Leiszmanioza co to:- źródło – głównie ukąszenia muchówek, rzadziej skażona krew i zakażenia wertykalne;
- objawy – zmiany skórne, gorączka, utrata masy ciała, powiększenie śledziony i węzłów chłonnych;
- powikłania – blizny i zniekształcenie twarzy, wtórne infekcje, niewydolność narządów, sepsa;
- śmiertelność – postać trzewna bez odpowiedniego leczenia ponad 95%;
- profilaktyka – ochrona przed ukąszeniami owadów.
Leiszmanioza co to za choroba i jak się przenosi?
Leiszmanioza to pasożytnicza choroba zakaźna występująca w postaci skórnej, trzewnej albo śluzówkowo-skórnej. Jest wywołana przez pierwotniaki z rodzaju Leiszmania, których rezerwuarem, (naturalnym środowiskiem) jest organizm człowieka i określonych zwierząt. Wśród nosicieli zwierzęcych wyróżnia się psy, koty, gryzonie (np. szczury) oraz inne ssaki, m.in. zające i oposy.
Chociaż do zakażenia dochodzi głównie wskutek ukąszenia zakażonej muchówki z rodzaju Phlebotomus lub Lutzomyia, warto mieć na względzie, czy leiszmanioza jest zaraźliwa. Okazuje się bowiem, że w rzadkich przypadkach pasożyty mogą szerzyć się z człowieka na człowieka: przez transfuzję krwi, przeszczep narządu, wspólne igły albo w czasie ciąży (z chorej matki na płód). Gdzie leiszmanioza u ludzi jest najpowszechniejsza?
Gdzie występuje leiszmanioza i ile osób dotyka?
Ze względu na niesprzyjający klimat, leiszmanioza w Polsce nie występuje. Jedyną grupą narażoną na zakażenie są osoby podróżujące do regionów dotkniętych tą chorobą, czyli do Ameryki Łacińskiej, Azji, Afryki oraz terenów w basenie Morza Śródziemnego.
Wykaz krajów, gdzie odnotowuje się ponad 90% przypadków leiszmaniozy trzewnej, 70-75% przypadków leiszmaniozy skórnej[1] oraz ponad 90% przypadków leiszmaniozy śluzówkowo-skórnej, znajduje się w poniższej tabeli.
| Leiszmanioza trzewna | Leiszmanioza skórna | Leiszmanioza śluzówkowo-skórna |
- Indie
- Sudan
- Etiopia
- Brazylia
- Bangladesz
- Sudan Południowy
| - Iran
- Peru
- Syria
- Etiopia
- Algieria
- Brazylia
- Kolumbia
- Kostaryka
- Afganistan
- Sudan Północny
| - Peru
- Etiopia
- Boliwia
- Brazylia
|
Według szacunków, każdego roku występuje od 700 tysięcy do 1 miliona nowych przypadków[2]. Biorąc pod uwagę, że leiszmanioza w Polsce nie występuje, przeciętny podróżnik nie ma żadnej naturalnej odporności na tę chorobę. Jest więc podatny na ciężką, powikłaną infekcję. Jaki jest jej przebieg?
Leiszmanioza objawy: jak rozpoznać chorobę?
Jak już wspomniano, leiszmanioza u ludzi występuje w trzech wariantach: skórnym, trzewnym i śluzówkowo-skórnym. Niezależnie od odmiany, pierwotniaki długo rozwijają się w organizmie – tzw. okres wylęgania trwa średnio od kilku tygodni do kilku miesięcy. W przypadku odmiany skórnej może to zająć nawet kilka lat. Kiedy pasożyty się namnożą, chory zaczyna odczuwać objawy. Jakie dokładnie?
| Leiszmanioza skórna | Leiszmanioza trzewna | Leiszmanioza śluzówkowo-skórna |
- zmiany skórne (grudki, owrzodzenia, „łuski”)
- powiększenie węzłów chłonnych
- zapalenie naczyń chłonnych
| - gorączka
- nocne poty
- utrata masy ciała
- obrzęk węzłów chłonnych
- powiększenie wątroby i śledziony
| - niedrożność nosa
- wydzielina z nosa
- krwawienie z nosa
- kaszel lub chrypka (zajęcie krtani/tchawicy)
|
Przy chorobie takiej jak leiszmanioza objawy mogą prowadzić do poważnych powikłań. Zmiany na skórze mogą skutkować trwałymi bliznami, a przewlekły stan zapalny śluzówek bywa przyczyną perforacji (ubytku) przegrody nosowej czy uszkodzenia krtani/tchawicy. Zakażenie nierzadko kończy się zgonem pacjenta. Co warto wiedzieć w tej kwestii?
Czy leiszmanioza jest chorobą śmiertelną?
Najcięższą postacią choroby jest leiszmanioza trzewna, która bez odpowiedniego leczenia kończy się śmiercią w ponad 95% przypadków[3] i co roku dotyka szacunkowo 50-90 tys. osób[4].
