Przejdź do treści

Jakie korzyści daje szczepienie na pneumokoki w TropicalMed?

Co to są pneumokoki i gdzie się na nie zaszczepić?

Pneumokoki to bakterie, które mogą wywołać zapalenie płuc lub sepsę (a w konsekwencji wstrząs septyczny). Zagrażają nie tylko dzieciom, ale także dorosłym, w szczególności seniorom, palaczom czy przewlekle chorym. Sprawdź warianty i ceny szczepionek w TropicalMed!

Co to są pneumokoki i dlaczego są groźne?

Pneumokoki to bakterie Streptococcus pneumoniae zwane dwoinkami zapalenia płuc. Do tej pory udało się zidentyfikować ponad 100 rodzajów pneumokoków, przy czym większość ciężkich zakażeń wywołuje niewielka część z nich[1]. 

Pneumokoki a meningokoki
Dwoinki zapalenia płuc (pneumokoki) i dwoinki zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (meningokoki) to dwie różne bakterie powodujące inwazyjne, potencjalnie śmiertelne zakażenia oraz zjawisko bezobjawowego nosicielstwa.

W 2000 r. ciężkie zakażenia pneumokokowe dotknęły na świecie ok. 14,5 mln dzieci poniżej 5. roku życia, a ok. 826 tys. z nich zmarło (w 2015 r. zgonów dzieci było ok. 294 tys.)[2]. Zakażenia odnotowuje się na całym świecie, także w Polsce. W naszym kraju w 2024 r. zgłoszono 2877 przypadków inwazyjnych, a nieinwazyjne nie są nawet odpowiednio oszacowane[3].

Podczas ciężkiej infekcji większość pacjentów (szczególnie dzieci) wymaga hospitalizacji. Kiedy wiadomo, czym są pneumokoki i dlaczego nie należy ich lekceważyć, warto dowiedzieć się więcej na temat sposobów rozprzestrzeniania się tych bakterii.

Gdzie i jak można zarazić się pneumokokami?

Człowiek jest jedynym rezerwuarem, czyli źródłem pneumokoków. Bakterie przedostają się do organizmu człowieka przez drogi oddechowe, a następnie osiadają w nosie i gardle. Do zakażenia dochodzi:

  • drogą kropelkową, podczas kichania, kaszlu czy rozmowy z osobą chorą lub nosicielem;
  • przez kontakt z wydzieliną dróg oddechowych nosiciela lub chorego; przez pewien czas bakterie przeżywają na skażonych powierzchniach i przedmiotach.

Nie każda zakażona osoba choruje; niektórzy stają się bezobjawowymi nosicielami, którzy nieświadomie roznoszą pneumokoki na innych, szczególnie w zatłoczonych miejscach i zamkniętych społecznościach.

Chroń najbliższych przed pneumokokami.

Zaplanuj szczepienia ochronne.

Powszechne szczepienia na pneumokoki zostały wprowadzone dopiero w 2017 roku.
Małe dzieci i seniorzy są szczególnie narażeni na pneumokoki, jednak zachorować może każdy.
Pneumokoki są coraz odporniejsze na antybiotyki – leczenie jest więc trudniejsze.
Bezpieczne szczepionki. Wygodna rejestracja online. Szczepimy także w soboty.
kobieta po szczepieniu. szczepienie na pneumokoki Zapisz się na szczepienie!

Według CDC, nosicielstwo występuje u 20-60% dzieci w wieku szkolnym (według RKI u dzieci do 5 lat nawet u 30-80%) oraz w wojsku (50-60% personelu). Szacuje się, pneumokoki u dorosłych nieposiadających dzieci występuje u 5-10% populacji[4].

Kiedy wiadomo już, kim jest bezobjawowy nosiciel i jak można zarazić się pneumokokami, warto sprawdzić, jakie są objawy i możliwe powikłania pochorobowe.

Jakie są objawy i powikłania po pneumokokach?

