13 maja 2026 roku zespół Instytutu Biomedycyny i Glikomiki Uniwersytetu Griffitha poinformował o opracowaniu nowej szczepionki na malarię^[16]. Jej dwa główne atuty to:

1. Brak konieczności przechowywania w lodówce – co jest kluczowe na obszarach wiejskich i odległych, gdzie malaria jest najbardziej rozpowszechniona, a nie ma infrastruktury chłodniczej.
2. Dwutorowe działanie – blokuje wnikanie pasożytów do organizmu człowieka + uniemożliwia im dotarcie do wątroby i wywołanie choroby. 

Wyniki badań wykazały, że nowa szczepionka przeciw malarii zmniejszyła ryzyko infekcji wątroby o 80%, całkowicie zapobiegła 25% zachorowań oraz ograniczyła transmisję pasożytów o ponad 66%^[17]. 

Co więcej, wykazała działanie przez minimum 6 miesięcy, przewyższając wiele dotychczasowych preparatów pod kątem trwałości. Nowa szczepionka przeciwko malarii zachowała też stabilność przez minimum 28 dni w temperaturze 37°C; dopiero przy 50°C antygenowość (a więc skuteczność) preparatu spadła^[18], co jest kluczowe w ciepłym, tropikalnym klimacie terenów malarycznych.

Czy nowa szczepionka przeciw malarii jest bezpieczna?

Badania wykazały, że szczepionka na malarię jest nie tylko skuteczna, ale i bezpieczna. Preparat nie wykazał cytotoksyczności, czyli zdolności do uszkadzania/hamowania rozwoju innych komórek, nawet przy przekroczeniu zalecanej dawki terapeutycznej.

Cząstki biopolimerowe, będące „rusztowaniem” dla najważniejszych białek malarii, okazały się w pełni biozgodne z komórkami ssaków. Opracowano je bowiem metodą modyfikacji genetycznej rozbitych i oczyszczonych komórek bakterii E. coli, występujących naturalnie w organizmie człowieka.

Wysoki profil skuteczności i bezpieczeństwa jest podstawą do kontynuowania badań, co w przyszłości może skutkować pojawieniem się nowego preparatu na rynku. Dlatego to takie ważne, skoro jeden jest już dopuszczony do obrotu w wielu krajach afrykańskich (sprawdź: szczepienia na malarię w Etiopii). https://tropicalmed.pl/wiadomosci/2025/szczepionka-na-malarie-w-etiopii 

Dlaczego wynalazek ma tak duże znaczenie?

Nowa szczepionka przeciwko malarii ma rozwiązać problemy związane z dystrybucją i skutecznością dotychczasowych preparatów. Po pierwsze, nie wymaga stosowania łańcucha chłodniczego, o który może być trudno w krajach tropikalnych.

Po drugie, stosowane obecnie szczepionki nie dają pełnej ochrony, działają tylko na jeden etap rozwoju pasożyta i wymagają dawek przypominających. Nowy wynalazek wykazał naprawdę wysoką skuteczność, działa dwutorowo i zapewnia minimum 6-miesięczną seroprotekcję – rozwiązuje więc szereg problemów związanych z dotychczasowymi środkami. 

„Obecne szczepionki zapewniają jedynie częściową i krótkotrwałą ochronę. Trudno je też rozpowszechniać na całym świecie, ponieważ wymagają ścisłych warunków przechowywania w warunkach chłodniczych” – Bernd Rehm, dyrektor Centrum Fabryk Komórkowych i Biopolimerów Uniwersytetu Griffith

Niestety, ani R21/Matrix-M stosowany obecnie w wielu krajach (m.in. Etiopii), ani nowa szczepionka na malarię nie jest dostępna na rynku europejskim/polskim. Jak zatem uchronić się przed chorobą, wybierając się w tropiki?

Jak uniknąć malarii w podróży?

Jak na razie profilaktyka malarii dla podróżujących ogranicza się do solidnej ochrony przed ukąszeniami komarów (repelenty, moskitiery, zakrywająca ciało odzież) oraz przyjmowaniem leków o działaniu zapobiegawczym zgodnie ze wskazaniami lekarza medycyny tropikalnej.

Warto zaznaczyć, że regiony dotknięte malarią z reguły zmagają się z wieloma innymi chorobami charakterystycznymi dla tropików. Na wiele z nich (m.in. żółtą febrę, tyfus, cholerę, dengę) można zaszczepić się w TropicalMed. Planując podróż, nie warto zapominać o chorobach powszechnych (jak meningokoki, tężec, krztusiec), które czyhają niemal wszędzie, nawet podczas egzotycznych wakacji.

Sprawdź cennik TropicalMed zawierający szczepienia solo i w atrakcyjnych pakietach i zapisz się na wizytę, korzystając z wygodnego systemu rejestracji online. Serdecznie zapraszamy!

22 kwietnia 2026 roku ogłoszono, że szczepionka na ptasią grypę od koncernu Moderna wchodzi w III fazę badań klinicznych^[20]. To czas na ocenę bezpieczeństwa i immunogenności, czyli zdolności do wywołania silnej i trwałej reakcji odpornościowej. 

Preparat mRNA-1018 zostanie podany 4000 pełnoletnim uczestnikom w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych, a jeśli wyniki będą zadowalające, szczepionka ma szansę trafić na rynek amerykański, kanadyjski, australijski i europejski. 

Warto zaznaczyć, że III faza badań klinicznych to ostatni krok przed rejestracją produktu. Poprzedzają go badania przedkliniczne (komputerowe, na tkankach i na zwierzętach) oraz kilka etapów badań klinicznych oceniających mechanizm działania, bezpieczeństwo, skuteczność i optymalne dawkowanie preparatu. Jak szczepionka ptasia grypa wypadła w tych analizach?

Czy szczepionka mRNA-1018 jest bezpieczna i skuteczna?

