Jakie szczepienia dla osób starszych? [lista]

Niniejszy artykuł zawiera ogólne zalecenia co do szczepienia seniorów. Wytycznych dla swojej grupy wiekowej szukaj we wpisach: szczepienia po 60, szczepienia po 70, szczepienia po 80.

Dlaczego szczepienia seniorów są tak ważne?

Szczepienia dla osób starszych to najbezpieczniejszy i najskuteczniejszej ochrony przed chorobami zakaźnymi. Immunizacja odgrywa w tej grupie kluczową rolę z 5 powodów:

1. Obniżona odporność – z wiekiem układ immunologiczny słabnie, więc gorzej radzi sobie ze zwalczaniem chorób zakaźnych.
2. Choroby przewlekłe – osłabiają organizm i pogarszają rokowania wielu chorób (np. marskość wątroby przy WZW typu A lub B).
3. Strategia kokonowa – szczepienia dziadków i babć pozwalają pośrednio chronić wnuki; to ważne dla dzieci za małych na immunizację, a wrażliwych na niektóre choroby (np. krztusiec u niemowląt).
4. Adaptacja zarazków – wirusy i bakterie stale mutują m.in. przez nieodpowiednie stosowanie leków; szczepionki dla emerytów działają na organizm, a nie bezpośrednio na patogen, dzięki czemu nie pogłębiają tego problemu.
5. Brak pełnej immunizacji – w przeszłości kalendarz szczepień obowiązkowych wyglądał zgoła inaczej niż obecnie, więc osoby starsze nie są uodpornione na wiele chorób zakaźnych.

Układ odpornościowy osłabiony przez wiek i choroby przewlekłe potrzebuje solidnego wsparcia. Na co powinien zaszczepić się senior, by zapewnić sobie ochronę przed chorobami, które najbardziej mu zagrażają?

Jakie szczepienia dla seniora wykonać uzupełniająco?

Szczepienia dla osób starszych powinny przede wszystkim uzupełniać braki immunizacyjne wynikające z niedostępności określonych preparatów ochronnych w przeszłości.

Jakie szczepienia dla seniora trzeba uzupełnić?

Równie ważne są cykliczne dawki przypominające, zapobiegające wygaśnięciu ochrony uzyskanej dzięki szczepieniom podstawowym zrealizowanym w przeszłości.

Wirusowe zapalenie wątroby typu B

Wirusowe zapalenie wątroby typu B jest szczególnie groźne dla osób z niedoborami odporności, nowotworami, cukrzycą czy chorobą nerek. Seniorzy są często obarczeni wymienionymi schorzeniami, przez co zwiększa się ich podatność na zakażenie.

Ponadto, osoby starsze często przyjmują lekarstwa na stałe, które są metabolizowane właśnie w wątrobie i mogą ją uszkadzać. Aby chronić swój wewnętrzny „filtr”, zaleca się trzydawkowe szczepienia seniorów. Są one dostępne w cyklu:

• klasycznym (dzień 0, 1 i 6);
• przyspieszonym (miesiąc 0, 1 i 2 lub dzień 0, 7 i 21).

Decydując się na przyspieszony lub ekspresowy schemat szczepienia dla seniorów, trzeba mieć na względzie konieczność przyjęcia czwartej, uzupełniającej dawki po 12 miesiącach.

Uzupełnienie immunizacji, która działa w Polsce dopiero od 1996 roku^[1], jest szczególnie ważne przed zabiegami chirurgicznymi i stomatologicznymi, narażającymi na zakażenie drogą krwi.

Odra, świnka i różyczka

To trzy choroby wirusowe, którym obecnie zapobiegają preparaty 3w1 zwane MMR (ang. measles, mumps, rubella). Na odrę w Polsce szczepi się dopiero od 1975 roku^[2], a MMR wprowadzono dopiero w 2004 roku.

Osoby, które nie były szczepione ani nie przeszły tych chorób w dzieciństwie, powinny poddać się immunizacji. To szczególnie ważne dla osób z najbliższego grona kobiet w ciąży; infekcja w tym czasie może mieć katastrofalne skutki dla płodu.