Postać skórna czy śluzówkowo-skórna rzadko skutkuje zgonem, jednak może doprowadzić do trwałego oszpecenia, które znacznie pogarsza jakość życia. Aby zapobiec niepełnosprawności, czy nawet śmierci w wyniku zakażenia, warto dowiedzieć się na temat metod leczenia leiszmaniozy.
Leiszmanioza leczenie: jak zwalczać chorobę?
Ostrzeżenie dotyczące samoleczenia
W przypadku podejrzenia choroby, jaką jest leiszmanioza diagnostyka i leczenie powinny być przeprowadzone przez doświadczonego lekarza. Informacje na niniejszej stronie mają charakter informacyjny i ogólny – nie mogą zastąpić spersonalizowanej porady medycznej.
W przypadku choroby takiej jak leiszmanioza diagnostyka opiera się na przede wszystkim na badaniu skóry lub tkanek (biopsja) oraz szczegółowym wywiadzie medycznym. Lekarz może też zlecić serologiczne badanie krwi.
Kiedy wywiad i testy wykażą, że to faktycznie leiszmanioza leczenie opiera się na odpowiednio dobranych środkach przeciwpasożytniczych, zwalczających określony gatunek pierwotniaka. Są to:
- Antymonian megluminy
- Stiboglukonian sodu
- Amfoterycyna B
- Paromomycyna
- Ketokonazol
- Miltefosyna
- Pentamidyna[5].
Leczenie miejscowe, mające na celu jak najskuteczniejsze zaleczenie zmian skórnych, może obejmować terapię ciepłem lub zimnem (krioterapię)[6]. Jak powszechnie wiadomo, lepiej zapobiegać niż leczyć – aby nie dopuścić do rozwoju choroby i konieczności podejmowania skomplikowanych kuracji, warto zapoznać się z zasadami profilaktyki.
Jak zapobiegać leiszmaniozie z TropicalMed?
Profilaktyka leiszmaniozy opiera się głównie na ochronie przed ukąszeniami owadów. Służą w tym celu moskitiery o drobnych oczkach (najlepiej nasączone permetryną), repelenty, noszenie odzieży zakrywającej jak największą powierzchnię ciała oraz unikanie przebywania na zewnątrz od zmierzchu do świtu, kiedy moskity przenoszące leiszmaniozę są najbardziej aktywne[7].
Leiszmanioza szczepionka dla psów
Na chorobę, jaką jest leiszmanioza szczepionka dla ludzi jest niedostępna, jednak istnieją skuteczne wyroby weterynaryjne dla psów. Na terenie Europy zatwierdzono preparat na bazie rekombinowanego białka Q pochodzącego z pierwotniaka Leishmania infantum.
Warto zaznaczyć, że ukąszenia owadów mogą wywołać wiele różnych chorób. Ponadto, w krajach występowania leiszmaniozy zagrożeniem są nie tylko infekcje wektorowe (przenoszone przez organizmy takie jak moskity czy komary), ale także transmitowane drogą pokarmową (przez spożycie skażonej żywności/wody) czy kropelkową (przez kichanie, kaszel czy rozmowę z nosicielem).
Aby nie narażać się na groźne choroby oraz wysokie koszty leczenia za granicą, warto wykonać szczepienia ochronne. Ich ceny (solo lub w pakietach) można znaleźć, klikając cennik TropicalMed. Podczas wizyty szczepiennej lekarz podpowie, jak chronić się przed chorobami, na które nie ma szczepionek.
Zafunduj sobie zdrowy, spokojny i bezpieczny wyjazd i zgłoś się do TropicalMed za pośrednictwem wygodnego systemu rejestracji online.
Serdecznie zapraszamy!
FAQ - często zadawane pytania
Leiszmanioza to pasożytnicza choroba zakaźna występująca w postaci skórnej, śluzówkowo-skórnej albo najgroźniejszej – trzewnej.
Leiszmanioza jest uleczalna za pomocą specjalnie dobranych środków przeciwpasożytniczych. W zależności od gatunku pierwotniaka, stosuje się m.in. amfoterycynę B, antymonian megluminy czy paromomycynę.
Leiszmaniozą można się zarazić głównie przez ukąszenie zakażonej muchówki. W rzadkich przypadkach możliwe jest też zakażenie przez transfuzję krwi, przeszczep narządu, wspólne igły lub drogą wertykalną (z chorej matki na płód).
Leiszmanioza w Polsce jest niespotykana ze względu na niesprzyjający klimat oraz brak wektorów, czyli muchówek, które przenoszą pasożyta wywołującego chorobę.
- Strona sprawdzona:
- 17 listopada 2026
- Kolejne sprawdzenie:
- listopad 2027
- Opublikowano:
- 9 kwietnia 2026