Salmonella – co to jest i jak się przed nią chronić?

Co to jest salmonelloza i jak się szerzy?

Salmonelloza to zakaźna choroba układu pokarmowego, wywołana przez bakterie Salmonella enterica (znacznie rzadziej Salmonella bongori). W ich obrębie wyróżniono ponad 2600 serotypów, do których zalicza się m.in. pałeczka duru brzusznego^[1].

 

Do zakażenia dochodzi drogą fekalno-oralną, czyli kałowo-ustną. Salmonellozy można się więc nabawić przez spożycie skażonej wody i żywności (np. jaj, mięsa, niedomytych owoców/warzyw), kontakt z nosicielem ludzkim lub zwierzęcym oraz przeniesienie bakterii do ust brudnymi rękami.

Kiedy wiadomo, co jest przyczyną choroby oraz czy salmonella jest zaraźliwa, warto dowiedzieć się więcej na temat tego, jak objawia się zakażenie salmonellą i jakie są jego możliwe powikłania.

Zatrucie salmonellą objawy: jak rozpoznać chorobę?

Kiedy pałeczka salmonelli przedostanie się do ludzkiego organizmu, błyskawicznie się namnaża i wywołuje dolegliwości chorobowe nawet w ciągu kilku godzin. Okres inkubacji może się jednak przedłużyć do maksymalnie 6 dni. Po tym czasie pojawiają się pierwsze objawy zatrucia salmonellą. Jakie?

Salmonella objawy:

• gorączka
• utrata apetytu
• skurcze brzucha
• nudności i wymioty
• obfita, wodnista biegunka

Objawy salmonelli u dorosłego z reguły ograniczają się do powyższych dolegliwości. U dzieci, seniorów i osób z niedoborami odporności zachodzi znacznie wyższe ryzyko odwodnienia, którego objawy to:

• płacz bez łez
• duże pragnienie
• suchość w ustach
• skąpe oddawanie moczu
• bardzo ciemny kolor moczu
• zmniejszona elastyczność skóry

O tym, czy salmonella jest śmiertelna, decyduje dostępność leczenia oraz nasilenie objawów. Dezorientacja, skurcze mięśni i kołatanie serca to symptomy skrajnego odwodnienia, które jest zagrożeniem życia i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Współczynnik śmiertelności waha się od 9,6% do 14,7% w zależności od regionu^[2].

Warto zaznaczyć, że przyczyną zgonu mogą być nie tylko wymienione wyżej objawy zatrucia salmonellą, ale także powikłania wynikające z zakażenia pozajelitowego. W przypadku przedostania się bakterii do krwiobiegu (tzw. bakteriemii) może wystąpić zapalenie opon mózgowych, stawów, szpiku kostnego, kości, a także posocznica (sepsa). 

Kiedy wiadomo, co to jest salmonella, jak objawia się zakażenie i czym może skutkować, warto dowiedzieć się więcej na temat zakresu występowania bakterii w Polsce i na świecie.

Gdzie występuje salmonella i ile zakażeń wywołuje?

O tym, czy salmonella jest zaraźliwa, decydują warunki higieniczno-sanitarne w miejscu docelowym – im gorsze, tym wyższe ryzyko. Szacuje się, że każdego roku zapada na nią ponad 20 milionów osób, a 200 tysięcy umiera. Zakażenie salmonellą najczęściej zdarza się w krajach Afryki Subsaharyjskiej i Azji Południowej, gdzie roczna zapadalność może sięgać nawet 100 przypadków na 100 tys. mieszkańców^[3].

Dla porównania, w regionie europejskim zgłasza się kilkadziesiąt tysięcy zachorowań rocznie, z czego średnio 70-90 kończy się zgonem^[4]. W Polsce, odnotowuje się natomiast kilka tysięcy przypadków rocznie, wywołanych głównie przez Salmonella enteritidis (>80%) i Salmonella typhimurium (~5%)^[5]. 

Jak leczyć salmonellę, jeśli dojdzie do zakażenia?

Diagnostyka opiera się głównie na przesłankach klinicznych (tj. analizie objawów), jednak lekarz może zlecić parazytologiczne badanie na salmonellę na obecność bakterii w stolcu. 

W przypadku podejrzenia bakteriemii, niezbędny jest serologiczny test na salmonellę, wykrywający w pobranej krwi przeciwciała wytworzone przez organizm w odpowiedzi na infekcję. 

O tym, jak leczyć salmonellę, w głównej mierze decyduje nasilenie objawów. W łagodnych i umiarkowanych przypadkach wystarczy intensywna terapia nawadniająca, uzupełnianie elektrolitów oraz łagodzenie dolegliwości takich jak gorączka czy ból brzucha. Warto zaznaczyć, że przeciwbiegunkowy lek na salmonellę utrudnia usuwanie bakterii z organizmu, przedłużając chorobę.

W najcięższych oraz pozajelitowych przypadkach stosuje się odpowiednio dobrany antybiotyk na salmonellę – np. cyprofloksacynę czy azytromycynę^[6]. Biorąc pod uwagę rosnącą oporność bakterii, lek na salmonellę może nie zadziałać i pogorszyć rokowania pacjenta.

Aby nie martwić się skutecznością leczenia, warto postawić na profilaktykę, czyli zapobieganie infekcji. Po jasne zalecenia w tej kwestii warto wybrać się do ośrodka TropicalMed – szczególnie przed podróżą zagraniczną.

Jak zapobiec salmonellozie w podróży?

W profilaktyce salmonellozy i innych chorób brudnych rąk kluczowe jest przestrzeganie higieny osobistej i żywienia. Szczególnie w krajach rozwijających się należy stosować się do wymienionych poniżej zasad:

• Obróbka termiczna – np. pasteryzacja mleka, gotowanie jaj, pieczenie mięsa.
• Obróbka owoców i warzyw – obieranie ze skórki oraz mycie bezpieczną wodą.
• Higiena rąk – regularna dezynfekcja lub mycie rąk wodą z mydłem, szczególnie przed posiłkami.
• Uzdatnianie wody – chemicznie, termicznie (gotowanie) lub mechanicznie (odpowiednim filtrem). 
• Unikanie lodu – kostki lodu ze skażonej wody są groźne, bo zamrażanie nie zabija pałeczki salmonelli.
• Czystość w kuchni – używanie osobnych narzędzi i naczyń dla surowego mięsa i produktów gotowych do spożycia.

Dur brzuszny to jedna z salmonelloz, na którą można się zaszczepić. Innych chorób brudnych rąk (cholera, WZW A czy polio) także można uniknąć dzięki immunizacji. Sprawdź cennik TropicalMed i zapoznaj się z ofertą szczepionek solo lub w przystępnych cenowo pakietach.

Podczas wizyty szczepiennej w TropicalMed można liczyć na darmową konsultację lekarską, podczas której podpowiadamy, jak zapobiec salmonellozie i innym chorobom występującym w miejscu docelowym. Dzięki temu masz większą pewność, że wyjazd będzie zdrowy i komfortowy.

Serdecznie zapraszamy do TropicalMed!

FAQ - często zadawane pytania