Szczepienia babć i dziadków chronią dziecko przed zespołem wrodzonej oraz komplikacjami dla mamy i dziecka wynikającymi z zakażenia wirusem świnki w ciąży.

To ostatnia zalecana pozycja wśród szczepionek, które są obecnie obowiązkowe, a kiedyś nie były. Nie wolno jednak zapominać o tym, by regularnie przyjmować dawkę na tężec oraz szczepienie na krztusiec dla seniorów.

Błonica, tężec i krztusiec

To zestaw chorób, którym można zapobiegać za pomocą jednej, skojarzonej szczepionki; daje ona jednak tylko 10-letnią ochronę. Mimo że seniorzy mają immunizację za sobą, to odporność zdążyła już wygasnąć.

Przypominające szczepienie na krztusiec dla seniorów jest ważne, bo podeszły wiek i palenie papierosów to czynniki ryzyka. Na ciężki przebieg choroby są też narażone niemowlęta i małe dzieci; babcie i dziadkowie powinni wziąć to pod uwagę i zaszczepić się w celu ochrony najbliższych.

Przypominające szczepienie na tężec jest ważne, bo zachorowania w krajach europejskich dotyczą głównie osób po 60. roku życia, którzy nie dbają o aktualność immunizacji^[3]. 

Jeśli chodzi o błonicę, choroba nie stanowi większego zagrożenia w Polsce. Na rynku farmaceutycznym nie ma jednak preparatów na tężec i krztusiec, które nie zawierałyby składnika błoniczego.

Dlaczego seniorzy powinni szczepić się przeciw grypie?

W zestawieniu na co powinien zaszczepić się senior nie może zabraknąć grypy. To niezwykle zaraźliwa choroba wirusowa, która miewa ciężki przebieg i poważne powikłania: m.in. zapalenie płuc, mózgu czy mięśnia sercowego. Immunizacja jest szczególnie ważna u osób starszych, bo:

• 70-85% zgonów z powodu grypy dotyczy seniorów;
• choroby przewlekłe (np. cukrzyca) to ważne czynniki ryzyka grypy;
• 50-70% hospitalizacji spowodowanych przez grypę dotyczy osób w wieku 65+;
• leczenie szpitalne seniorów trwa dłużej i może na stałe pogorszyć jakość życia^[4].

Szczepienia na grypę są dostępne zarówno w wersji standardowej, jak i wysokodawkowej, idealnej dla pacjentów po 60. roku życia. Oba warianty są jednodawkowe i zapewniają roczną ochronę. 

Zakażenia drogą kropelkową odnotowuje się szczególnie w sezonie jesienno-zimowym; wizytę szczepienną warto zaplanować 2-3 tygodnie przed tym okresem. Ryzyko infekcji dodatkowo wzrasta u osób przebywających w obiektach zamieszkania zbiorowego, takich jak domy spokojnej starości czy DPS-y.

Dlaczego szczepienie na RSV dla seniorów jest ważne?

To szczepienia zalecane dla seniorów po 60, gdyż to jedna z dwóch głównych grup ryzyka. Drugą stanowią niemowlęta, co powinni wziąć pod uwagę babcie i dziadkowie.

U osób starszych występuje wzmożone ryzyko zapalenia płuc spowodowanego przez syncytialnego wirusa oddechowego. Na ciężką infekcję są dodatkowo narażeni palacze i osoby ze współistniejącymi chorobami krążenia lub płuc.  

Szczepienie na RSV dla seniorów chronią przed zakażeniem lub znacznie łagodzą jego przebieg, zapobiegając konieczności intubacji, tlenoterapii i innych poważnych procedur szpitalnych.

Co daje szczepienie przeciw pneumokokom dla seniorów?

Pneumokoki czyli dwoinki zapalenia płuc, to bakterie szczególnie groźne wśród seniorów. Wykrywalność inwazyjnej choroby oraz jej współczynnik śmiertelności jest najwyższy właśnie wśród osób po 65. roku życia^[5].

Podczas gdy immunizacja dorosłych jest zazwyczaj jednodawkowa, szczepienie przeciw pneumokokom dla seniorów z reguły odbywa się dwudawkowo:

• I dawka preparatem PCV-13 lub PCV-23;
• II dawka preparatem PCV-20, podana po roku.

