Ameboza – co musisz wiedzieć o tej chorobie?

Ameboza co to za choroba i jak się przenosi?

Ameboza choroba pasożytnicza, określana też jako biegunka amebowa albo pełzakowica, jest wywołana przez pierwotniaki Entamoeba histolytica. Występują one w przewodzie pokarmowym człowieka – tam namnażają się, a gdy osiągną określone stadium rozwojowe, przetrwalniki pasożyta są wydalane z kałem, który jest czynnikiem zakaźnym dla kolejnych osób. Cysty, czyli spoczynkowa forma pasożyta, może przetrwać poza organizmem człowieka nawet przez kilka tygodni. 

Infekcja drogą fekalno-oralną (kałowo-ustną), następuje np. po wypiciu skażonej wody, zjedzeniu żywności przygotowanej przez nosiciela brudnymi rękami albo wskutek niektórych praktyk seksualnych. W profilaktyce amebozy kluczowe jest więc przestrzeganie zasad higieny osobistej i żywienia. Gdzie należy przyłożyć do tego szczególną uwagę?

Gdzie występuje ameboza i ile zakażeń wywołuje?

Szacuje się, że pierwotniaki Entamoeba histolytica wywołują niemal 50 mln zakażeń rocznie, z czego 100 tys. przypadków kończy się zgonem^[1]. Najbardziej obciążone regiony to Afryka, Ameryka Łacińska oraz południowe i wschodnie zakątki Azji. Ostrożność należy zachować w każdej podróży do krajów rozwijających się – wszędzie tam, gdzie panują gorsze warunki higieniczne, ryzyko amebozy jest wysokie. 

Z racji tego, że infrastruktura sanitarna jest w Polsce dobrze rozbudowana, odnotowuje się jedynie sporadyczne przypadki, z reguły zawleczone z egzotycznych podróży. Jaki jest przebieg zakażenia?

Ameboza choroba: jakie są jej objawy i powikłania?

Okres wylęgania trwa średnio 4-6 tygodni. To czas od wniknięcia pasożytów Entamoeba histolytica do pojawienia się pierwszych objawów amebozy. Jakich?

Ameboza objawy

Około 10-20% zakażeń jest objawowych^[3]. Najczęstsza forma, czyli pełzakowica jelitowa, daje następujące symptomy:

• wzdęcia
• biegunka
• osłabienie
• utrata apetytu
• skurcze brzucha

U osób, które dotknęła ameboza objawy wymienione powyżej kończą się zgonem w mniej niż 1% przypadków. Dopiero w przypadku komplikacji wynikających z zakażenia śmiertelność wzrasta do 75%^[4]. Co to za powikłania?

Ameboza powikłania

Chociaż pasożyty najczęściej zajmują błonę śluzową jelit, to w niektórych przypadkach atakują naczynia krwionośne i docierają do wątroby, płuc, a nawet mózgu. To tzw. ameboza pozajelitowa, przybierająca następujące postacie:

• ropień płuc z osłabieniem, kaszlem, problemami z oddychaniem, niekiedy bólem w klatce piersiowej;
• ropień wątroby z utratą masy ciała, żółtaczką (zażółceniem skóry i oczu) oraz powiększeniem i tkliwością wątroby;
• ropień mózgu z bólem głowy, zaburzeniami świadomości i deficytami neurologicznymi (np. zaburzeniami mowy czy niedowładami).

Wspomniana wcześniej pełzakowica jelitowa może natomiast skutkować przerwaniem ciągłości przewodu pokarmowego, a w konsekwencji zapaleniem otrzewnej. Niezwykle groźnym powikłaniem jest też toksyczne rozdęcie lub martwicze zapalenie okrężnicy. Jak leczyć każdą z form choroby?

Ameboza badanie i leczenie: jak zwalczyć chorobę?

U osób dotkniętych pełzakowicą objawy, czyli przesłanki kliniczne, są zbyt niespecyficzne, żeby można było dokonać diagnozy tylko na ich podstawie. Potrzeba dodatkowych badań, które są dobierane w zależności od rodzaju choroby.

Ameboza diagnostyka

Ameboza pozajelitowa uwidacznia się w postaci ropni, które można zidentyfikować za pomocą diagnostyki obrazowej – jest to m.in. ultrasonografia (USG) czy endoskopia. W tej formie choroby przydatne są też testy serologiczne, czyli wykrywanie przeciwciał w krwi pacjenta.

Jeśli pacjenta dotknęła jelitowa ameboza badanie kału jest najskuteczniejszą metodą diagnostyki, pozwalającą wykryć pasożyty w pobranej próbce. Po upewnieniu się, że przyczyną choroby jest Entamoeba histolytica, można podjąć odpowiednią kurację przeciwpasożytniczą.

Ameboza leczenie

Inwazyjne formy pasożyta (tzw. trofozoity), odpowiedzialne za dokuczliwe objawy choroby, zwalcza się za pomocą środków przeciwpierwotniakowych takich jak metronidazol lub tynidazol. Drugim etapem jest wyeliminowanie form przetrwalnikowych (cyst), m.in. za pomocą paromomycyny – w ten sposób można zapobiec nawrotom i rozprzestrzenianiu się choroby w najbliższym otoczeniu.

U pacjentów z pozajelitową amebozą leczenie może dodatkowo wymagać drenażu chirurgicznego, czyli usunięcia ropni powstałych wskutek zakażenia.

Biorąc pod uwagę, że lepiej zapobiegać niż leczyć, warto zapoznać się z zasadami profilaktyki, których należy bezwzględnie przestrzegać, udając się w regiony występowania pasożyta Entamoeba histolytica.

Jak uniknąć amebozy i innych chorób w podróży?

W profilaktyce amebozy/pełzakowicy kluczową rolę odgrywa higiena – nie tylko osobista (regularne mycie/dezynfekcja rąk, unikanie kąpieli w niesprawdzonych akwenach), ale także żywienia. Obejmuje ona:

• obieranie i mycie owoców oraz warzyw w bezpiecznej wodzie
• picie wyłącznie uzdatnionej wody lub napojów butelkowanych
• unikanie mleka i produktów mlecznych, których nie poddano pasteryzacji
• rezygnacja z posiłków i napojów przygotowywanych na ulicy (tzw. street food)
• stołowanie się w miejscach, gdzie posiłki przygotowuje i przechowuje się w odpowiednich warunkach.

Powyższe zasady sprawdzają się w profilaktyce wielu innych chorób, takich jak cholera, dur brzuszny czy WZW A, na które są dostępne skuteczne szczepienia ochronne (sprawdź cennik).

Aby w pełni chronić się przed chorobami zakaźnymi w podróży, które przenoszą się nie tylko drogą fekalno-oralną, warto skonsultować się z personelem TropicalMed. Podczas wizyty w naszym ośrodku ocenimy, jakie choroby stanowią największe zagrożenie w miejscu docelowym i na tej podstawie dobierzemy szczepienia oraz zalecenia profilaktyczne. Zafunduj sobie zdrowe i bezpieczne wakacje – zgłoś się na wizytę w TropicalMed.

Serdecznie zapraszamy!

FAQ - często zadawane pytania