Jakie badania przeszła szczepionka na ptasią grypę?
22 kwietnia 2026 roku ogłoszono, że szczepionka na ptasią grypę od koncernu Moderna wchodzi w III fazę badań klinicznych[1]. To czas na ocenę bezpieczeństwa i immunogenności, czyli zdolności do wywołania silnej i trwałej reakcji odpornościowej.
Preparat mRNA-1018 zostanie podany 4000 pełnoletnim uczestnikom w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych, a jeśli wyniki będą zadowalające, szczepionka ma szansę trafić na rynek amerykański, kanadyjski, australijski i europejski.
Warto zaznaczyć, że III faza badań klinicznych to ostatni krok przed rejestracją produktu. Poprzedzają go badania przedkliniczne (komputerowe, na tkankach i na zwierzętach) oraz kilka etapów badań klinicznych oceniających mechanizm działania, bezpieczeństwo, skuteczność i optymalne dawkowanie preparatu. Jak szczepionka ptasia grypa wypadła w tych analizach?
Czy szczepionka mRNA-1018 jest bezpieczna i skuteczna?
W badaniu klinicznym fazy 1/2 nowa szczepionka na ptasią grypę osiągnęła wszystkie kluczowe cechy szczepionki pandemicznej. Preparat mRNA-1018 wykazał:
- Wysoki profil bezpieczeństwa – głównie łagodne skutki uboczne (1. i 2. stopnia) takie jak ból głowy i w miejscu wstrzyknięcia, jeden poważny odczyn w postaci omdlenia po szczepieniu oraz żadnych powikłań 4. stopnia.
- Szybką i trwałą odpowiedź immunologiczną – trzy tygodnie po drugiej dawce wskaźnik seroprotekcji wyniósł 97,8%, a pół roku później utrzymał się na wysokim poziomie u 70,6% uczesników[2].
Nowoczesna szczepionka mRNA nie dostarcza wirusa H5 ani jego fragmentów. Zamiast tego ma w swoim składzie „instrukcję” produkcji białek odpornościowych. Po „nauczeniu” organizmu wytwarzania przeciwciał, mRNA ulega rozkładowi. Dlaczego to tak ważne?
Dlaczego profilaktykę ptasiej grypy uznano za ważną?
Chociaż zakażenia wirusem ptasiej grypy są rzadkie, to ich śmiertelność wynosi około 50%[3]. Biorąc pod uwagę, że patogeny stale rozprzestrzeniają się wśród zwierząt i szybko mutują, istnieje ryzyko, że z czasem wytworzą możliwość szerszego przełamywania ludzkiej odporności. Jeśli spełniłby się ten scenariusz, mielibyśmy do czynienia z groźną pandemią – nowa szczepionka ptasia grypa to krok w stronę utrzymania zdrowia publicznego i uniknięcia sytuacji, jaka miała miejsce w 2020 roku.
Moderna zaznaczyła, że jeśli dojdzie do uzyskania licencji na obrót preparatem mRNA-1018, w razie pandemii przeznaczy krajom rozwijającym się 20% szczepionek w przystępnych cenach. Jak na razie nie ma jednak globalnego zagrożenia ptasią grypą; znacznie groźniejsza jest grypa sezonowa. Gdzie i w jakiej cenie można się na nią zaszczepić?