W badaniu klinicznym fazy 1/2 nowa szczepionka na ptasią grypę osiągnęła wszystkie kluczowe cechy szczepionki pandemicznej. Preparat mRNA-1018 wykazał:

• Wysoki profil bezpieczeństwa –  głównie łagodne skutki uboczne (1. i 2. stopnia) takie jak ból głowy i w miejscu wstrzyknięcia, jeden poważny odczyn w postaci omdlenia po szczepieniu oraz żadnych powikłań 4. stopnia.
• Szybką i trwałą odpowiedź immunologiczną – trzy tygodnie po drugiej dawce wskaźnik seroprotekcji wyniósł 97,8%, a pół roku później utrzymał się na wysokim poziomie u 70,6% uczesników^[21].

Nowoczesna szczepionka mRNA nie dostarcza wirusa H5 ani jego fragmentów. Zamiast tego ma w swoim składzie „instrukcję” produkcji białek odpornościowych. Po „nauczeniu” organizmu wytwarzania przeciwciał, mRNA ulega rozkładowi. Dlaczego to tak ważne?

Dlaczego profilaktykę ptasiej grypy uznano za ważną?

Chociaż zakażenia wirusem ptasiej grypy są rzadkie, to ich śmiertelność wynosi około 50%^[22]. Biorąc pod uwagę, że patogeny stale rozprzestrzeniają się wśród zwierząt i szybko mutują, istnieje ryzyko, że z czasem wytworzą możliwość szerszego przełamywania ludzkiej odporności. Jeśli spełniłby się ten scenariusz, mielibyśmy do czynienia z groźną pandemią – nowa szczepionka ptasia grypa to krok w stronę utrzymania zdrowia publicznego i uniknięcia sytuacji, jaka miała miejsce w 2020 roku.

Moderna zaznaczyła, że jeśli dojdzie do uzyskania licencji na obrót preparatem mRNA-1018, w razie pandemii przeznaczy krajom rozwijającym się 20% szczepionek w przystępnych cenach. Jak na razie nie ma jednak globalnego zagrożenia ptasią grypą; znacznie groźniejsza jest grypa sezonowa. Gdzie i w jakiej cenie można się na nią zaszczepić?

Gdzie najlepiej zaszczepić się na grypę sezonową?

Jak na razie na polskim rynku farmaceutycznym są dostępne szczepionki przeciw grypie sezonowej – chorobie wywołującej 3-5 milionów zakażeń i do 650 tys. zgonów rocznie^[23]. Na chwilę obecną to znacznie poważniejsze zagrożenie dla ludzi, dlatego warto zgłosić się do najbliższego oddziału TropicalMed (sprawdź adresy) i poddać się corocznej immunizacji jednym z dostępnych preparatów:

• klasyczna szczepionka na grypę dla pacjentów od lat 3 (w tym dorosłych i seniorów) za 99 zł;
• wysokodawkowa szczepionka na grypę dla osób od 60. roku życia za 99 zł.

Oba preparaty są podawane jednodawkowo i muszą być poprzedzone kwalifikacją lekarską w cenie 70 zł. W ten sposób wykluczamy wszelkie przeciwwskazania zdrowotne i zapewniamy maksimum bezpieczeństwa i komfortu każdemu pacjentowi. Przekonaj się sam/a i umów się na wizytę za pomocą wygodnej e-rejestracji.

Serdecznie zapraszamy!

Nowa, donosowa szczepionka na grypę, opracowana przez naukowców z Instytutu Nauk Biomedycznych na Uniwersytecie Stanowym w Georgii, osiągnęła obiecujące wyniki w badaniach przedklinicznych^[24]. U myszy, którym ją podano, zaobserwowano wysoki poziom przeciwciał krzyżowo reagujących na różne szczepy wirusa.

Dzieje się tak, bo nowa szczepionka na grypę „pokazuje” układowi odpornościowemu łodygę hemaglutyniny, czyli wysoce konserwatywną (niezmienną) część wirusa, a jednocześnie „ukrywa” główkę hemaglutyniny, czyli białka powierzchniowe wiążące się z komórkami gospodarza i ulegające szybkim mutacjom. To właśnie przez nie potrzebujemy corocznych szczepień na grypę, więc nowy wynalazek to krok w stronę wynalezienia uniwersalnej szczepionki o długotrwałym działaniu.

Dodatkowo, donosowa szczepionka na grypę chroni organizm w miejscu inwazji wirusów. Do zakażenia dochodzi bowiem, kiedy zarazki unoszące się w powietrzu lub znajdujące się na powierzchniach przedostaną się do błon śluzowych nosa (lub ust i oczu). Jakie korzyści przynosi takie podejście do immunizacji?

Co daje nowa technologia szczepień na grypę?

Po pierwsze, donosowa szczepionka na grypę nie wymaga wkłucia, co może zwiększyć ogólną akceptację immunizacji – wiele osób obawia się jej ze względu na trypanofobię, czyli strach przed igłami.

Po drugie, preparat donosowy może zapewniać lepszą ochronę na poziomie dróg oddechowych, czyli tam, gdzie wirus atakuje jako pierwszy. W ten sposób jest duża szansa na szybszą reakcję odpornościową. To ważne m.in. przed rychłym sezonem epidemicznym w Polsce czy podróżą do kraju, w którym trwa okres wzmożonych zachorowań.

Po trzecie, celem nowej szczepionki jest wytworzenie krzyżowej reakcji immunologicznej, a co za tym idzie – odporności na wiele różnych wariantów wirusa. W praktyce oznaczałoby to koniec z corocznym szczepieniami, które trzeba stale modyfikować pod kątem najnowszej mutacji wirusa.

Wygoda, skuteczność i uniwersalność to cechy, którymi może wyróżniać się nowa szczepionka na grypę. Co wiemy na temat jej bezpieczeństwa?