Pneumokoki łatwo wnikają i namnażają się w organizmie człowieka dzięki otoczce polisacharydowej, która chroni je przed zniszczeniem przez komórki układu odpornościowego. Okres wylęgania, tj. od zakażenia do pojawienia się pierwszych symptomów, trwa zazwyczaj 1-3 dni. 

Skutki zakażenia pneumokokamiCzym grozi zakażenie pneumokokami?

W zależności od tego, jaki organ zaatakują pneumokoki objawy różnią się. W rozpoznaniu każdej z chorób wywołanej przez te bakterie może pomóc poniższa tabela.

Choroba pneumokokowaPneumokoki objawy
Zapalenie płuc (najczęstsze)
  • kaszel
  • gorączka
  • duszności
  • ból w klatce piersiowej
Zapalenie ucha środkowego
  • senność
  • gorączka
  • intensywny ból ucha
  • płacz i utrata łaknienia u dzieci

Zapalenie opon mózgowych
  • ból głowy
  • światłowstręt
  • dezorientacja
  • sztywność karku
  • nudności/wymioty
Sepsa pneumokokowa
  • duszności
  • dezorientacja
  • przyspieszone tętno
  • zwiększona potliwość
  • gorączka (nie zawsze)
  • wysypka nieblednąca pod naciskiem
Zapalenie zatok
  • katar lub zatkany nos,
  • tymczasowa utrata węchu
  • ból głowy przypominający ucisk

Zakażenie pneumokokami może mieć charakter nieinwazyjny (zapalenie płuc, zatok, ucha środkowego) oraz inwazyjny z sepsą, zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych albo zapaleniem płuc, któremu towarzyszy bakteriemia (obecność pneumokoków w krwi). Czym to się może skończyć?

Pneumokoki powikłania i śmiertelność

Każda, nawet nieinwazyjna choroba pneumokokowa, miewa poważne konsekwencje. Powikłania często oznaczają trwały uszczerbek na zdrowiu. Zalicza się do nich:

  • padaczka,
  • utrata słuchu,
  • ropnie mózgu,
  • pęknięcie błony bębenkowej,
  • niepełnosprawność ruchowa i behawioralna,
  • nadkażenia bakteryjne (np. zapalenie wsierdzia)

Wywołane przez pneumokoki powikłania to poważne zagrożenie dla zdrowia i życia. Wstrząs septyczny jest obarczony najwyższą śmiertelnością (ponad 50%), a zapalenie płuc z bakteriemią - do 25%[5]. Podsumowując...

Co to są pneumokoki?
Pneumokoki to bakterie, które przenoszą się z człowieka na człowieka drogą kropelkową i mogą atakować różne narządy i układy w ciele człowieka. Najczęściej wywołują infekcje dróg oddechowych (płuc, zatok) oraz zapalenie ucha środkowego. Mogą też przedostać się do krwi, czego skutkiem jest bakteriemia albo sepsa pneumokokowa.

Diagnoza i terapia: czy pneumokoki można wyleczyć?

Ostrzeżenie dotyczące samoleczenia
W przypadku podejrzenia choroby należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem, który dokona diagnozy oraz dopasuje leczenie do potrzeb i predyspozycji zdrowotnych pacjenta (m.in. alergii). Niniejszy artykuł służy wyjaśnieniu czy pneumokoki można wyleczyć – nie może zastąpić spersonalizowanej porady lekarskiej.

Wystąpienie wymienionych wyżej objawów (nie zawsze wszystkich) to przesłanka kliniczna. Należy pamiętać, że wywołane przez pneumokoki objawy mogą nie wystarczyć dla postawienia dobrej diagnozy. Dlatego stosuje się dodatkową weryfikację laboratoryjną.

Diagnoza

Poza wywiadem medycznym, podczas którego lekarz pyta o objawy, potrzebny jest test laboratoryjny. Do badania diagnostycznego potrzebne są próbki krwi lub płynu mózgowo-rdzeniowego, pobranego z części lędźwiowej.

