Wągrzyca – co musisz o niej wiedzieć?

Co to jest wągrzyca i jak się szerzy?

Wągrzyca (inaczej cysticerkoza) to pasożytnicza choroba ludzi i świń, będąca skutkiem spożycia jaj tasiemca uzbrojonego (Taenia solium). Znajdują się one w kale nosiciela i mogą przedostać się do organizmu wraz z zanieczyszczoną wodą/żywnością albo na brudnych rękach wkładanych do ust. 

Spożycie skażonej wieprzowiny grozi połknięciem dorosłej postaci pasożyta T. solium, który wywołuje tasiemczycę (chorobę przewodu pokarmowego). To dwie choroby wywołane przez różne stadia rozwojowe tego samego organizmu – wągrzyca jest jednak znacznie bardziej niebezpieczna. Jak się objawia i czym grozi zakażenie?

Wągrzyca objawy – czym grozi zakażenie?

Okres inkubacji wągrzycy, czyli czas od zakażenia do pojawienia się pierwszych objawów, jest zmienny i może trwać nawet kilka lat. W zależności od miejsca kolonizacji pasożyta, wyróżnia się trzy główne jednostki chorobowe. Są to wągrzyca ośrodkowego układu nerwowego (neurocysticerkoza), wągrzyca skóry lub wągrzyca oczu. Jak objawia się każda z nich?

Cysticerkoza oczu może doprowadzić do uszkodzenia lub całkowitej utraty wzroku, natomiast wągrzyca układu nerwowego – do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, porażenia nerwów czaszkowych czy zaburzeń poznawczych. Częstym powikłaniem jest padaczka, która w krajach endemicznych w 30% przypadków jest spowodowana właśnie przez neurocysticerkozę^[1]. Skórna odmiana choroby rzadko kończy się komplikacjami.

Zarówno wągrzyca u ludzi, jak i u trzody chlewnej rzadko kończy się śmiercią. Badania sugerują, że współczynnik zgonów utrzymuje się na poziomie poniżej 1%^[2]

Gdzie występuje wągrzyca i ile osób na nią choruje?

Według szacunków, najgroźniejsza odmiana choroby, czyli wągrzyca mózgu, odpowiada za 50 milionów zakażeń i 50 tysięcy zgonów rocznie^[3]. Najbardziej obciążone regiony to:^[4]

• Daleki Wschód (m.in. Indie, Chiny, Wietnam),
• Ameryka Łacińska (m.in. Meksyk, Brazylia, Peru),
• Afryka Subsaharyjska (m.in. RPA, Tanzania, Madagaskar).

Wągrzyca w Polsce nie jest praktycznie żadnym problemem zdrowia publicznego – każdego roku odnotowuje się bowiem pojedyncze przypadki, głównie na Pomorzu^[5]. Na zakażenie są więc narażone głównie osoby podróżujące. 

Wągrzyca diagnostyka i leczenie – jak przebiegają?

W przypadku choroby, jaką jest wągrzyca diagnostyka opiera się nie tylko na wywiadzie medycznym, podczas którego lekarz analizuje objawy i historię podróży, ale także na testach laboratoryjnych i obrazowaniu.

Wągrzyca badanie:

• okulistyczne – wykonywane w przypadku podejrzenia cysticerkozy ocznej,
• serologia krwi – wykrywa obecność przeciwciał wytworzonych w odpowiedzi na infekcję,
• obrazowanie – rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa sprawdzają się idealnie, jeśli diagnozowana jest wągrzyca mózgu; badania pomagają dokładnie zlokalizować pasożyty w tkankach).

Kiedy badania potwierdzą, że to wągrzyca leczenie zależy od lokalizacji pasożyta. Odmiana skórna wymaga leków przeciwpasożytniczych oraz przeciwbólowych i przeciwzapalnych (np. kortykosteroidów) podawanych wspomagająco. 

Cysticerkoza oczna z reguły wymaga interwencji chirurgicznej przed podaniem jakichkolwiek leków pasożytniczych – w przeciwnym razie może dojść do zapalenia grożącego utratą wzroku.

Wągrzyca ośrodkowego układu nerwowego wymaga ścisłej kontroli ciśnienia śródczaszkowego. W zależności od umiejscowienia i rodzaju torbieli, stosuje się leki przeciwpasożytnicze (głównie prazykwantel i albendazol), przeciwpadaczkowe, przeciwbólowe i przeciwzapalne. 

Aby nie narażać swojego zdrowia i życia, najlepiej postępować zgodnie z zasadą „lepiej zapobiegać niż leczyć”. W krajach/regionach, gdzie powszechnie występuje wągrzyca leczenie może być bowiem utrudnione. Warto zatem zapoznać się z zasadami profilaktyki choroby.

Jak zapobiegać węgorzycy i innym chorobom?

Wągrzyca mózgu, oczu czy skóry jest skutkiem zakażenia drogą fekalno-oralną (czyli ustno-kałową), więc kluczowym elementem profilaktyki jest higiena osobista i żywienia. Obejmuje ona:

• mycie i obieranie warzyw/owoców przed zjedzeniem,
• uzdatnianie wody do picia (np. przez przegotowanie),
• regularne dezynfekowanie i/lub mycie rąk wodą z mydłem,
• utrzymanie desek do krojenia, blatów, naczyń i sztućców w czystości.

Jako że wągrzyca w Polsce nie jest zbytnim zagrożeniem, wymienione wyżej zasady profilaktyki są ważne przede wszystkim dla osób podróżującym za granicę – szczególnie do Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej. 

W regionach tych występuje wiele innych chorób brudnych rąk, którym można zapobiec, przestrzegając higieny osobistej i żywienia, a w niektórych przypadkach (cholery, duru brzusznego, WZW A) – dodatkowo szczepiąc się. Sprawdź cennik TropicalMed i zapoznaj się z atrakcyjnymi pakietami, które zawierają szczepionki na najpowszechniejsze choroby w poszczególnych regionach.

Serdecznie zapraszamy na konsultację i szczepienia przed podróżą!

FAQ - często zadawane pytania