Cytomegalia – co warto o niej wiedzieć?

Cytomegalia co to za choroba?

Cytomegalia to choroba zakaźna wywołana przez wirus CMV (ang. Cytomegalovirus), która dotyka nawet 100% populacji. Obciążenie cytomegalią zależy od regionu i statusu socjoekonomicznego jego mieszkańców. Przykładowo, częstość występowania w Europie i Ameryce Północnej wynosi średnio 40-70% podczas gdy w rozwijających się krajach Afryki i Azji sięga właśnie 80-100%^[1]

Wirus cytomegalii może wywołać chorobę o różnym nasileniu, od łagodnej infekcji przypominającej przeziębienie, przez mononukleozę, aż po ostre stany zapalne. Na ciężką, powikłaną infekcję najbardziej narażone są kobiety w ciąży, małe dzieci oraz osoby z zaburzeniami odporności. Jak dochodzi do zakażenia?

Cytomegalia jak można się zarazić?

Cytomegalia przenosi się drogą płciową, wertykalną oraz przez kontakt z płynami ustrojowymi nosiciela wirusa CMV. Poniższa tabela przedstawia, jakie czynności mogą prowadzić do zakażenia oraz jak minimalizować to ryzyko.

Cytomegalia u dorosłych bez zaburzeń odporności przebiega bezobjawowo lub bardzo łagodnie, natomiast w wymienionych wyżej grupach ryzyka może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Jak rozpoznać objawy oraz czym grozi ciężka infekcja?

Cytomegalia objawy i powikłania: jakie jest ryzyko?

Okres inkubacji cytomegalii trwa od 3 do 12 tygodni. To czas od momentu zakażenia do wystąpienia pierwszych objawów choroby. Jakich dokładnie? 

Cytomegalowirus objawy

• gorączka
• ból gardła
• zmęczenie
• obrzęk węzłów chłonnych

Cięższą odmianą zakażenia jest mononukleoza^[2], przy której powyższe objawy są zaostrzone, a u chorego występują dodatkowo bóle mięśniowo-stawowe, bóle głowy, wysypka skórna oraz obrzęk wątroby i/lub śledziony.

Podobnie jak inne herpeswirusy, CMV może pozostać w stanie latencji (uśpienia), a następnie reaktywować się nawet po kilku latach. Możliwa jest też reinfekcja, czyli ponowne zakażenie innym szczepem wirusa.

Cytomegalowirus powikłania

• zapalenie siatkówki – może skutkować uszkodzeniem wzroku;
• zapalenie płuc – ma najwyższą śmiertelność, sięgającą ponad 60%^[3]
• zapalenie przełyku – mogą towarzyszyć mu owrzodzenia jamy ustnej; 
• zapalenie jelita grubego – może prowadzić do perforacji (pęknięcia) jelita;
• zapalenie ośrodkowego układu nerwowego (OUN) – może prowadzić do polineuropatii (uszkodzenia nerwów).

Cytomegalia u dorosłych jest z reguły albo bezobjawowa, albo kończy się na łagodnej, kilkudniowej infekcji. Mimo to przyszłe mamy powinny wystrzegać się infekcji – zakażenie wirusem CMV w ciąży grozi bowiem poważnymi komplikacjami u płodu.

Cytomegalia w ciąży

Cytomegalia wrodzona, będąca skutkiem przezłożyskowego przeniesienia wirusa CMV z matki na płód, zakażenia przy porodzie albo karmienia piersią podczas infekcji, dotyka średnio 5-7 na 1000 noworodków. U 10% z nich choroba ma charakter objawowy^[4]. Cytomegalia u noworodka daje następujące symptomy:

• wysypka,
• małogłowie,
• napady padaczkowe,
• niska masa urodzeniowa,
• powiększenie wątroby i śledziony,
• żółtaczka (zażółcenie skóry, śluzówek i oczu).

Przy infekcji pierwotnej ryzyko zakażenia wertykalnego wynosi 30-40%, a rozwinięcia objawowej cytomegalii u płodu 25%. Przy infekcji przewlekłej zagrożenie jest mniejsze – transmisja wirusa CMV występuje w 1-3% przypadków, a uszkodzenia płodu występują u 10%^[5].

Chociaż cytomegalia u dzieci zakażonych wertykalnie w większości przebiega bezobjawowo, aż 13,5% niewykrytych przypadków kończy się groźnymi, odroczonymi powikłaniami – najczęściej ubytkiem słuchu. Maluch nie jest w stanie tego zakomunikować, dlatego potrzebne są specjalne badania kontrolne. Jak dokonać diagnozy zarówno u małych, jak i dużych pacjentów?

Cytomegalia badanie i leczenie: jak przebiegają?

Biorąc pod uwagę niespecyficzny przebieg, jaki ma cytomegalia objawy nie są zbyt pomocne rozpoznaniu choroby. W diagnostyce stosuje się więc przede wszystkim badania krwi – serologiczne (IgG i IgM) oraz molekularne (PCR). Aby sprawdzić, czy zakażenie wirusem CMV w ciąży ma wpływ na płód, stosuje się badania obrazowe (USG).

Kiedy lekarz postawi diagnozę, przychodzi czas na leczenie, które z reguły opiera się na lekach przeciwwirusowych – gancyklowirze bądź walgancyklowirze. W ciężkich i/lub lekoopornych przypadkach stosuje się foskarnet bądź cydofowir, przy czym ostatni ze środków jest niewskazany przy zajęciu OUN^[7]. 

Warto zaznaczyć, że przerwanie kuracji przed czasem wskazanym przez lekarza grozi nawrotem choroby. Aby się na nią w ogóle nie narażać, warto przestrzegać zasad profilaktyki. 

Jak zapobiegać cytomegalii i innym chorobom?

Higiena osobista, bezpieczne praktyki seksualne oraz unikanie kontaktu ze śliną i moczem to podstawy profilaktyki. Cytomegalia w ciąży poniżej 20. roku życia i w ciągu 2 lat od inicjacji seksualnej jest obarczona największym ryzykiem wertykalnego zakażenia płodu. Z tego względu warto poczekać z założeniem rodziny, a przed poczęciem wykonać badania profilaktyczne.

Niestety, nie istnieją szczepionki ochronne przeciw cytomegalii. Wielu innym chorobom zakaźnym można jednak zapobiegać w ten sposób. Sprawdź cennik TropicalMed i przekonaj się, na co możesz się zaszczepić i ile to kosztuje. Następnie skorzystaj z wygodnego systemu e-rejestracji i zgłoś się na wizytę w naszym najbliższym ośrodku.

Serdecznie zapraszamy!

FAQ - często zadawane pytania

Strona sprawdzona:

13 listopada 2026

Kolejne sprawdzenie:

listopad 2027