Jeśli badanie wykaże zakażenie pneumokokami, trzeba niezwłocznie podjąć leczenie objawowe (łagodzące dolegliwości chorobowe) oraz przyczynowe, czyli zwalczające pneumokoki. 

Leczenie

W przyczynowym leczeniu pneumokoków stosuje się antybiotykoterapię – m.in. ceftriakson, cefotaksym czy amoksycylinę z kwasem klawulanowym[6]. Ze względu na zaniedbania medyczne, tj. nadużywanie i nieodpowiednie stosowanie lekarstw (brak tzw. antybiogramu), bakterie są jednak coraz mniej wrażliwe na leczenie.

Grypa, RSV a pneumokoki
Przyczyną zapalenia płuc mogą być zarówno pneumokoki, jak i wirus RSV czy grypa. Prawidłowa diagnoza jest niezbędna do dopasowania leczenia, bo o ile choroby bakteryjne (pneumokoki) można leczyć antybiotykami, o tyle wirusowe (RSV czy grypę) już nie. Na każdą z nich można jednak zaszczepić się w ośrodku TropicalMed.

W najcięższych przypadkach niezbędna jest hospitalizacja w celu łagodzenia objawów i podtrzymania funkcji życiowych – np. żywienie pozajelitowe czy wentylacja mechaniczna.

Rosnąca odporność na antybiotyki sprawia że leki nie są w 100% skuteczne. Z tego powodu ważna jest profilaktyka, czyli szczepienie na pneumokoki. Komu jest ono szczególnie zalecane?

Kto powinien zaszczepić się przeciw pneumokokom?

Z racji tego, że jedną z najważniejszych grup ryzyka są małe dzieci, w 2017 roku wprowadzono obowiązkową immunizację w tej grupie[7]. Zgodnie z harmonogramem, podaje się trzy dawki:

  • dwie niemowlętom w 2. i 4. miesiącu życia,
  • ostatnią u maluchów w wieku 13-15 miesięcy.

Szczepienie dzieci, obowiązkowe od 2017 roku, zmniejsza też zachorowania dorosłych na typy pneumokoków zawarte w szczepionce (odporność populacyjna), ale nie chroni ich przed pozostałymi typami, dlatego osobom starszym i z grup ryzyka zaleca się własne szczepienie.

Szczepionka na pneumokoki dla dzieci za granicą
W krajach takich jak Ukraina szczepienie na pneumokoki nie figuruje w obowiązującym harmonogramie, co oznacza wyższe ryzyko zakażenia w podróży lub dzielenie miejsca w obiekcie zamieszkania zbiorowego.

Warto zaznaczyć, że małe dzieci to nie jedyna grupa wrażliwa na inwazyjną chorobę. Szczepienia na pneumokoki dla dorosłych z grup ryzyka chroni jednostkę i najbliższe otoczenie poprzez ograniczanie rozprzestrzeniania się drobnoustrojów chorobotwórczych. Dla kogo immunizacja jest szczególnie ważna?

Szczepienia na pneumokoki dla dorosłych 

Pneumokoki u dorosłych są najczęstsze w sezonie jesienno-zimowym, kiedy naturalna odporność spada, a organizm jest też atakowany przez inne drobnoustroje chorobotwórcze (np. wirusy grypy). Na zakażenie pneumokokami są narażeni w szczególności:

  • cukrzycy,
  • nosiciele HIV,
  • osoby cierpiące na choroby płuc (np. rozedmę),
  • ludzie skłonni do używek (papierosów i alkoholu),
  • pacjenci przed zabiegami (np. usunięciem śledziony) czy chemioterapią.

Czynniki ryzyka zakażenia pneumokokamiCo ułatwia zakażenie pneumokokami?

Pneumokoki u dorosłych są groźne szczególnie dla amatorów wyrobów tytoniowych. (Szczegóły w: szczepienia dla palaczy). Kiedy wiadomo, kto powinien rozważyć immunizację, warto zapoznać się z wariantami szczepień dostępnymi w ośrodku TropicalMed.

