Jak szczepionka BPZE1 na krztusiec wypadła w badaniach?
1 grudnia 2025 roku na łamach czasopisma medycznego The Lancet pojawiły się najnowsze wyniki badań nad BPZE1[1]. To szczepionka na krztusiec żywa (atenuowana), która zamiast zabitych bakterii lub ich fragmentów, zawiera osłabione, ale żywe szczepy Bordetella pertussis.
W najnowszych badaniach sprawdzano, czy szczepionka BPZE1 w bezpieczny i skuteczny sposób zapobiega namnażaniu się bakterii w jamie nosowej człowieka. Miałoby to ograniczyć populację Bordetella pertussis, a co za tym idzie – przyczynić się do poprawy zdrowia publicznego i zmniejszyć ryzyko cyklicznych epidemii.
Badanie dowiodło, że nowa szczepionka na krztusiec zmniejszyła obciążenie bakteryjne jamy nosowej o ponad 97%. Testy przedkliniczne dały podobne wyniki – kolonizacja bakterii w nosie zwierząt, którym podano BPZE1 była o 99,8% niższa niż u tych zaszczepionych preparatem bezkomórkowym. W porównaniu do szczepionki pełnokomórkowej było podobnie – wykazano o 99,5% wyższą skuteczność BPZE1 w ograniczaniu namnażania się pałeczek krztuśca[2].
Jak ma działać nowa szczepionka na krztusiec BPZE1?
Szczepionka na krztusiec żywa ma być podawana w formie donosowego aerozolu. W ten sposób pobudza nie tylko ogólnoustrojową, ale także śluzówkową odporność. Szersza ochrona może oznaczać mniejsze ryzyko zachorowania na krztusiec i rozprzestrzeniania się choroby na inne osoby.
Biorąc pod uwagę ogniska zakażeń występujące w Polsce i Europie co 3-5 lat[3], BPZE1 może stać się kluczowym narzędziem w kontrolowaniu cyklicznych epidemii.
Jak na razie w badaniach klinicznych biorą udział uczestnicy w wieku 18-50 lat. Dalsze prace nad szczepionką prawdopodobnie doprowadzą do rozszerzenia zastosowania BPZE1 także na dzieci i niemowlęta. Kiedy do tego dojdzie?
Kiedy szczepionka na krztusiec BPZE1 pojawi się na rynku?
Wprowadzanie nowej szczepionki na rynek to żmudny i długotrwały proces. Zanim preparat zostanie dopuszczony na rynek farmaceutyczny, musi przejść wszystkie wymagane testy jakości i kontrole bezpieczeństwa. Obecnie szczepionka BPZE1 jest w drugiej fazie badań klinicznych. Zespół ILiAD pracujący nad preparatem planuje trzecią, ostatnią fazę na przyszły rok[4].