Infekcja może skończyć się zapaleniem płuc albo opon mózgowo-rdzeniowych, a w skrajnych przypadkach sepsą. Warto zatem rozważyć szczepienia dla seniorów, które zapobiegają ciężkiej chorobie, często wymagającej leczenia na oddziale intensywnej terapii lub podłączenia do respiratora. 

Warto zaznaczyć, że nawet interwencja lekarska nie gwarantuje powrotu do zdrowia – według PZH, 25% przypadków pneumokokowego zapalenia płuc kończy się zgonem, a w przypadku wstrząsu septycznego śmiertelność może przekraczać nawet 50%^[6].

Co jeśli osoba pali?

Statystyki pokazują, że największy odsetek palaczy tradycyjnych wyrobów tytoniowych jest wśród seniorów; po 64. roku życia wynosi on około 90%! Dla porównania, wśród osób w przedziale wiekowym 18-24 lata odsetek palących to nieco ponad 50%^[7].

Tytoń zwiększa podatność na choroby układu oddechowego, w tym pneumokokowe zapalenie płuc. Przewlekła Obturacyjnej Choroby Płuc (POChP) astma i inne schorzenia mogące być skutkiem palenia, to dodatkowe czynniki ryzyka inwazyjnej infekcji pneumokokowej. Szczepienia zalecane dla seniorów są jeszcze bardziej kluczowe, jeśli osoba pali.

Jakie szczepionki dla seniorów na ospę wietrzną i półpasiec?

Ospa wietrzna kojarzy się głównie z wiekiem dziecięcym, bo to właśnie najmłodsi chorują na nią najczęściej. Zakażenia w wieku dorosłym mają jednak znacznie cięższy przebieg i wyższy wskaźnik śmiertelności. Szczepienia seniorów zaleca się wyłącznie w razie braku immunizacji i zachorowania na ospę w przeszłości.

Półpasiec to reaktywacja wirusa pozostałego po ospie wietrznej. Następuje to m.in. w wyniku stresu, przewlekłej choroby czy przyjmowania leków. Z tych względów to właśnie u seniorów półpasiec jest najczęstszy – zapadalność na tę chorobę po 50 wynosi 20-30% i rośnie z wiekiem^[8].

Jakie szczepionki dla seniorów: chociaż na półpasiec można szczepić dorosłych z grup ryzyka, to preparat ochronny jest przeznaczony głównie dla osób po 50. roku życia, które nie przeszły ospy w przeszłości.

Półpasiec może doprowadzić do intensywnych, chronicznych nerwobóli, utrzymujących się miesiącami, a nawet latami. Nie ma sensu się na to narażać, kiedy są dostępne bezpieczne i skuteczne szczepionki dla seniorów.

W naszym ośrodku dostępne są preparaty ochronne na wszystkie choroby wymienione w artykule, a kwalifikacji dokonuje doświadczony personel medyczny.

Ile kosztują szczepionki i jak umówić wizytę w TropicalMed?

Szczepienia dla emerytów, rencistów, pensjonariuszy domów spokojnej starości i innych grup narażonych na choroby zakaźne poprzedza kwalifikacja medyczna za 70 zł. To czas na dopasowanie immunizacji do specjalnych potrzeb seniora, jego historii szczepień oraz ewentualnych schorzeń. 

Następnie przechodzimy do podania szczepionek, których ceny za dawkę lub w przystępnych cenowo pakietach można znaleźć, klikając cennik TropicalMed.

Na szczepienia seniorów można zapisywać zarówno osobiście w najbliższej klinice (sprawdź adresy), jak i telefonicznie czy internetowo. Nasz system e-rejestracji jest naprawdę prosty w obsłudze, dzięki czemu nawet największy technologiczny laik bez problemu umówi się na wizytę szczepienną.

TropicalMed to miejsce, gdzie wygodnie i bez konieczności dostarczania skierowań/recept uodpornisz się na wszystkie choroby zakaźne, które zagrażają Tobie i/lub Twoim najbliższym.

Serdecznie zapraszamy!