Pneumokoki szczepionka – jaki preparat wybrać?

TropicalMed oferuje szczepienie na pneumokoki w 3 wariantach, dostępnych dla pacjentów od 3. roku życia. Poszczególne preparaty chronią przed 13, 20 lub 23 serotypami bakterii i z reguły są podawane jednodawkowo. Oto czym się wyróżniają:

  • PPSV-23 – szczepionka polisacharydowa, dająca około 3-5 lat ochrony przed 23 typami pneumokoków.
  • PCV-20 – szczepionka skoniugowana przeciw 20 typom pneumokoków, która ogranicza też nosicielstwo typów zawartych w szczepionce.
  • PCV-13 – szczepionka skoniugowana, chroniąca przed 13 typami pneumokoków i wytwarzająca pamięć immunologiczną.

Dwudawkowe szczepienie na pneumokoki
Dorosłym z grup ryzyka i osobom starszym zaleca się jedną dawkę szczepionki PCV-20 albo PCV-21 (bez kolejnych dawek) albo schemat dwudawkowy: najpierw PCV-13 lub PCV-15, a po co najmniej roku (przy obniżonej odporności, implancie ślimakowym lub wycieku płynu mózgowo-rdzeniowego po co najmniej 8 tygodniach) szczepionkę polisacharydową na 23 typy pneumokoków.

Preparaty wymienione w powyższej liście zaczynają działać po około miesiącu. Zapewniają kilkuletnią odporność na zakażenie pneumokokami, dzięki czemu wystarczają na kilka sezonów epidemicznych. Jakie są inne korzyści ze szczepienia? 

Dlaczego warto zaszczepić się na pneumokoki?

Biorąc pod uwagę lekooporność, jaką wytworzyły pneumokoki szczepionka pozostaje najskuteczniejszym narzędziem w zapobieganiu inwazyjnej chorobie. Zawarte w niej antygeny pobudzają organizm do produkcji przeciwciał ochronnych, dzięki czemu układ odpornościowy lepiej zwalcza drobnoustroje chorobotwórcze. Jakie są inne korzyści ze szczepienia?

Ograniczenie nosicielstwa

W przeciwieństwie do szczepionek nowej generacji, preparat polisacharydowy nie eliminuje zjawiska nosicielstwa. Immunizacja preparatem 13-walentnym lub 20-walentnym pozwala ograniczać nosicielstwo, a więc także rozprzestrzenianie się pneumokoków. Dzięki temu można chronić nie tylko siebie, ale i bliskich (to tzw. strategia kokonowa). 

Kilkuletnia odporność

Szczepionki skoniugowane wytwarzają pamięć immunologiczną; dorosłym po jednej dawce PCV-20 albo PCV-21 nie zaleca się dawek przypominających. Szczepionka polisacharydowa daje słabszą i krótszą ochronę, a jej ponowne podanie nie wzmacnia odporności, dlatego osobom szczepionym nią wcześniej podaje się po pewnym czasie szczepionkę skoniugowaną.

Kompleksowa ochrona

Preparat polisacharydowy obejmuje najwięcej typów pneumokoków (23, pozostałe preparaty 13, 20 lub 21), ale daje słabszą i krótszą odporność niż szczepionki skoniugowane, nie ogranicza nosicielstwa i słabo działa u dzieci poniżej 2 lat. Dzięki szczepieniom ryzyko poważnego przebiegu choroby i/lub wystąpienia niebezpiecznych powikłań zmniejsza się.

Bezpieczeństwo szczepień

Jeśli szczepionka jest wypuszczona na rynek farmaceutyczny, to oznacza, że przeszła szereg badań w niezależnych laboratoriach. W ten sposób minimalizuje się ryzyko związane ze stosowaniem preparatów. Tzw. NOP (niepożądany odczyn poszczepienny) w przypadku szczepienia na pneumokoki może obejmować łagodne dolegliwości, takie jak np.:

  • gorączka,
  • utrata apetytu,
  • ból głowy, mięśni i stawów,
  • obrzęk i ból w miejscu wstrzyknięcia,
  • złe samopoczucie (gorszy sen, rozdrażnienie, zmęczenie).

