Bilharcjoza choroba:- przyczyna: kontakt ze skażoną wodą;
- występowanie: głównie Afryka + niektóre kraje Azji i Ameryki Łacińskiej
- schistosomoza objawy: swędząca wysypka, ból głowy, brzucha, mięśni i stawów, biegunka, krew w stolcu, moczu, nasieniu, krwawienia z dróg rodnych, powiększenie wątroby i śledziony;
- możliwe powikłania: uszkodzenie nerek, zwłóknienie pęcherza moczowego i moczowodu, rak pęcherza, niepłodność, marskość wątroby, wodobrzusze, żylaki przełyku;
- profilaktyka: uzdatnianie wody oraz unikanie kąpieli w naturalnych akwenach (np. rzekach, jeziorach).
Schistosomoza co to jest i jak się przenosi?
Schistosomatoza lub inaczej bilharcjoza choroba pasożytnicza wywołana przez pasożyty z rodzaju Schistosoma. Drugie z określeń nawiązuje do nazwiska Theodora Bilharza, który w 1851 roku odkrył przywry podczas sekcji zwłok przeprowadzonej w kairskim szpitalu[1].
Gorączka ślimacza
Rezerwuarem, czyli naturalnym środowiskiem pasożyta, jest m.in. człowiek, który wydala jaja Schistosomy z kałem i moczem. Bilharcjoza nie szerzy się jednak między ludźmi, bo czynnikiem wywołującym chorobę nie są jaja, a aktywne larwy (cerkarie) – do ich powstania potrzebni są żywiciele pośredni, czyli określone gatunki ślimaków wodnych. Stąd trzecia, potoczna nazwa „gorączka ślimacza”.
Schistosomozy można się nabawić wskutek kontaktu ze skażoną wodą, np. podczas kąpieli czy brodzenia w naturalnych akwenach (jeziorach, rzekach) zamieszkałych przez zakażone ślimaki. Przywry penetrują wówczas skórę człowieka, a następnie przenikają do naczyń krwionośnych i dostają się do krwiobiegu. Co dzieje się dalej?
Schistosomoza objawy: jaki jest przebieg choroby?
Kiedy Schistosoma wnika przez skórę, może wywoływać kilkudniowy świąd, rumień i wysypkę skórną; objawy te ustępują jednak w ciągu kilku dni.
Kolejny etap to migracja i dojrzewanie pasożytów, którym może towarzyszyć gorączka, dreszcze, zmęczenie czy bóle mięśniowo-stawowe. Wywołana przez przywry krwi schistosomatoza z wywołuje też objawy w obrębie układu pokarmowego lub moczowo-płciowego. Jakie?
| Schistosomoza jelitowa | Schistosomoza pęcherza moczowego |
- biegunka
- ból brzucha
- obecność krwi w stolcu
- powiększenie wątroby
- powiększenie śledziony
| - krwiomocz
- ból podczas stosunku
- obecność krwi w nasieniu
- krwawienia z dróg rodnych
- zmiany w narządach płciowych (guzki, owrzodzenia, nadżerki)
|
Schistosomoza pęcherza moczowego może skończyć się uszkodzeniem nerek, zwłóknieniem pęcherza moczowego i moczowodu lub rakiem pęcherza. Patologie w obrębie narządów płciowych mogą wywołać niepłodność. Wśród powikłań infekcji jelitowej wyróżnia się natomiast marskość wątroby, wodobrzusze czy żylaki przełyku.
Trudno oszacować, jaką śmiertelność ma wywołana przez przywry krwi schistosomatoza; według WHO, co roku z powodu tej choroby ginie ponad 14 tys. osób[2], choć prawdopodobnie liczba zgonów jest zdecydowanie wyższa. Gdzie ryzyko jest najwyższe?
Gdzie schistosomoza występuje najpowszechniej?
Ze względu na klimat, który nie sprzyja ani pasożytowi, ani ślimakom wodnym będącym pośrednimi nosicielami przywr, schistosomoza w Polsce nie występuje naturalnie. Odnotowuje się jedynie sporadyczne przypadki zawleczone z podróży. Regiony najbardziej dotknięte to:
- Afryka Subsaharyjska (region najbardziej dotknięty)
- Bliski Wschód (głównie Iran, Irak, Arabia Saudyjska, Jemen);
- Daleki Wschód (Filipiny, Chiny, Laos, Kambodża i Indonezja);
- Ameryka Łacińska (głównie Brazylia i Wenezuela oraz Karaiby).
W regionie europejskim ryzyko występuje na Korsyce w rzekach Cavu, Solenzara, Osu i Tarcu[3], gdzie zdarzały się zakażenia lokalne. Mimo tego, że schistosomoza w Polsce nie występuje, osoby podróżujące mogą zawlec chorobę z podróży. Co robić w takiej sytuacji?
Schistosomoza diagnostyka i leczenie: jak pomóc choremu?
