Czym jest choroba lokomocyjna i jak jej uniknąć?

Co to jest choroba lokomocyjna i morska?

Choroba lokomocyjna (kinetoza) to fizjologiczna reakcja organizmu na sprzeczne sygnały odbierane przez nasze zmysły. Pojawia się m.in. podczas podróży samochodem, pociągiem czy autobusem, kiedy oczy rejestrują ruch, a narząd równowagi zlokalizowany w uchu wewnętrznym (tzw. błędnik) – nie. 

Choroba morska to specyficzny rodzaj kinetozy, występujący na wodzie: podczas podróży statkiem, promem, jachtem itp. Choroba lokomocyjna to ogólniejsze określenie, jednak objawy w obu przypadkach są podobne i obejmują:

• zawroty głowy
• nudności i wymioty
• zwiększoną potliwość
• przyspieszony oddech
• trudności z koncentracją
• zwiększone wydzielanie śliny
• osłabienie i złe samopoczucie

Kiedy wiadomo już, co to jest choroba lokomocyjna i jak się objawia, warto zastanowić się, kto jest na nią najbardziej narażony.

Kto jest najbardziej podatny na chorobę lokomocyjną?

Choroba lokomocyjna u dzieci do lat 2 zazwyczaj nie występuje, m.in. ze względu na niedostatecznie rozwinięty błędnik. W wieku 7-12 lat, kiedy mózg najintensywniej "uczy się" integrować bodźce wzrokowe i przedsionkowe, podatność na kinetozę jest największa, a następnie spada z wiekiem^[1].

Choroba lokomocyjna u dorosłych jest rzadsza, chociaż zmiany hormonalne (przy ciąży, menstruacji, antykoncepcji), niektóre choroby (m.in. migreny, patologia przedsionka), a możliwe że nawet podwyższona sprawność tlenowa, zwiększają podatność na kinetozę^[2]. Jak jej skutecznie zapobiegać?

8 zasad: jak poradzić sobie z chorobą lokomocyjną? 

Choroba lokomocyjna u dzieci i dorosłych może skutecznie zrujnować podróż. Aby temu zapobiec, wystarczy stosować się do ośmiu prostych zasad dotyczących działań podejmowanych podczas jazdy, diety oraz elementów wyposażenia apteczki podróżnej. Czytaj dalej, by dowiedzieć się więcej!

1. Unikaj czytania i/lub patrzenia w ekran

Gdy człowiek pokonuje jakąś odległość np. pieszo, pracują mięśnie i narząd równowagi, a oczy rejestrują ruch. Przemieszczając się samochodem, statkiem czy samolotem, „odpada” praca mięśni. Podczas czytania lub używania urządzeń elektronicznych człowiek skupia się na tekście/ekranie, przez co dodatkowo zamyka się na wizualne bodźce z zewnątrz. Wzmaga to objawy choroby lokomocyjnej; aby je powstrzymać, należy patrzeć przez okno.

2. Patrz na horyzont w trakcie podróży

Podczas jazdy/rejsu/lotu należy skierować wzrok na stały, odległy  punkt (np. horyzont). Patrzenie na szybko poruszające się obiekty, takie jak mijane samochody czy morskie fale, wzmaga ryzyko wystąpienia choroby lokomocyjnej lub morskiej. 

3. Wybierz odpowiednie miejsce

Siedzenia/miejsca w połowie długości pojazdu/pokładu są najmniej narażone na drgania i turbulencje. Płynna jazda bez gwałtownego hamowania i przyspieszania zmniejsza uczucie dyskomfortu. Ważne jest też, by podróżować twarzą do kierunku jazdy.

Aby choroba morska nie dała się we znaki, lepiej jest wyjść na pokład, niż siedzieć w zamkniętej kajucie.

4. Uważaj na to, co jesz i pijesz

Lekkostrawny posiłek oraz produkty spożywcze z imbirem (np. cukierki do ssania) pozwalają zapobiegać chorobie lokomocyjnej. Aby uniknąć kinetozy, lepiej zrezygnować z pikantnych i tłustych potraw. Nie warto też pozostawać z pustym żołądkiem.

Odpowiednie nawodnienie to druga ważna kwestia. W tym przypadku najlepiej sprawdzi się woda, ale można spróbować też soku o niskiej kwasowości (np. marchwiowego). Choroba lokomocyjna u dorosłych może pojawiać się po alkoholu, gazowanych napojach, kawie i mleku, dlatego warto odstawić te napoje na czas podróży.

5.  Oddychaj głęboko i powoli

Ćwiczenia oddechowe nie tylko dobrze dotlenią organizm, ale także odwrócą uwagę od dyskomfortu związanego z podróżą.  Dobrze jest zapewnić sobie dostęp do świeżego powietrza – uchylić okno w pociągu, wyjść na pokład statku czy włączyć nawiew w samolocie. Jeśli to możliwe, wskazane są przerwy w długich podróżach na zaczerpnięcie oddechu i krótki spacer.