Czy donosowa szczepionka na grypę jest bezpieczna?

Jako nośnik wspomnianych wyżej hemaglutynin (HA) wykorzystano pęcherzyki zewnątrzkomórkowe (EV), czyli naturalne nanocząsteczki wyselekcjonowane ze względu na ich biozgodność i bezpieczeństwo. Wskaźnik przeżycia wśród zakażonych myszy, którym podano szczepionkę, wyniósł 100%, natomiast w grupie placebo – 0%^[25]. Testy te nie osiągnęły jednak istotności statystycznej, co uniemożliwia ocenę bezpieczeństwa dla człowieka.

Warto zaznaczyć, że testy przedkliniczne in vivo (czyli na zwierzętach) to dopiero pierwsze kroki w opracowaniu nowego preparatu. Nowa szczepionka na grypę musi przejść jeszcze wiele etapów (m.in. analizę farmakokinetyczną), zanim naukowcy podadzą ją ludziom. Po tym czeka ją seria badań klinicznych i dopiero na końcu rejestracja i dopuszczenie na rynek. Do tego czasu muszą wystarczyć nam dotychczasowe preparaty ochronne. Jakie?

Jakie są obecnie dostępne szczepionki na grypę?

Obecnie stosuje się inaktywowane (zabite) szczepionki zawierające całe, rozszczepione wirusy grypy albo tylko ich białka powierzchniowe. W TropicalMed stosujemy pierwszy z wariantów, przy czym dostępna jest zarówno klasyczna immunizacja dla pacjentów od lat 3 (w tym dorosłych i seniorów), jak i wysokodawkowy preparat dedykowany osobom od 60. roku życia. Jaki jest koszt każdej z nich?

Gdzie i w jakiej cenie zaszczepić się na grypę?

Niezależnie od wybranego wariantu, szczepienie poprzedza kwalifikacja medyczna w cenie 70 zł. Całkowity koszt immunizacji zależy od wybranego preparatu:

• szczepionka wysokodawkowa: 199 zł;
• szczepionka klasyczna: 99 zł.

Więcej informacji na temat każdego z preparatów można znaleźć, klikając w odpowiedni odnośnik. Rejestracja na wizytę w TropicalMed odbywa się m.in. dzięki całodobowemu systemowi online. Kliknij „Umów szczepienie na grypę”, by wybrać najbliższy ośrodek i zapisać się w dogodnym dla siebie terminie.

Serdecznie zapraszamy!

Badania opublikowane 17 marca 2026 roku dowodzą, że szczepionki na półpasiec istotnie zmniejszają ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych. Ich częstotliwość wśród osób poddanych immunizacji jest o 46% niższa, a ryzyko śmierci wskutek tych zaburzeń spada aż o 66%^[26]

Wirus ospy wietrznej i półpaśca wywołuje nie tylko uciążliwe zmiany skórne; może także przenikać do naczyń krwionośnych i powodować tam stany zapalne. W konsekwencji dochodzi do zaburzeń przepływu krwi i  tworzenia zakrzepów, a to – do udaru mózgu czy zawału serca. U osób zaszczepionych na półpasiec ryzyko tych zdarzeń było niższe odpowiednio o 25% i 32%. 

„Ta szczepionka wielokrotnie wykazywała działanie kardioprotekcyjne, zmniejszając ryzyko zawału serca, udaru mózgu i zgonu (...) taki poziom redukcji ryzyka jest znaczący i porównywalny z tym, czego można by oczekiwać po rzuceniu palenia” – dr Robert Nguyen, Uniwersytet Kalifornijski w Riverside

Warto zaznaczyć, że zawał jest jednym z czynników wpływających na rozwój niewydolności serca. Działając bezpośrednio na przyczynę, można zapobiec tej przewlekłej chorobie. Badania dowiodły, że szczepienia na półpasiec zmniejszają ryzyko niewydolności serca o 25%. 

Jakie szczepionki na półpasiec wykorzystano w badaniach?

Badanie miało charakter obserwacyjny i obejmowało analizę dużych grup pacjentów. Naukowcy wykorzystali bazę danych TriNetX, zawierającą dokumentację medyczną milionów Amerykanów. Analizie poddano 123 411 osób, które przyjęły minimum jedną dawkę preparatu Shingrix lub Zostavax oraz taką samą liczbę ludzi niezaszczepionych.

Zostavax to atenuowana, czyli żywa szczepionka na półpasiec, która zawiera osłabione wirusy namnażane w hodowli ludzkich komórek diploidalnych. Obecnie nie jest ona dostępna na rynku farmaceutycznym. Preparat został wycofany w Stanach Zjednoczonych 18 listopada 2020 roku^[27], a na terenie Europy – 1 czerwca 2025 roku^[28].

Shingrix to inaktywowana, czyli zabita szczepionka na półpasiec. Jej antygenem (składnikiem aktywnym) jest białko powierzchniowe wirusa zwane glikoproteiną E. Obecnie jest to jedyny preparat szczepienny dostępny na polskim rynku farmaceutycznym. Jakie korzyści przynosi?

Jakie inne korzyści przynosi szczepienie na półpasiec?

Najnowsze badania wykazują, że szczepienie przeciwko półpaścowi może przynosić korzyści wykraczające daleko poza ochronę przed samą chorobą zakaźną. Nie wolno jednak zapominać o pierwotnej funkcji immunizacji, jaką jest zapobieganie reaktywacji półpaśca w organizmie. 

Półpasiec to choroba zakaźna występująca u osób, które w przeszłości przeszły ospę wietrzną. Kiedy wirus uśpiony organizmie człowieka „przebudzi się”, wywołuje bolesną wysypkę, z reguły zlokalizowaną w obrębie jednego dermatomu (obszaru skóry podłączonego do jednego nerwu).