Ostrzeżenie dotyczące samoleczenia
Podejrzewając chorobę, jaką jest schistosomoza leczenie należy doświadczonemu lekarzowi. Informacje na niniejszej stronie mają charakter informacyjny i ogólny – nie mogą zastąpić spersonalizowanej porady medycznej.
Przy chorobie, jaką jest schistosomoza diagnostyka opiera się nie tylko na wywiadzie medycznym, podczas którego lekarz analizuje objawy (przesłanki kliniczne) i pyta o historię podróży (przesłanki epidemiologiczne). Potrzebne są też laboratoryjna analiza próbek moczu/kału na obecność jaj pasożyta. Częstym wyborem są też badania krwi, które wykrywają określone przeciwciała oraz odstępstwa od norm laboratoryjnych (jak np. eozynofilia występująca u 80% chorych)[4].
Aby nie dopuścić do spustoszeń, jakie może wywołać przywra krwi leczenie opiera się na zastosowaniu odpowiedniego środka przeciwpasożytniczego. Zazwyczaj jest to prazikwantel, wykazujący skuteczność na wszystkie gatunki przywr Schistosoma[5]. Należy zaznaczyć, że kuracja może wymagać powtórzenia w celu całkowitego wyeliminowania pasożyta.
Poza leczeniem przyczynowym, pacjenci mogą potrzebować złagodzenia dokuczliwych objawów chorobowych za pomocą leków przeciwbólowych czy przeciwgorączkowych. U osób dotkniętych schistosomozą leczenie jest niezbędne, jednak profilaktyka jest znacznie skuteczniejsza – pozwala zapobiec infekcji, a co za tym idzie, konieczności podejmowania kuracji. O zdrowie w podróży warto zadbać z z pomocą doświadczonego lekarza TropicalMed.
Przywra krwi profilaktyka: jak zadbać o zdrowie w podróży?
Będąc w regionie występowania choroby, należy bezwzględnie unikać kąpieli lub nawet brodzenia w jeziorach, stawach czy rzekach. Morza i oceany, czyli akweny słonowodne, są uznawane za bezpieczne. Druga zasada dotyczy uzdatniania wody do picia czy kąpieli. W tym celu należy wybrać jedną z poniższych metod.
Przywra krwi profilaktyka:[6]
- zastosowanie filtra o porach poniżej 30 mikrometrów;
- podgrzewanie do temperatury 50°C przez minimum 5 minut;
- uzdatnienie za pomocą odpowiedniego środka chemicznego;
- pozostawienie wody na co najmniej 24 h (w tym czasie pasożyt obumrze).
Warto zaznaczyć, że bilharcjoza to nie jedyne zagrożenie zdrowotne w krajach afrykańskich, azjatyckich czy latynoskich. Przed wylotem warto więc zgłosić się do ośrodka medycyny podróży TropicalMed, gdzie wykonasz najpotrzebniejsze szczepienia (sprawdź cennik) i uzyskasz jasne zalecenia dotyczące profilaktyki pozostałych chorób. Umów wizytę dzięki wygodnemu systemowi online i zafunduj sobie zdrowie w podróży.
Serdecznie zapraszamy!
FAQ - często zadawane pytania
Pierwsze objawy schistosomatozy to rumień, świąd i wysypka skórna. Następnie chory może odczuwać ból głowy, mięśni i stawów oraz ogólne rozbicie. Schistosomatoza może wystąpić w wersji jelitowej (biegunka, ból brzucha, krew w stolcu, powiększenie wątroby i śledziony) lub moczowo-płciowej (krew w moczu, nasieniu lub drogach rodnych, dyskomfort przy stosunku, guzki, owrzodzenia).
Schistosomatoza i tasiemiec to nie to samo, mimo że obie choroby są wywołane przez pasożyty i mogą wywołać objawy jelitowe. Schistosomatoza jest wywołana przez przywry z rodzaju Schistosoma, które występują w słodkiej wodzie i przenikają przez skórę do krwiobiegu. Tasiemcem można natomiast zarazić się głównie po spożyciu skażonej żywności (głównie mięsa).
Schistosoma mansoni występuje głównie w Afryce Subsaharyjskiej, rzadziej w Brazylii, Wenezueli i na Karaibach. Pasożyty bytują w zbiornikach słodkiej wody (jeziorach, rzekach czy stawach) zamieszkałych przez ślimaki z gatunku Biomphalaria (glabrata lub pfeifferi).
Objawy schistosomatozy (np. brzuszne, skórne) mogą ustąpić samoistnie, jednak pasożyt nadal pozostaje w organizmie. Przewlekłe zakażenie, nawet bezobjawowe, prowadzi do ciężkich uszkodzeń narządów wewnętrznych, dlatego warto podjąć leczenie.
Brazylia 
Dominikana 
Egipt 
Indie 
Kenia 
Meksyk 
Tajlandia 
Tunezja 
Turcja 
Wietnam 
Wybierz termin wizyty