6. Zastosuj techniki relaksacyjne

Medytacja czy słuchanie spokojnej muzyki minimalizuje napięcie, co może pozytywnie wpływać na komfort podróży. Aby nie wystąpiła choroba lokomocyjna u dziecka, warto zająć je ciekawą rozmową czy wspólnym śpiewaniem piosenek. 

7. Sprawdź, czy działa opaska lokomocyjna

Opaska na chorobę lokomocyjną działa poprzez ucisk punktu P6 zlokalizowanego po wewnętrznej stronie nadgarstka. Istnieją badania sugerujące, że może być to skuteczne narzędzie w walce z nudnościami i wymiotami towarzyszącymi kinetozie^[3].

Opaska na chorobę lokomocyjną bazująca na akupresurze jest pozbawiona ryzyka niepożądanych skutków ubocznych, takich jak wzmożona senność, znużenie czy zaburzenia koncentracji. Z drugiej strony, jej skuteczność nie jest w pełni potwierdzona, w przeciwieństwie do farmakologii. Co zawierają plastry i tabletki na chorobę morską?

8.  Przyjmij leki na chorobę lokomocyjną

Tabletki na chorobę morską i lokomocyjną warto rozważyć wtedy, gdy żadne inne sposoby nie pomagają. Lekarz najlepiej doradzi, jaki preparat wybrać oraz jak go stosować. Należy pamiętać, że leki z reguły podaje się 30 minut przed wyjazdem, a nie w trakcie podróży^[4].

Alternatywą dla tabletek są plastry na chorobę morską, które działają albo na zasadzie opisanej wyżej akupresury, albo dostarczając przez skórę odpowiednie leki i substancje. Mogą to być:

• olejki eteryczne (np. borneol)
• zioła (np. imbir, mięta czy bieluń)
• cholinolityki i substancje przeciwhistaminowe (np. dimenhydrynat, skopolamina, cynaryzyna)

Niektóre z nich to alergeny, dlatego chcąc zastosować plastry na chorobę morską mogą, należy dokładnie zapoznać się z ulotką i/lub skonsultować się z farmaceutą

Opisane wyżej sposoby na chorobę lokomocyjną to nie jedyne środki profilaktyki, które warto podjąć w podróży, by cieszyć się dobrym samopoczuciem i zdrowiem. Warto zatem odwiedzić ośrodek TropicalMed, gdzie można uzyskać spersonalizowane zalecenia profilaktyczne oraz szczepienia. Jak wygląda nasza oferta?

Jak przygotować się do podróży z TropicalMed?

Choroba lokomocyjna oznacza skrajne zmęczenie podróżą, a co za tym idzie – większą podatność na infekcje. Dlatego przed wyjazdem warto odwiedzić TropicalMed, gdzie od A do Z przygotujesz się pod kątem zdrowotnym.

Dysponujemy szeroką gamą szczepionek, które dobieramy indywidualnie, z uwzględnieniem terminu i celu podróży oraz potrzeb i predyspozycji zdrowotnych każdego pacjenta (sprawdź cennik szczepień).

W cenie wizyty szczepiennej oferujemy konsultację medyczną. Nasz personel podpowie Ci m.in. jak poradzić sobie z chorobą lokomocyjną, co spakować do apteczki podróżnej oraz czy w miejscu docelowym zagraża malaria. Odpowiadamy na pytania, bazując na najnowszej wiedzy epidemiologicznej.

Ośrodek medycyny podróży TropicalMed to najodpowiedniejsze miejsce, aby zadbać o swoje zdrowie przed wyjazdem. Serdecznie zapraszamy na wizytę!

FAQ - często zadawane pytania

Jak objawia się choroba lokomocyjna?

Do objawów choroby lokomocyjnej zaliczają się zawroty głowy, nudności i wymioty, zwiększona potliwość, przyspieszony oddech, trudności z koncentracją oraz osłabienie.

Co pomaga na chorobę lokomocyjną?

Na chorobę lokomocyjną pomagają leki na bazie substancji chemicznych (np. dimenhydraminy) lub ziół (np. imbiru). Poza tym ważna jest lekkostrawna dieta, dobre nawodnienie, wybór odpowiedniego miejsca w pojeździe, równy i głęboki oddech oraz techniki relaksacyjne.

W jakim wieku mija choroba lokomocyjna?

Między 7. a 12. rokiem życia podatność na chorobę lokomocyjną jest największa, a następnie stopniowo spada. U dorosłych kinetoza jest znacznie rzadsza niż u dzieci, chociaż zmiany hormonalne i niektóre choroby mogą wywoływać nieprzyjemne dolegliwości podczas jazdy.

Dlaczego kierowca nie ma choroby lokomocyjnej?

Kierowca aktywnie steruje ruchem pojazdu (naciska pedały gazu/hamulca, obraca kierownicą), więc konflikt sensoryczny między jego narządem wzroku i równowagi jest mniejszy niż u pasażerów, którzy są tylko biernymi obserwatorami. Z tego powodu objawy choroby lokomocyjnej są częstsze u pasażerów niż u kierowcy.