Wykwity zlokalizowane na twarzy mogą skutkować porażeniem mięśni, a także uszkodzeniem wzroku lub słuchu. Półpasiec na ciele często kończy się neuralgią, czyli przewlekłymi nerwobólami, utrzymującymi się nawet latami. Aby temu wszystkiemu zapobiec, warto zgłosić się na szczepienie. Gdzie i w jakiej cenie?

Gdzie i w jakiej cenie zaszczepić się przeciw półpaścowi?

Szczepienie na półpasiec oferują ośrodki TropicalMed zlokalizowane w wielu polskich miastach (sprawdź adresy). Naszym ogromnym atutem jest brak kolejek i dostępność preparatu na miejscu – dzięki temu nie trzeba zdobywać recepty/skierowania ani tracić czasu w kolejce czy aptece.

Dawka szczepionki na półpasiec kosztuje 939 zł, natomiast poprzedzająca ją kwalifikacja lekarska – 70 zł. Warto zaznaczyć, że immunizacja odbywa się w schemacie dwudawkowym.

Biorąc pod uwagę, że ryzyko półpaśca rośnie z wiekiem, od 20-30% u 50-latków aż do 50% u osób od 85. roku życia^[29], warto zainwestować w swoje zdrowie. Czynnikiem ryzyka są też wszelkie spadki odporności, nie tylko u seniorów.

Szczepionka na półpasiec zapewnia minimum 11-letnią ochronę przed zachorowaniem^[30]. Serdecznie zapraszamy na wizytę celem immunizacji!

26 lutego 2026 roku japońskie Ministerstwo Zdrowia, Pracy i Opieki Społecznej (MHLW) przyjęło do formalnego przeglądu zgłoszenie rejestracyjne dla bepirovirsenu^[31]. Ma być to nowy lek na WZW B od firmy GlaxoSmithKline (GSK), przeznaczony dla przewlekłych nosicieli wirusa w celu:

• hamowania replikacji wirusa HBV odpowiedzialnego za WZW B,
• obniżenia poziomu antygenów powierzchniowych HBsAg we krwi,
• stymulacji układu odpornościowego do odzyskania kontroli immunologicznej nad infekcją.

To zasadnicza różnica w porównaniu z obecnym standardem leczenia. Dzisiejsze terapie działają czynnościowo, czyli hamują namnażanie się wirusa pod warunkiem stałego przyjmowania leków. Bepirovirsen ma wyższe wskaźniki wyleczeń funkcjonalnych, czyli takich, które doprowadzają do stanu samodzielnej kontroli wirusa przez organizm. To skuteczny lek na WZW B, który jest nadzieją dla pacjentów z przewlekłym WZW typu B. Co warto o nim wiedzieć?

Jak ma wyglądać nowe leczenie WZW typu B?

Stosowane obecnie analogi nukleozydów wnikają w DNA wirusa HBV i uniemożliwiają mu dołączanie kolejnych nukleotydów („cegiełek”) do swojego genomu^[32]. W ten sposób blokują jego namnażanie się w organizmie. 

Nowy lek na WZW B działa potrójnie – najpierw hamuje namnażanie, następnie obniża poziom antygenu powierzchniowego HBsAg, a na końcu pobudza układ odpornościowy. W ten sposób daje szansę na samoczynną i trwałą kontrolę choroby bez konieczności stałego przyjmowania leków.

Badania kliniczne dowiodły, że wskaźniki wyleczeń czynnościowych były istotnie wyższe w przypadku terapii łączonej (standardowa opieka + bepirovirsen) niż przy samej standardowej opiece. Takie rozwiązanie sprawiło, że powierzchniowe wirusa były niewykrywalne we krwi przez ponad 24 tygodnie po zaprzestaniu przyjmowania leku. Bepirovirsen ma więc duże szanse stać się przełomem w zwalczaniu przewlekłego WZW typu B. Kiedy to nastąpi?

Co oznacza oznaczenie SENKU dla nowego leku?

Nowy, skuteczny lek na WZW B uzyskał japońskie oznaczenie SENKU, które są przyznawane innowacyjnym terapiom o wysokim potencjale i istotnym znaczeniu dla zdrowia publicznego. Status ten znacznie przyspiesza przegląd regulacyjny i czas oczekiwania na decyzję, skracając całkowity czas rejestracji.

Chociaż to wyraźny sygnał, że bepirovirsen został uznany za obiecujący i potencjalnie przełomowy lek, nie jest to równoznaczne z automatycznym dopuszczeniem do obrotu. W zależności od lokalnych przepisów, rejestracja nowego leku zajmuje zazwyczaj od roku do nawet dwóch lat; status SENKU może skrócić ten okres o kilka miesięcy.

Warto mieć na uwadze, że nawet najskuteczniejsze leczenie WZW typu B przegrywa z profilaktyką. Na czym ona polega?

Jak zapobiegać zachorowaniu na WZW typu B?

Aby uniknąć infekcji, a co za tym idzie – konieczności stosowania jakichkolwiek terapii, warto przestrzegać trzech kluczowych zasad profilaktyki:

• Unikaj ryzykownych praktyk seksualnych (jak przygodne stosunki bez zabezpieczeń).
• Unikaj współdzielenia maszynek do golenia, cążków do paznokci czy szczoteczek do zębów.
• Korzystaj tylko ze sprawdzonych gabinetów kosmetycznych/fryzjerskich i studiów tatuażu/piercingu.
• Zaszczep się na WZW typu B, szczególnie przed podróżą zagraniczną albo zabiegiem z przerwaniem ciągłości skóry.

Szczepienia na WZW B są dostępne w TropicalMed; w naszym ośrodku szczepienie (od 139 zł za dawkę) i kwalifikacja medyczna (za 70 zł) odbywa się jednego dnia.

