Filarioza: co musisz o niej wiedzieć?

Filarioza co to za choroba i jak się przenosi?

Filariozy to grupa chorób pasożytniczych wywołanych przez nicienie. Głównym rezerwuarem („domem”) tych obłych robaków zwanych filariami jest organizm człowieka, a owady krwiożerne, takie jak komary, meszki i muchówki, pełnią rolę wektora („roznosiciela”). 

Choroba tropikalna filarioza występuje w kilku różnych wariantach, w zależności od gatunku pasożyta. Odmiana limfatyczna jest najczęstsza^[1], a skórna występuje pod postacią loajozy, onchocerkozy (inaczej ślepoty rzecznej) oraz streptocerciozy; możliwa jest też infekcja w obrębie jam surowiczych.

Filariozy są roznoszone przez ukąszenia owadów, a dokładniej: przez określone gatunki komarów (Anopheles, Culex, Aedes), bąki z rodzaju Chrysops lub meszki Simulium. Gdzie występują te owady oraz pasożyty wywołujące chorobę?

Gdzie występuje filarioza i ile zakażeń wywołuje?

Ze względu na niesprzyjający klimat, filarioza w Polsce nie występuje; nicienie filarialne potrzebują bowiem do życia tropikalnych lub subtropikalnych warunków. Obecnie choroba jest spotykana w 72 krajach zlokalizowanych w następujących regionach:

• Afryka Subsaharyjska (z wyłączeniem południa kontynentu),
• Azja Południowo-Wschodnia i Indie (sporadycznie),
• niektóre zakątki Karaibów,
• niektóre kraje Oceanii^[2].

WHO podaje, że choroba tropikalna filarioza zagraża 120 milionom ludzi na świecie^[3]. Warto zaznaczyć, że ryzyko zakażenia nie dotyczy wyłącznie osób zamieszkujących regiony endemiczne; każda egzotyczna podróż wiąże się z ryzykiem zawleczenia filariozy. Jakie są jej objawy i możliwe powikłania?

Filarioza objawy i powikłania: jak przebiega infekcja?

Pasożyty rozwijają się powoli, dlatego choroba długo przebiega bezobjawowo. Od ukąszenia zakażonego owada do wystąpienia pierwszych symptomów filariozy może minąć od kilku tygodni, do kilku miesięcy, a nawet lat. 

Po tym czasie początkowo może pojawić się gorączka, bóle mięśni i stawów czy złe samopoczucie, a następnie – objawy typowe dla konkretnej odmiany filariozy. Jakie?

Według szacunków WHO, 25 mln mężczyzn doznało wodniaka jądra, a 15 mln osób zmaga się ze słoniowacizną^[9]. 

{trivia|Filarioza ciekawostki|Filarioza limfatyczna prowadzi do obrzęku limfatycznego, często w obrębie kończyn; podobnie objawia się podokonioza, która nie jest jednak chorobą zakaźną. Jej przyczyna leży w podrażnieniach wywołanych przez minerały znajdujące się w glebie.”

{reference|Limfatyczna choroba filarioza rzadko prowadzi do zgonu|https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3498535/}, ale wiąże się z ryzykiem trwałego kalectwa oraz {reference|powikłań takich jak uszkodzenie nerek (40% przypadków)|https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/lymphatic-filariasis}. {reference|Dla porównania, loajoza jest większym zagrożeniem dla życia – współczynnik śmiertelności tej choroby wynosi 15-20 na 1000 osobolat|https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10034755/}. Czy są jakieś skuteczne metody zwalczania nicieni filarialnych?

Filarioza badanie i leczenie: jak pomóc osobie chorej?

{warning|Ostrzeżenie dotyczące samoleczenia|W przypadku podejrzenia filariozą leczenie należy pozostawić lekarzowi. Specjalista dobierze kurację do indywidualnych predyspozycji zdrowotnych pacjenta (m.in. alergii). Informacje na niniejszej stronie mają charakter informacyjny i ogólny – nie mogą zastąpić spersonalizowanej porady lekarskiej.}

Przy podejrzeniu choroby, jaką jest filarioza badanie często bazuje na wykrywaniu nicieni w próbce krwi lub teście serologicznym na obecność przeciwciał. W niektórych przypadkach (np. przy onchocerkozie) pobierany jest wycinek skóry, w którym mogą znajdować się niedojrzałe robaki.

Jeśli badania potwierdzą zakażenie określonym gatunkiem nicieni, lekarz dobiera odpowiedni środek przeciwpasożytniczy. {reference|Najczęściej jest to dietylokarbamazyna, zwalczająca zarówno niedojrzałe, jak i dorosłe robaki|https://www.cdc.gov/filarial-worms/about/lymphatic-filariasis.html#cdc_disease_basics_testing_screening-diagnosis}. {reference|Alternatywą w przypadku mikrofilaremii, czyli obecności larw pasożyta w krwi, jest środek o nazwie iwermektyna|https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/45043/characteristic}.

Aby uniknąć komplikacji zdrowotnych, do których może doprowadzić filarioza leczenie lepiej zastąpić profilaktyką. Znajomość i przestrzeganie zasad zapobiegania infekcji pozwoli minimalizować ryzyko w podróży. Co warto wiedzieć w tej kwestii?

Jak zapobiec filariozie i innym chorobom w podróży?

Filariozy szerzą się przez ukąszenia komarów, muszek i muchówek, dlatego ochrona przed owadami jest kluczowa. W tym celu wykorzystywane są:

• repelenty,
• moskitiery,
• odzież zakrywająca ciało,
• klimatyzatory/wentylatory,
• eliminacja miejsc ze stojącą wodą z otoczenia.

Filarioza w Polsce nie występuje, toteż nie ma konieczności codziennego stosowania się do powyższych zasad. Mają one kluczowe znaczenie podczas podróży. Profilaktyka ukąszeń owadów sprawdza się też w zapobieganiu chorobom takim jak denga, żółta febra czy chikungunya, na które są dostępne szczepionki ochronne w TropicalMed (sprawdź cennik).

Chociaż nie ma możliwości immunizacji na żadną z odmian filariozy, to wielu chorobom zakaźnym można w ten sposób zapobiec. Zgłoś się do ośrodka TropicalMed po spersonalizowane szczepienia ochronne. 

Serdecznie zapraszamy!

FAQ - często zadawane pytania

{refs}