani razu, warto dowiedzieć się na temat dróg zakażenia i zasad profilaktyki tej choroby. Jak rozprzestrzenia się ebola i jak można temu zapobiegać?

Ebola jak się zarazić i jak temu zapobiec?

Drobnoustroje chorobotwórcze występują w płynach ustrojowych (np. krwi, nasieniu) i wydalinach (np. kale, wymiocinach) nosiciela ludzkiego bądź zwierzęcego, takiego jak nietoperz owocożerny, antylopa, jeżozwierz, szympans czy goryl. To, jak rozprzestrzenia się ebola, ma ogromne znaczenie w profilaktyce.

Ebola zapobieganie

Działania o charakterze profilaktycznym ograniczają rozprzestrzenianie się drobnoustrojów chorobotwórczych, dzięki czemu można uniknąć infekcji. Poniższa tabela przedstawia jak przenosi się ebola i jak można temu zapobiegać.

Każdy kontakt z chorym lub zmarłym w wyniku eboli, a także z przedmiotami, których używał, to ogromne ryzyko zakażenia. Wirus Ebola występuje rzadko, jednak cechuje się dużą zaraźliwością – może przedostać się do organizmu człowieka na wiele sposobów. 

Ebola szczepionka

Na światowym rynku farmaceutycznym są dostępne trzy szczepionki na ebolę – Ervebo oraz Zabdeno i Mvabea stosowane łącznie^[5]. Możliwe schematy podania każdej z nich prezentują się następująco:

• jednodawkowe szczepienie Ervebo;
• dwie dawki: Zabdeno + Mvabea po 56 dniach;
• dwie dawki Ervebo (z zachowaniem 56 dni odstępu).

Gorączka krwotoczna ebola może być wywołana przez różne szczepy wirusów; wszystkie powyższe szczepionki chronią tylko przed jednym z nich (Orthoebolavirus zairense). Szczegóły o preparatach, które mają uodparniać na wirusa odpowiedzialnego za ostatnią epidemię, znajdują się we wpisie: ebola szczepionka.

Niezależnie od wybranego schematu podania i wariantu szczepionki na ebolę, odporność pojawia się po około 14 dniach i osiąga szczyt między 1 a 3 miesiącem od pierwszej dawki. Według zgromadzonych danych, utrzymuje się przez 12 miesięcy i jest szczególnie silna u dzieci (można szczepić od 1. roku życia).

Ervebo jest zarejestrowane w Unii Europejskiej od 2019 roku, a dwa pozostałe preparaty były dostępne od lipca 2020 roku do maja 2026 roku, kiedy wycofano pozwolenie z przyczyn komercyjnych^[6]. Niestety, żadna ze szczepionek nie jest standardowo dostępna w polskich aptekach. Wiedza na temat tego, jak rozprzestrzenia się ebola oraz znanie i stosowanie środków profilaktyki jest więc kluczowe. 

Ebola objawy – jak przebiega zakażenie?

Aby lepiej zrozumieć, co to jest ebola, warto zapoznać się z przebiegiem choroby. Okres wylęgania trwa średnio 2-21 dni. To czas od momentu zarażenia się do wystąpienia pierwszych symptomów, które przypominają grypę. Obejmują nagłą, wysoką gorączkę, złe samopoczucie, utratę apetytu oraz bóle mięśni, stawów, głowy i gardła.

Następne objawy eboli, pojawiające się średnio w 4. lub 5. dniu choroby, to:

• biegunka,
• ból brzucha,
• wysypka skórna,
• nudności i wymioty,
• zaczerwienienie oczu,
• duszności i ból w klatce piersiowej,
• skaza krwotoczna (krwotoki zewnętrzne i wewnętrzne).

Gorączka ebola może doprowadzić do zespołu poebolicznego, obejmującego przewlekłe bóle mięśniowo-stawowe, zaburzenia wzroku/słuchu, parastezje, zaburzenia psychiczne oraz zapalenie jąder, osierdzia czy przyusznic^[7]

Częstym powikłaniem jest też niewydolność narządów, co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia człowieka. Śmiertelność eboli wynosi około 50%, chociaż w przeszłości wskaźniki wahały się od 25 do nawet 90%^[8]. U osób, które przeżywają chorobę, objawy eboli utrzymują się przez około 6 dni. Rokowania zdecydowanie polepsza odpowiednia opieka lekarska. Na czym ona polega?

Ebola leczenie – jak pomaga się chorym?

Gorączka krwotoczna ebola jest diagnozowana metodą reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR) albo wykrywania przeciwciał na ortoebolawirusowa; oba badania wymagają pobrania próbki krwi.

U pacjentów, których dotknęła ebola leczenie polega przede wszystkim na podtrzymywaniu funkcji życiowych (wspomaganie krążenia, nawadnianie i uzupełnianie elektrolitów), łagodzeniu bólu, gorączki, biegunki i wymiotów oraz zwalczanie ewentualnych koinfekcji. 

Istnieją eksperymentalne kuracje preparatami Inmazeb i Ebanga, zawierającymi przeciwciała wirusa Ebola^[9]. Substancje te są podawane we wstrzyknięciu, by przeciwdziałać przedostawaniu się patogenów do komórek ludzkiego organizmu. Niestety, żaden lek na ebolę nie jest dostępny w Polsce.

Jak zadbać o zdrowie przed podróżą do Afryki?

Gorączka ebola to nie jedyne zagrożenie zdrowotne dla osób podróżujących do krajów afrykańskich. Występuje tam mnóstwo chorób przenoszonych przez komary (żółta febra, denga) czy drogą pokarmową (dur brzuszny, cholera), które w Polsce nie występują. Także niektóre choroby powszechne, np. meningokoki czy błonica, są tam znacznie powszechniejsze niż w naszym kraju. Na wszystkie warto zaszczepić się w ośrodku TropicalMed.

Szczepienia na żółtą febrę są w niektórych krajach afrykańskich wymagane od każdego przyjezdnego. W naszym ośrodku możesz nie tylko poddać się immunizacji, ale także wyrobić tzw. żółtą książeczkę, czyli certyfikat potwierdzający szczepienie.

Warto zaznaczyć, że nie na wszystkie choroby można się zaszczepić. Sztandarowym przykładem jest malaria, na którą są jednak leki o działaniu profilaktycznym. Receptę na odpowiednie środki, uwzględniającą lekooporność pasożytów w miejscu docelowym, uzyskasz od doświadczonego lekarza medycyny tropikalnej.

O dostępnych preparatach i innych zasadach profilaktyki, sposobach rozprzestrzeniania się chorób oraz ich przebiegu można przeczytać na naszym blogu. Po konsultację lekarską przed wyjazdem, a także na wygodną i bezpieczną immunizację, warto zgłosić się do TropicalMed.

Serdecznie zapraszamy!

FAQ - często zadawane pytania