Przestrzegając powyższych zaleceń, można znacznie zminimalizować ryzyko kontaktu ze skażoną krwią lub płynami ustrojowymi, które są nośnikami wirusa HBV. Szczepienia „uczą” natomiast układ odpornościowy rozpoznawania i zwalczania patogenów, co zmniejsza ryzyko rozwoju choroby nawet po narażeniu na czynnik zakaźny.

Serdecznie zapraszamy na szczepienie!

17 lutego 2026 roku kolejna szczepionka na COVID uzyskała pozwolenie od Komisji Europejskiej na dopuszczenie do obrotu na terenie UE, Islandii, Liechtensteinu i Norwegii. Nazwa nowej szczepionki na COVID-19 to mNEXSPIKE; jest to trzeci zaakceptowany preparat Moderny (dwa pozostałe to Spikevax i mRESVIA)^[33].

Decyzja Komisji Europejskiej wynika z pozytywnej opinii Komitetu ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP) Europejskiej Agencji Leków (EMA ) uzyskanej 11 grudnia 2025 roku^[34]. Ta z kolei opiera się na obiecujących wynikach badań przeprowadzonych na około 11 400 osobach w wieku 12 lat i starszych. Według zebranych danych, w porównaniu do Spikevax, mNEXSPIKE wykazała:

• wyższą skuteczność o 9,3% uczestników od 12. roku życia oraz o 13,5% u osób od 65. roku życia,
• podobny profil bezpieczeństwa, z mniejszą liczbą reakcji miejscowych (jak np. ból w miejscu wstrzyknięcia) i porównywalną liczbą objawów ogólnoustrojowych (jak np. zmęczenie czy ból głowy).

Kiedy wiadomo, jak się nazywa nowa szczepionka na COVID i dlaczego uzyskała pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w Unii Europejskiej, warto dowiedzieć się więcej o jej grupach docelowych. 

Dla kogo nowa szczepionka na COVID od Moderny?

Preparat jest przeznaczony dla osób w wieku 12 lat i starszych, w tym seniorów, przewlekle chorych czy osób z obniżoną odpornością. Wysoki profil bezpieczeństwa sprawia, że mNEXSPIKE można bez obaw podawać nawet wśród najwrażliwszych grup.

Bez względu na to, dla kogo nowa szczepionka na COVID zostanie podana, istnieje pewne ryzyko skutków ubocznych. Obejmują one najczęściej ból głowy, mięśni, stawów oraz w miejscu wstrzyknięcia, dreszcze, obrzęk/tkliwość pach lub nudności/wymioty. W porównaniu do pełnoobjawowego, a często też powikłanego zakażenia koronawirusem, niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) są naprawdę niegroźne. Sprawdź szczegóły w: COVID-19.

Od kiedy nowa szczepionka na COVID jest dostępna?

Akceptacja Komisji Europejskiej dała zielone światło do rozpoczęcia krajowej procedury rejestracji produktu leczniczego. W Polsce proces ten trwa do 210 dni^[35]. O tym, od kiedy nowa szczepionka na COVID będzie dostępna na naszym rynku farmaceutycznym, decyduje więc tempo przetwarzania wniosku przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

Gdzie można zaszczepić się przeciwko COVID-19?

Szczepienia na COVID-19 są prowadzone w przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), mobilnych i przyszpitalnych punktach szczepień, a także w niektórych aptekach. 

Aby się zapisać, należy dokonać rejestracji – najlepiej online (przez Internetowe Konto Pacjenta) lub bezpośrednio w wybranej placówce (przychodni lub aptece). TropicalMed nie prowadzi szczepień przeciw COVID-19.

Immunizacja jest natomiast szczególnie ważna przed sezonem jesienno-zimowym, kiedy odnotowuje się najwięcej przypadków COVID-19. Decyzja z 17 lutego 2026 roku stanowi ważny krok w strategii mającej chronić Europejczyków najbardziej narażonych na ciężkie, powikłane zakażenia koronawirusem.

20 stycznia 2026 roku w czasopiśmie The Journals of Gerontology opublikowano wyniki badań sugerujących, że szczepionka na półpaśca może spowalniać biologiczne starzenie się organizmu^[36].

Analizie poddano szereg wskaźników związanych z procesami starzenia u 3884 uczestników w wieku 70+. Wyniki u zaszczepionych osób były następujące:

• Niższe wskaźniki stanu zapalnego – niższe markery przewlekłego stanu zapalnego, które z wiekiem rosną naturalnie ze względu na słabnący układ odpornościowy.
• Niższy złożony wynik biologicznego starzenia się – co przekłada się na lepsze zdolności utrzymania homeostazy (wewnętrznych warunków, jak pH, czy temperatura) oraz regeneracji
• Spowolnione zmiany epigenetyczne i transkryptomiczne – wolniejsze tempo modyfikacji w zakresie ekspresji i „odczytywania” genów, które są wyraźnymi wskaźnikami biologicznego wieku.

Autorzy badania podkreślają, że chociaż wyniki są obiecujące, to wciąż nie potwierdzają bezpośredniej przyczynowości — potrzeba dalszych badań, aby stwierdzić jednoznacznie, czy szczepionka powoduje te zmiany, czy jedynie jest z nimi powiązana. Niemniej jednak wyniki te otwierają drzwi do kolejnych badań, potwierdzających pozytywne skutki uboczne szczepionki na półpasiec.

Czy są pozytywne skutki uboczne szczepionki na półpasiec?

Badania opublikowane 20 stycznia sugerują lepszy profil immunologiczny czy niższe markery przewlekłego stanu zapalnego po szczepieniu na półpasiec. W przeszłości pojawiały się inne obiecujące odkrycia dotyczące poszczególnych preparatów.

Aktualna szczepionka na półpasiec skutki uboczne: 29 lipca 2025 roku firma GSK opublikowała dane na temat związku swojej szczepionki z niższym ryzykiem demencji (o 32-51%)^[37].

