Jak COVID-19 wpłynął na zdrowie publiczne?

Od początku pandemii do 13 września 2023 r. według Światowej Organizacji Zdrowia zgłoszono 770 563 467 potwierdzonych przypadków COVID-19, z czego 6 957 216 osób zmarło. Najwięcej zachorowań, bo 276 043 682, odnotowano w Europie. 

Pierwszym państwem europejskim, w którym choroba zaczęła zbierać śmiertelne żniwo już w styczniu 2020 r., była Francja^[1]. Kraj ten, razem z Niemcami i Włochami, odnotował do tej pory najwięcej zachorowań. Aktualnie najwyższe wskaźniki zakażeń obserwuje się we Włoszech – w ciągu tygodnia zanotowano 4122 nowe przypadki – oraz w Wielkiej Brytanii – 2679 zakażeń w przeciągu 7 ostatnich dni.

Tegoroczne lato będzie pierwszym od ponad 3 lat, kiedy wielu z nas będzie mogło cieszyć się wolnym od groźby COVID-19. Choć COVID-19 nie stanowi globalnego zagrożenia dla zdrowia publicznego, nie oznacza to, że choroba ta zniknęła. W regionie co tydzień odnotowuje się blisko 1000 nowych zgonów z powodu COVID-19. Jest to wartość niedoszacowana, ponieważ liczba krajów regularnie zgłaszających WHO liczbę zgonów z powodu COVID-19 spada. – dr Hans Henri P. Kluge, dyrektor regionalny WHO

Od początku pandemii w Europie zanotowano 2 248 086 przypadków śmiertelnych spowodowanych koronawirusem. Najwięcej zgonów wystąpiło do tej pory w Wielkiej Brytanii (229 089), Włoszech (191 370) oraz Niemczech (174 979). Do krajów w Europie, w których umieralność na COVID-19 jest wysoka, należą także Francja, Hiszpania oraz Polska. Zaprezentowaliśmy to na poniższym wykresie, przedstawiającym liczbę zgonów w przeliczeniu na milion mieszkańców.

Zgony spowodowane przez COVID-19 w krajach europejskich

Wszystkie powyższe dane na dzień 19 września 2023 podało WHO. Spoglądając na statystyki szczepień COVID Światowej Organizacji Zdrowia, daje się zauważyć, że szczyt zachorowań od 3 lat następuje w grudniu i styczniu. Aby chronić się w sezonie wzmożonych zakażeń, zaleca się szczepienia ochronne. Jak wyglądają europejskie raporty dotyczące immunizacji?

Jak wyglądają statystyki szczepień na COVID w Europie?

Jak podaje ECDC, do 7 września 2023 krajom członkowskim Unii Europejskiej i EEA przekazano 1 481 436 143 dawek, z czego podano 981 320 309. Jedną dawką zaszczepionych zostało 342 205 721 obywateli państw UE. Jednak liczba zaszczepionych dawką drugą oraz kolejnymi przypominającymi stopniowo maleje.

Najmniejsza i największa wyszczepialność

Jak podają najnowsze statystyki szczepień COVID w Europie, opublikowane przez portal statista.com, największą liczbę dawek szczepionek podano w Portugalii. WHO informuje, że do czerwca 2023 ich liczba wyniosła 27 777 341, czyli ok. 272 dawki preparatu na 100 mieszkańców kraju. Do 13 września 2023 potwierdzono tam 5 610 180 przypadków zarażeń, z czego 27 247 okazały się śmiertelne. 

Na drugim i trzecim miejscu pod względem największej liczby wykonanych szczepień znalazły się kolejno Malta oraz Belgia – z liczbą podanych szczepionek ok. 258 i 253 na 100 mieszkańców.

Statystyki szczepień na COVID w Europie

W Wielkiej Brytanii, gdzie jak do tej pory odnotowano najwięcej zgonów w Europie, podano ok. 224 dawki na 100 mieszkańców. Jednocześnie UK plasuje się dopiero na 10. miejscu w zestawieniu krajów europejskich, w których podano najwięcej szczepionek przeciw COVID-19. 

