Najważniejsze informacje o małpiej ospie [czerwiec 2022]

Małpia ospa 2022

Małpia ospa w Europie po raz pierwszy została odnotowana 13 maja 2022 roku. Od tamtego momentu pojawiają się nowe przypadki zakażeń (łącznie ponad 90) w krajach, które nie są endemiczne dla drobnoustrojów wywołujących tę chorobę. Doniesienia ze świata są dla wielu naprawdę niepokojące – widmo epidemii małpiej ospy może wywoływać niepotrzebną panikę. Podnoszenie świadomości i rzetelne powiadamianie o podejmowanych działaniach i zaleceniach pomaga w zapobieganiu rozprzestrzeniania się choroby oraz równie niebezpiecznej dezinformacji.

Wirus małpiej ospy występuje endemicznie w 12 krajach. Są to m.in.:

• Demokratyczna Republika Konga (najwięcej przypadków),
• Republika Środkowoafrykańska,
• Sudan Południowy,
• Benin
• Kamerun,
• Nigeria.

W trzech pierwszych zakażenia wywołuje wirus z dorzecza Konga (klad środkowoafrykański), a w trzech pozostałych – klad zachodnioafrykański (mniej groźny). Epidemia małpiej ospy w Europie jest więc anomalią, jednak to nie pierwszy tego typu przypadek. Po raz pierwszy choroba „wydostała się” z Afryki w 2003 roku i wywołała 70 zakażeń w Stanach Zjednoczonych. W późniejszych latach odnotowywano chorobę u osób podróżujących do Europy (np. w Wielkiej Brytanii we wrześniu 2018 r.) czy Azji (w Izraelu czy Singapurze). Jak małpia ospa przedostaje się do organizmu człowieka? 

Małpia ospa – zarażenie

Do zakażenia małpią ospą dochodzi przede wszystkim w wyniku kontaktu z nosicielem wirusa. Może być to nie tylko człowiek, ale także inne naczelne (stąd nazwa choroby) oraz gryzonie (np. wiewiórki, popielice czy szczury gambijskie). Lepiej więc unikać wszelkiego kontaktu z dzikimi zwierzętami, bowiem mogą być zakażone.

Drobnoustroje chorobotwórcze rozprzestrzeniają się między ludźmi na wiele sposobów:

• drogą kropelkową,
• przez płyny ustrojowe,
• przez dotykanie zmian chorobowych,
• pośrednio – przez dzielenie rzeczy z chorym (np. pościeli). 

Według danych WHO, najwięcej zakażeń odnotowano wśród homoseksualnych mężczyzn, toteż badania obejmują m.in. szukanie dowodów zwiększonej transmisji wirusa w tej grupie.

Jakich zasad profilaktyki warto przestrzegać, aby chronić się przed chorobą?

Małpia ospa – jak zapobiegać?

Profilaktyka małpiej ospy zakłada ograniczanie kontaktów z nosicielem lub używanie środków ochrony osobistej (np. maseczek, rękawiczek), kiedy ten kontakt jest jednak konieczny – np. podczas opiekowania się chorym.

W przeciwnym razie ryzyko zarażenia się małpią ospą wzrasta – wirus przedostaje się wówczas do organizmu i namnaża się przez 5-21 dni. Tzw. okres inkubacji, czyli czas od zainfekowania do wystąpienia pierwszych objawów, wynosi w tym przypadku średnio 6-13 dni. Jakie symptomy można zaobserwować u chorego na małpią ospę?

Małpia ospa – objawy

Przed pojawieniem się charakterystycznej wysypki, której zdjęcia często pojawiają się w doniesieniach o małpiej ospie, chory cierpi na:

• intensywny ból głowy,
• ból mięśni,
• gorączkę,
• obrzęk węzłów chłonnych (limfadenopatia),
• wyczerpanie (astenia).

Powyższe objawy są niepokojącym sygnałem, mogącym świadczyć o zarażeniu małpią ospą – to tzw. okres inwazji.

W następnym stadium choroby pojawia się wysypka. Początkowo ma ona formę plamek, które następnie wybrzuszają się i wypełniają płynem. Po czasie pęcherzyki wysychają i zamieniają się w strupy, którym należy pozwolić odpaść samoistnie. Nawet wtedy niewykluczone są szpecące ślady po wysypce.

Małpia ospa – blizny i powikłania

Opisane wyżej objawy mogą utrzymywać się 2-4 tygodnie, jednak w niektórych przypadkach to nie koniec problemów. Według WHO, jest kilka skutków, za które odpowiada małpia ospa – blizny są jednym z łagodniejszych.

Pozostałe powikłania to m.in.:

• zapalenie mózgu,
• zapalenie płuc,
• sepsa (posocznica),
• infekcja rogówki (pogorszenie/utrata wzroku).

Na wymienione wyżej schorzenia, będące następstwem choroby, są narażone szczególnie dzieci oraz osoby z niedoborem odporności.

Małpia ospa – śmiertelność w ostatnim czasie jest szacowana na 3-6%. 

Jak chronić się przed infekcją, ciężkim przebiegiem choroby i najpoważniejszymi jej skutkami?

Małpia ospa – szczepionka i leczenie

Wiele objawów i sposobów profilaktyki małpiej ospy pokrywa się z podobną chorobą – ospą wietrzną. Obie choroby wywołują wysypkę, gorączkę oraz ból głowy i mięśni. Można je zwalczać za pomocą leków przeciwwirusowych. Drogi transmisji także są takie same – to kontakt z nosicielem i jego wydzielinami (oraz rzeczami, które są nimi skażone).

Szczepienia na ospę wietrzną są jednak ogólnodostępne w Polsce – odwrotnie jest w przypadku małpiej ospy. Według badań przeprowadzanych przez WHO, szczepienia na ospę prawdziwą (chorobę wyeliminowaną 40 lat temu), mogą być skuteczne w zwalczaniu ospy małpiej. W Polsce już ich jednak nie ma, co oznacza, że immunizacja nie jest możliwa. 

W zwalczaniu choroby stosuje się głównie leczenie wspomagające (tj. łagodzące objawy) oraz leki przeciwwirusowe – Tecovirimat. Preparat podaje się doustnie i jest dawkowany według masy ciała pacjenta. Tego typu kuracja trwa 14 dni.