Analizy przeprowadzone na szczepionce żywej są równie obiecujące – według nich immunizacja wydłuża czas życia bez diagnozy demencji o 17%^[38]. 

Dla kogo przeznaczone są szczepionki na półpasiec?

Szczepionka na półpaśca jest przeznaczona wyłącznie dla osób, które w przeszłości chorowały na ospę wietrzną. Obie choroby wywołuje bowiem ten sam wirus, który po infekcji pierwotnej przechodzi w stan uśpienia (latencji) i po latach może reaktywować się jako półpasiec – nie ma innego sposobu zachorowania na tę chorobę. 

Immunizacja jest przeznaczona głównie dla osób od 50. roku życia, chociaż osoby pełnoletnie poniżej tego wieku także mogą się zaszczepić, jeśli są w grupie ryzyka:

• są przewlekle chore,
• mają zaburzenia odporności,
• przyjmują leki immunosupresyjne.

Więcej informacji o przebiegu choroby i szczepienia ochronnego można znaleźć we wpisie: półpasiec. 

Zanim zostanie podana szczepionka na półpasiec skutki uboczne są minimalizowane za pomocą dokładnej kwalifikacji medycznej. To czas na wykluczenie przeciwwskazań i upewnienie się, że immunizacja będzie bezpieczna dla danego pacjenta. Ile kosztuje takie badanie wraz z podaniem szczepionki?

Gdzie zaszczepić się na półpasiec i ile to kosztuje?

Na półpasiec można zaszczepić się w ośrodkach TropicalMed, zlokalizowanych m.in. w Krakowie, Kielcach czy Warszawie (sprawdź adresy). Na koszt wizyty składa się:

• kwalifikacja medyczna za 70 zł – podczas której minimalizujemy ryzyko działań niepożądanych (gorączki, bólu głowy, zmęczenia);
• szczepionka ochronna za 939 zł/dawka – podawana domięśniowo w schemacie dwudawkowym, z zachowaniem 2-6 miesięcy odstępu pomiędzy wstrzyknięciami.

Immunizacja daje ponad 10-letnią ochronę przed półpaścem^[39], co jest ważne szczególnie dla seniorów. Z wiekiem ryzyko reaktywacji wirusa znacznie rośnie, od 20-30% u 50-latka aż do 50% u 85-latka.

Nie ma sensu narażać się na chorobę, jeśli w TropicalMed są dostępne skuteczne i bezpieczne szczepionki. Serdecznie zapraszamy na wizytę szczepienną!

7 stycznia 2026 roku Komisja Europejska zatwierdziła nową postać preparatu Shingrix^[40]. Do tej pory szczepionka na półpaśca od GlaxoSmithKline (GSK) funkcjonowała w formie dwóch oddzielnych fiolek:

1. Liofilizowany antygen (wirusowe białko otoczkowe zwane glikoproteiną E) w proszku.
2. Płynny adiuwant (AS01) czyli „wspomagacz” reakcji odpornościowej wywołanej przez antygen^[41].

Wymagało to od personelu medycznego samodzielnego przygotowania zawiesiny do wstrzykiwań poprzez pobranie płynnego adiuwantu i wymieszanie go z proszkiem zawierającym antygen. 

Nowe szczepienie na półpasiec ma formę ampułkostrzykawki z gotową zawiesiną, co znacznie upraszcza i usprawnia procedurę podania preparatu. Eliminuje też ryzyko błędów technicznych, a co za tym idzie – zmniejsza ryzyko działań niepożądanych.

Czy schemat szczepienia na półpaśca uległ zmianie?

Chociaż forma podania uległa nieznacznej zmianie, to schemat pozostaje ten sam. Szczepionka na półpaśca jest podawana w dwóch dawkach, z zachowaniem 2 miesięcy odstępu pomiędzy wstrzyknięciami. Dostępny jest też cykl elastyczny, podczas którego drugą dawkę można podać po 2-6 miesiącach.

Więcej informacji o sposobie podania preparatu oraz o chorobie, której zapobiega, można znaleźć we wpisie: szczepienie na półpasiec.

Kto powinien zaszczepić się przeciw półpaścowi?

W komunikacie prasowym GSK czytamy, że każdego roku półpasiec dotyka około 1,7 miliona Europejczyków. Ryzyko zakażenia wzrasta wraz z wiekiem i spadkiem odporności, dlatego główną grupą docelową szczepień są osoby po 50. roku życia. U dorosłych immunizacja jest zasadna w następujących przypadkach:

• nosicielstwo HIV,
• nowotwór złośliwy,
• przebyty przeszczep,
• terapia immunosupresyjna,
• choroba przewlekła (np. autoimmunologiczna).

Szczepienie na półpasiec dla seniorów jest dostępne od 2018 roku, a rozszerzenie wskazań o dorosłych z grup ryzyka nastąpiło w 2 lata później, w 2020 roku. Gdzie można je wykonać i ile to kosztuje?  

Ile kosztuje szczepionka na półpaśca?

Szczepienie na półpasiec jest dostępne w ośrodkach TropicalMed (sprawdź adresy) w cenie 939 zł za dawkę. Przed podaniem preparatu przeprowadzamy kwalifikację medyczną za 70 zł.

Biorąc pod uwagę, że półpasiec dotyka około 1/3 osób, które w przeszłości przechorowały ospę wietrzną^[42], nie warto ryzykować. Zgłoś się na szczepienie ochronne, by zapobiec dokuczliwej chorobie i powikłaniom w postaci przewlekłych nerwobóli (neuralgia) czy uszkodzeń wzroku/słuchu (po półpaścu na twarzy).

Serdecznie zapraszamy na szczepienie!