Objawy te mają charakter tymczasowy i ustępują samoistnie w przeciągu kilku dni. Nie występują też u wszystkich – wielu pacjentów nie odczuwa żadnych nieprzyjemnych dolegliwości po zastrzyku. Kiedy znane są plusy i minusy immunizacji, warto dowiedzieć się, ile kosztują szczepienia na pneumokoki dla dorosłych i dzieci.

Pneumokoki szczepionki cena: ile zapłacisz w TropicalMed?

Na każdej wizycie szczepiennej w TropicalMed odbywa się kwalifikacja medyczna w cenie 70 zł; opłata jest stała, niezależnie od wybranego preparatu. W ofercie naszego ośrodka są dostępne 3 warianty szczepienia.

Pneumokoki szczepionki cena:

  • 299 zł za preparat 13-walentny;
  • 299 zł za preparat 20-walentny;
  • 299 zł za preparat 23-walentny.

Dostępność preparatów bywa różna, złe przechowywanie szczepionek pogarsza ich jakość, a dwukrotne stawianie się u lekarza jest uciążliwe i czasochłonne. Dlatego warto zgłosić się do TropicalMed, gdzie kwalifikacja do szczepienia i podanie preparatu (dostępnego na miejscu) odbywa się podczas jednej wizyty. To duże ułatwienie i ogromna oszczędność czasu. 

Serdecznie zapraszamy na szczepienie do TropicalMed!

FAQ - często zadawane pytania

Kto choruje na pneumokoki?
W 2024 r. na inwazyjną chorobę pneumokokową zachorowało w Polsce 2877 osób. Największy odsetek w tym gronie stanowią dzieci i seniorzy, dlatego szczepienia są szczególnie ważne w tych grupach ryzyka. Immunizacja jest też bardzo ważna u osób palących papierosy.
Ile razy się szczepi na pneumokoki?
Schemat szczepienia obowiązkowego dla dzieci składa się łącznie z trzech dawek. Jeśli chodzi o osoby dorosłe, do uodparniania najczęściej używa się jednodawkowego preparatu Prevenar 20.
Gdzie można zarazić się pneumokokami?
Pneumokoki to bakterie rozprzestrzeniające się drogą kropelkową lub przez kontakt z wydzielinami dróg oddechowych osoby chorej/zakażonej. Jako że zjawisko nosicielstwa jest powszechne, można się zarazić nawet od osoby, która nie ma objawów choroby.
Czym objawia się zakażenie pneumokokami?
Pnaumokoki to bakterie, które mogą zakazić różne narządy i układy w ciele człowieka, toteż symptomy mogą być różne. Przykładowo, zapalenie płuc objawia się gorączką, dusznościami i kaszlem, natomiast zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – sztywnością karku, bólem głowy, dezorientacją czy nudnościami.
Czy szczepienie na pneumokoki jest bezpieczne?
Bezpieczeństwo szczepionek na pneumokoki stosowanych w TropicalMed potwierdzają liczne badania. Ewentualne działania niepożądane (głównie rumień, tkliwość i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia) są z reguły łagodne i krótkotrwałe. Aby jeszcze bardziej zminimalizować ich ryzyko, każdy nasz pacjent przechodzi indywidualną kwalifikację lekarską. Dodatkowo, przed wypuszczeniem każdej partii każdej ze szczepionek na rynek, odbywa się kontrola seryjna (w Polsce m.in. w Narodowym Instytucie Leków).
Strona sprawdzona:
17 listopada 2026
Kolejne sprawdzenie:
listopad 2027
Opublikowano:
20 marca 2024

Czy ten artykuł był pomocny?

Przykro nam, że ten artykuł nie był pomocny. Daj nam znać, co możemy poprawić.

Dziękujemy za Twoją opinię!