Dla kogo jest darmowy test HPV?

Kto i kiedy może wykonać darmowy test HPV i cytologię?

Od 1 lipca 2025 roku ruszył program „Profilaktyka raka szyjki macicy”, którego celem jest wczesne wykrywanie onkogennych zakażeń za pomocą badania na obecność wirusa HPV. Brodawczak ludzki odpowiada bowiem praktycznie za 100% przypadków tej choroby nowotworowej^[1]. 

Profilaktyczne testy HPV NFZ oferuje kobietom od 25. do 64. roku życia cierpiącym na endometriozę. Jakimi metodami będzie wykrywało się wirusa?

Jakie badania na wirus HPV są dostępne w ramach programu?

W ramach programu można liczyć na badanie na obecność HPV HR (High Risk), czyli szczepów o wysokim ryzyku wywołania zmian przedrakowych i raka szyjki macicy. Refundowana będzie też cytologia płynna LBC (Liquid Based Cytology).

Obie metody wykorzystują nowocześniejsze technologie, dzięki czemu oznaczają się większą czułością i jakością pobranych próbek niż tradycyjna cytologia. Ponadto, badanie na nosicielstwo HPV HR wystarczy wykonywać co 5 lat, a nie co 3 lata, jak dotychczas stosowane testy przesiewowe. Jak wygląda harmonogram badań w ramach nowego programu?

Ile się czeka na wyniki darmowych badań profilaktycznych?

Czas oczekiwania na wyniki badania na obecność wirusa HPV typu 16 i 18 różni się w poszczególnych placówkach, jednak zazwyczaj trzeba czekać od 7 do 14 dni. Po tym czasie można liczyć na diagnozę:

• dodatnią, oznaczającą obecność najgroźniejszych szczepów HPV;
• brak HPV 16 i 18, ale obecność nieonkogennych (niegroźnych) szczepów;
• ujemną (całkowity brak wirusa brodawczaka ludzkiego w pobranych próbkach).

W pierwszym przypadku należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem w celu ustalenia indywidualnego planu leczenia. Im szybciej, tym mniejsza szansa na rozwinięcie się zmian nowotworowych, a następnie raka szyjki macicy. 

W drugim przypadku wymaz pobrany na badanie na obecność HPV HR zostaje natychmiast skierowany na cytologię płynną. Jeśli jej wyniki będą dobre, zaleca się jej powtórzenie co roku, a następnie po 3 latach (o ile nie wystąpią żadne komplikacje).

Jak zrobić test na HPV u ginekologa oraz cytologię LBC?

Aby zapisać się na darmowy test HPV, należy zarejestrować się na wizytę w jednym z 8 podmiotów realizujących program „Profilaktyka raka szyjki macicy”^[2]. Są to m.in. Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie, Wielkopolskie Centrum Onkologii w Poznaniu czy Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi.

Jak zrobić test na HPV u ginekologa: po ułożeniu pacjentki na fotelu ginekologicznym, lekarz używa wziernika w celu delikatnego rozchylenia ścian pochwy. Następnie wykorzystuje specjalną szczoteczkę do pobrania próbki. Trwa to dosłownie kilka chwil i jest raczej bezbolesne.

Ważne, by wizytę zaplanować poza miesiączką. Uniemożliwia ona bowiem pobranie wymazu., a co za tym idzie, badanie na nosicielstwo HPV nie może zostać wykonane.

Jak najskuteczniej chronić się przed wirusem HPV?

Kiedy wiadomo już, jakie badania na wirus HPV są wykonywane w ramach nowego programu, warto poznać kompleksową strategię profilaktyki brodawczaka ludzkiego. Diagnostyka to tylko jeden z elementów profilaktyki biernej, do której zalicza się także:

• unikanie ryzykownych zachowań seksualnych, np. zmniejszenie ilości partnerów;
• stosowanie prezerwatyw i innych środków barierowych podczas stosunków płciowych;
• świadomość zagrożenia i powstrzymanie się od współżycia w razie podejrzenia infekcji u siebie lub partnera.

Ani przestrzeganie powyższych zasad, ani regularne testy HPV NFZ nie są w stanie zapewnić pełnej ochrony. Żeby jak najlepiej się zabezpieczyć, warto uzupełnić tę strategię profilaktykę czynną, czyli szczepienia na HPV.

Są one wykonywane w cyklu dwu- lub trzydawkowym (zależnie od wieku) i zapewniają odporność nawet na 9 najgroźniejszych szczepów brodawczaka ludzkiego (w tym 16 i 18).

W ośrodku TropicalMed można je wykonać bez konieczności dostarczania skierowania ani recepty, a dawka szczepienia wraz z obowiązkową kwalifikacją medyczną kosztuje zaledwie 619 zł.