Naukowcy z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin (UT Austin) osiągnęli znaczące postępy w opracowaniu nowej szczepionki przeciw mpox. Preparat opracowany z pomocą sztucznej inteligencji (AI) przeszedł pierwsze badania kliniczne na zwierzętach – u myszy poddanych immunizacji zaobserwowano wysoki poziom przeciwciał neutralizujących wirusa Mpox kladu Ib i IIb oraz wirusa ospy krowiej^[43].

Silna reakcja odpornościowa u zwierząt to jasny sygnał, że nowa szczepionka na ospę małpią ma naprawdę duży potencjał. Zespół badawczy dąży teraz do dopracowania wersji antygenu i dalszych testów, które w przyszłości mogłyby doprowadzić do badań klinicznych u ludzi. Jak działa nowo opracowany preparat?

Jak działa szczepionka na małpią ospę (mpox)?

Dotychczasowe szczepionki na ospę z reguły wykorzystywały osłabione (atenuowane) lub zabite (inaktywowane) wirusy. Nowa strategia polega na wyizolowaniu pojedynczego białka (OPG153), które jest łatwiejsze w produkcji oraz bezpieczniejsze dla pacjenta niż cały patogen^[44].

Wirus mpox ma jednak na swojej powierzchni dziesiątki różnych białek, a w krwi pacjentów, którzy przeżyli małpią ospę, znajduje się mnóstwo różnych przeciwciał ochronnych. W dopasowaniu białka odgrywającego kluczową rolę w wywołaniu infekcji do blokującego go przeciwciała pomogła sztuczna inteligencja.

Metoda ta jest określana mianem odwrotnej wakcynologii (ang. reverse vaccinology). Dzięki niej zespół badawczy z UT Austin zaoszczędził mnóstwo czasu – według Jasona McLellana, profesora biologii i współautora badania, bez AI wyselekcjonowanie białka OPG153 oraz odpowiedniego przeciwciała zajęłoby całe lata.

Czemu wynalezienie szczepionki mpox jest ważne?

W profilaktyce Mpox szczepionka ma szansę odegrać kluczową rolę ze względu na tańszą i prostszą produkcję, a co za tym idzie – potencjalnie lepszą dostępność niż dotychczasowo stosowany preparat. Ma to ułatwić globalną ochronę przed kolejnymi ogniskami zakażeń; przykładowo, ostatnia epidemia małpiej ospy w Europie wywołała ponad 20 tys. infekcji.

Szczepionka na małpią ospę ma chronić nie tylko przed gorączką, wysypką i obrzękiem węzłów chłonnych, ale także przed możliwymi powikłaniami mpox. Zalicza się do nich m.in. zapalenie płuc, mózgu oraz utrata/uszkodzenie wzroku wskutek zakażenia rogówki. Sprawdź szczegóły w: małpia ospa.

Jak chronić się przed małpią ospą bez szczepionki?

Dopóki nowa szczepionka na ospę małpią nie pojawi się na rynku, profilaktyka obejmuje izolację osób chorych oraz przestrzeganie higieny: mycie rąk i rezygnację z dzielenia się przedmiotami osobistymi. Uzupełnieniem ochrony w krajach dotkniętych epidemią są szczepienia na ospę prawdziwą, które zapewniają ochronę krzyżową na mpox.

Profilaktyka jest szczególnie ważna dla osób odwiedzających kraje endemiczne, do których należą m.in. Demokratyczna Republika Konga, Uganda czy Republika Środkowoafrykańska. Przed wyjazdem warto zatem nasz odwiedzić ośrodek medycyny podróży, gdzie można liczyć na spersonalizowaną listę zaleceń zdrowotnych oraz szczepienia na choroby najpowszechniejsze w danym regionie. Sprawdź cennik TropicalMed i zapisz się na wizytę w najbliższej placówce.

Serdecznie zapraszamy!

26 stycznia 2026 roku firma GSK ogłosiła, że ich szczepionka Arexvy przeciw RSV uzyskała zgodę Komisji Europejskiej na rozszerzenie wskazań do stosowania^[45]. Kto może poddać się immunizacji po tej zmianie?

Arexvy dla kogo: 

• przed rozszerzeniem wskazań: dla seniorów w wieku 60+ lub reprezentantów grup ryzyka w wieku 50-59 lat,
• po rozszerzeniu wskazań: dla wszystkich dorosłych od 18. roku życia, niezależnie od stanu zdrowia.

Decyzja o wydaniu zgody opiera się na badaniach klinicznych, które potwierdzają skuteczność i bezpieczeństwo preparatu także w młodszych grupach wiekowych. Jakie korzyści płyną z tego rozwiązania?

Co daje szczepienie na RSV wśród dorosłych?

W ogłoszeniu czytamy o niepokojących statystykach związanych z RSV – na terenie Unii Europejskiej co roku odnotowuje się średnio 158 tys. zakażeń wymagających leczenia szpitalnego wśród osób dorosłych. Szczepionka RSV Arexvy z rozszerzoną listą wskazań ma na celu:

• zmniejszyć liczbę hostpitalizacji, a w konsekwencji odciążyć służbę zdrowia,
• zapobiegać chorobie i jej najpoważniejszym powikłaniom (zapaleniu płuc),
• ograniczyć absencje w pracy i przenoszenie wirusa na osoby z grup ryzyka,
• zmniejszyć liczbę zgonów spowodowanych przez ciężkie infekcje RSV.

Syncytialny wirus oddechowy wywołuje najcięższe infekcje w grupach ryzyka. Zaliczają się do nich osoby cierpiące na zaburzenia odporności oraz przewlekłe choroby układu oddechowego (np. astmę, POChP) czy krążenia (np. niewydolność serca). Sprawdź szczegóły w: wirus RSV.

Zważywszy na ryzyko ciężkiej, powikłanej choroby, która w skrajnych przypadkach może zakończyć się zgonem, szczepionka Arexvy jest rozsądnym rozwiązaniem nawet wśród osób spoza grup ryzyka. Jak należy ją podawać?