Krajem europejskim z najmniejszą zaszczepioną populacją jest Bułgaria i Rumunia. Podano tam kolejno 67 oraz 85 dawek na 100 mieszkańców. Tuż przed tymi krajami plasuje się Słowacja, gdzie liczba zastosowanych szczepionek przekroczyła 100 na 100 mieszkańców (dokładnie 101,96 dawek na 100 mieszkańców).

Wyszczepialność seniorów w Europie

W grupie wysokiego ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19 znajdują się osoby w wieku powyżej 60 lat oraz te, które chorują na astmę, choroby układu oddechowego i krążeniowego czy borykają się z chorobami nerek i wątroby. 

W zdecydowanej większości krajów europejskiej prawie wszyscy mieszkańcy w wieku 60+ są zaszczepieni przeciw COVID-19. Jak podają statystyki szczepień COVID-19 opublikowane przez ECDC z 7 września 2023 roku, 100% seniorów zaszczepionych przynajmniej jedną dawką jest w następujących krajach:

• Portugalia,
• Islandia,
• Irlandia,
• Dania.

Niewiele mniej, bo 99% zaszczepionych osób powyżej 60 lat, zamieszkuje Maltę, Holandię i Hiszpanię. Wysoki wskaźnik – bo ponad 90% populacji w wieku 60+, która przyjęła co najmniej jedną dawkę preparatu – mają takie kraje, jak Norwegia, Finlandia, Szwecja, Włochy, Cypr czy Francja.

Najmniej zaszczepionych sześćdziesięciolatków i starszych zamieszkuje Bułgarię – stanowią oni ok. 39%. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być brak zaufania do instytucji publicznych (w tym ochrony zdrowia) oraz masowa dezinformacja w społeczeństwie.

Dawki przypominające

Bezwzględnie trzeba pamiętać, że jedna dawka preparatu chroni przed COVID-19 przez 6, maksymalnie 12 miesięcy. Dlatego ważne jest utrzymywanie odporności organizmu przed chorobą dzięki dawkom przypominającym (booster). Statystyki szczepień na COVID w Europie ukazują tendencję malejącą co do przyjmowania pierwszej czy drugiej dawki przypominającej. 

Statystyki szczepień COVID-19 pierwszą i kolejnymi dawkami

W krajach Unii Europejskiej, gdzie zaszczepionych jest około 75% populacji (na dzień 7 września 2023 według ECDC), pierwszy booster przyjęło 54% obywateli, a drugi – 14%. Trzecią dawką przypominającą – jak do tej pory – zostało zaszczepione nieco ponad 2% społeczeństwa UE.

Prawdopodobną przyczyną takiego stanu rzeczy jest zmniejszenie poczucia zagrożenia, a co za tym idzie, wątpliwości co do realnej potrzeby kolejnych dawek  Jak podają statystyki szczepień COVID-19 ECDC, do 10 września 2023 r. nastąpił spadek liczby zarażeń COVID-19, co stanowi odwrócenie tendencji wzrostowej, obserwowanej w poprzednich tygodniach. 

Podsumowanie

Koronawirus jest cały czas jest obecny i nie należy usypiać czujności – tym bardziej, że od jakiegoś czasu obserwuje się nową mutację – Omikron XBB.1.5^[2].Jest o tyle groźniejszy od pozostałych wariantów, że rozprzestrzenia się znacznie szybciej.

W bieżącym sezonie epidemicznym refundowane są szczepionki białkowe, zawierające oczyszczone, rekombinowane białko kolca wirusa SARS-CoV-2 oraz roślinny adiuwant Matrix-M. 

Europejska Agencja Leków (European Medicines Agency) zatwierdziła rejestrację szczepionki dostosowanej do tego podwariantu; można ją stosować u pacjentów już od 6 miesiąca życia. Cykliczne aktualizowanie szczepionek ochronnych oraz promocja immunizacji to najskuteczniejsza strategia minimalizowania zachorowań na COVID-19 w społeczeństwie.