Gorączka Doliny Rift: co musisz o niej wiedzieć?

Czym jest gorączka Doliny Rift i jak się przenosi?

Gorączka Doliny Riftu to zoonoza, czyli choroba odzwierzęca wywołana przez wirusy z rodzaju Phlebovirus. Po raz pierwszy wykryto ją u owiec, podczas epidemii z 1930 roku mającej miejsce w pobliżu kenijskiego jeziora Naivasha w Wielkiej Dolinie Ryftowej^[1]. 

Wirus wywołujący gorączkę Doliny Rift bytuje w organizmach zwierząt gospodarskich (jak bydło, kozy, wielbłądy) i może przenosić się na ludzi. Jest transmitowany przez ukąszenia komarów, chociaż do zakażenia może też dojść wskutek kontaktu ze skażonymi tkankami, krwią i innymi płynami ustrojowymi. Gdzie to ryzyko jest najbardziej realne?

Gdzie występuje gorączka Doliny Riftu na świecie?

Od momentu odkrycia choroby, gorączka Doliny Riftu rozprzestrzeniła się na cały kontynent, a w 2000 roku rozszerzyła swój zasięg poza Afrykę,^[2] powodując epidemie na Bliskim Wschodzie (w Arabii Saudyjskiej i Jemenie). Obecnie ryzyko zakażenia występuje w krajach afrykańskich i arabskich; niektóre są dość popularnymi destynacjami turystycznymi, np.:

• RPA,
• Egipt,
• Tanzania,
• Zimbabwe,
• Arabia Saudyjska^[3].

Ogniska zakażeń wśród ludzi wahają się od kilku do kilku tysięcy przypadków. Przykładowo, epidemia w Mauretanii i Senegalu z 2025 roku skończyła się na 404 zakażeniach i 42 zgonach^[4]. W zależności od regionu, lokalne ogniska epidemiczne pojawiają się cyklicznie co 7-11 lat^[5]. Czym grozi zakażenie?

Jakie są objawy i powikłania gorączki doliny Rift?

Po wniknięciu do organizmu człowieka, wirusy namnażają się. To tzw. okres wylęgania, trwający średnio od 2 do 7 dni. Po tym czasie można zaobserwować pierwszy objawy choroby. Jakie dokładnie?

Gorączka Doliny Rift objawy

Większość zakażeń jest bezobjawowa lub łagodna, przebiegająca z gorączką, osłabieniem, zawrotami głowy, bólami mięśniowo-stawowymi. U niektórych pacjentów mogą pojawić się poważne dolegliwości:

• {referernce|owrzodzenia oczne (u 0,5-2% pacjentów)|https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/rift-valley-fever},
• żółtaczka (zażółcenie skóry, oczu i śluzówek),
• zapalenie mózgu (ból głowy, senność, zaburzenia świadomości),
• objawy krwotoczne (krew w wymiocinach i stolcu, krwotoki z nosa i dziąseł).

U osób, których dotknęła gorączka Doliny Rift objawy wymienione powyżej często kończą się poważnymi powikłaniami, a nawet zgonem. 

Gorączka Doliny Rift powikłania

Owrzodzenia oczne mogą skutkować uszkodzeniem, a nawet trwałą utratą wzroku. Encefalopatia (zapalenie mózgu), występująca u 1% chorych, jest częstą przyczyną śpiączki, zaburzeń poznawczych i psychoruchowych. Wywołane gorączką krwotoczną objawy krwotoczne występują u kolejnego 1% chorych, przy czym połowa z nich umiera^[6]. 

Gorączka Doliny Rift śmiertelność

Ogólna śmiertelność choroby wynosi średnio 1-5%^[7], chociaż w regionach epidemicznych i/lub z niewydolną służbą zdrowia wskaźnik ten może być wyższy. Sztandarowym przykładem jest wspomniana już epidemia w Mauretanii i Senegalu – 42 zgony na 404 zakażenia daje śmiertelność na poziomie ponad 10%. Czy są dostępne jakieś skuteczne metody leczenia, które ograniczałyby zgony z powodu gorączki Doliny Rift? 

Gorączka Doliny Rift leczenie: jak pomóc choremu?

Objawy gorączki Doliny Riftu pokrywają się z wieloma innymi chorobami zakaźnymi (np. malarią, żółtą febrą), co utrudnia diagnozę na podstawie przesłanek klinicznych. Z tego względu konieczne jest badanie laboratoryjne na obecność wirusa lub przeciwciał w krwi pacjenta. 

Kiedy test wykaże infekcję, potrzebne jest leczenie wspomagające, dopasowane do stopnia zaawansowania choroby. Nie ma specyficznego leku zwalczającego przyczynę (wirusa), dlatego u chorego stosuje się tylko leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. 

W cięższych przypadkach potrzebna jest hospitalizacja, m.in. celem utrzymania równowagi wodno-elektrolitowej, transfuzji krwi czy wspomagania funkcji życiowych. Jak powszechnie wiadomo, lepiej zapobiegać niż leczyć, tym bardziej, że możliwości są ograniczone. Co można zrobić, by uniknąć gorączki Doliny Rift?

Jak zapobiegać gorączce Doliny Rift z TropicalMed?

W profilaktyce gorączki Doliny Rift kluczowe jest unikanie ekspozycji na czynnik zakaźny, czyli tkanek/płynów ustrojowych potencjalnie zakażonych zwierząt oraz ukąszeń komarów. W tym celu:

• używaj moskitier i repelentów,
• noś odzież z długimi rękawami i nogawkami,
• unikaj kontaktu ze zwierzętami gospodarskimi,
• noś rękawiczki i przyłbicę podczas pracy ze zwierzętami,
• gotuj produkty pochodzenia zwierzęcego (np. mleko, mięso) przed spożyciem.

Powyższe zasady sprawdzają się także w profilaktyce m.in. dengi, chikungunyi i żółtej febry przenoszonych przez komary. W przeciwieństwie do gorączki Doliny Riftu, na te choroby istnieją bezpieczne i skuteczne szczepionki. W zapobieganiu wspomnianej w tekście malarii, sprawdzają się natomiast specjalne leki o działaniu profilaktycznym. 

Biorąc pod uwagę, że Afryka i Bliski Wschód są dotknięte wieloma różnymi chorobami zakaźnymi, warto postawić na solidne przygotowanie zdrowotne. Opieka medyczna w krajach występowania gorączki Doliny Riftu może być bowiem niewystarczająca i/lub kosztowna. Chroń swoje zdrowe i życie oraz portfel, zapisując się na szczepienia w TropicalMed (sprawdź cennik). Chętnie podpowiemy Ci, jak zapobiegać najpowszechniejszym chorobom w kraju/regionie, który planujesz odwiedzić.

Serdecznie zapraszamy na wizytę!

FAQ - często zadawane pytania