Jak stosowana jest szczepionka RSV Arexvy?

Szczepionka Arexvy jest podawana w pojedynczym, domięśniowym wstrzyknięciu, najczęściej w mięsień naramienny. Zaczyna działać po minimum 15 dniach od podania^[46] i może zapewniać ochronę nawet przez dwa najbliższe sezony epidemiczne, trwające w Polsce średnio od października do maja następnego roku.

Arexvy można podawać jednocześnie m.in. ze szczepionkami na pneumokoki, półpasiec, grypę czy z preparatem mRNA na COVID-19. W takim przypadku należy jednak pamiętać o podaniu poszczególnych dawek w różne miejsca. 

Na początku wizyty odbywa się dokładna kwalifikacja medyczna, podczas której lekarz ocenia bezpieczeństwo koadministracji (łączenia szczepionek) oraz wyklucza przeciwwskazania takie jak nadwrażliwość na składniki preparatu Arexvy czy aktywna infekcja z gorączką. Ile kosztuje pełna immunizacja, wraz z kwalifikacją medyczną?

Gdzie zaszczepić się na RSV i ile to kosztuje?

Szczepionka RSV Arexvy jest dostępna w ośrodkach TropicalMed, zlokalizowanych w wielu polskich miastach. Sprawdź najbliższą placówkę, klikając przycisk „Umów szczepienie na RSV” przekierowujący do wygodnego systemu rejestracji online. 

W naszej ofercie znajduje się szeroka gama szczepionek, w tym Arexvy w cenie 1099 zł. Wizytę szczepienną rozpoczyna dokładny wywiad medyczny za 70 zł (sprawdź cennik).

Na szczepieniu w szczególności korzystają osoby aktywne zawodowo, opiekujące się dziećmi lub pracujące w środowiskach o zwiększonej ekspozycji na infekcje dróg oddechowych. Na wizytę zapraszamy jednak każdego, kto chce chronić swoje zdrowie przed groźną infekcją oddechową wywołaną przez RSV.

Supergrypa to potoczne określenie na grypę wywołaną przez najnowszą mutację wirusa A/H3N2 szczepu K. Jej najważniejszą cechą jest ogromna zaraźliwość, wynikająca ze słabszej rozpoznawalności przez układ odpornościowy, a co za tym idzie – łatwiejszego wnikania w komórki i wywoływanie choroby^[47].

Warto przypomnieć, że nawet „standardowa” grypa jest niezwykle zakaźna – jeden nosiciel zaraża średnio 4 osoby ze swojego otoczenia^[48], a transmisja zarazków trwa na kilka dni przed wystąpieniem objawów i do tygodnia po ustąpieniu choroby.

Objawy supergrypy w zasadzie nie różnią się od typowej grypy. Obejmują m.in. nagłą gorączkę, dreszcze, bóle mięśni i stawów, kaszel i ból gardła. Nie wolno zapominać, że choroba miewa poważne powikłania, takie jak zapalenie płuc, mózgu czy mięśnia sercowego (szczegóły w: grypa sezonowa). 

Kiedy wiadomo już, czym jest supergrypa, warto sprawdzić ile zakażeń wywołuje w Polsce i jak wyglądają prognozy na bieżący sezon epidemiczny.

Jakie są statystyki zakażeń w Polsce?

Według najnowszych danych epidemiologicznych, w Polsce odnotowano już ponad 1,5-krotny wzrost zakażeń, zarówno w populacji ogólnej, jak i u dzieci w wieku 0-14 lat^[49]. Od początku roku do końca listopada 2025 potwierdzono 7290 przypadków, podczas gdy w analogicznym okresie 2024 roku było ich 4785^[50]. 

Statystki zakażeń są naprawdę niepokojące, a warto zaznaczyć, że dotyczą tylko zgłoszonych i potwierdzonych laboratoryjnie przypadków. Realnie na grypę zapada znacznie więcej osób, a szczyt zachorowań, trwający od stycznia do marca, jeszcze się nawet nie zaczął. Nasuwa się więc pytanie, czy grozi nam epidemia grypy. Jakie są prognozy?

Czy grozi nam epidemia grypy?

Ze względu na ogromną zaraźliwość najnowszego wariantu wirusa A/H3N2, prognozy na bieżący sezon epidemiczny nie są najlepsze. Przewidywania oparte są też na statystykach zakażeń w krajach półkuli południowej, gdzie przetoczyła się już epidemia grypy wywołanej przez szczep K.

Przykładowo, między styczniem a połową czerwca w São Paulo odnotowano ponad 127-procentowy wzrost zgonów z powodu grypy^[51]. Pod koniec października w Australii pobito natomiast zeszłoroczny rekord zakażeń, wynoszący 365 tys. (obecny wynosi 410 tys.)^[52].

WHO informuje, że sezon epidemiczny na południu był wyjątkowo długi, a w wielu krajach na półkuli północnej zaczął się znacznie szybciej niż zwykle^[53]. Oznacza to wzmożone ryzyko zakażeń; jak im zapobiegać?

Jak zapobiegać supergrypie?

O tym, czy grozi nam epidemia grypy, w dużej mierze decydują podjęte wspólnie działania profilaktyczne. W sezonie jesienno-zimowym każdy powinien:

• dbać o higienę rąk,
• regularnie wietrzyć pomieszczenia,
• używać chusteczek jednorazowych,
• pozostać w domu w razie zakażenia wirusem grypy,
• nosić maseczki w tłocznych miejscach, szczególnie przy objawach choroby.

Dodatkowym zabezpieczeniem powinno być jednodawkowe szczepienie ochronne, które można wykonać w najbliższej klinice TropicalMed. Do dyspozycji naszych pacjentów są preparaty klasyczne (dostępne od lat 3) oraz wielodawkowe (dostępne od lat 60). Przed podaniem jakiegokolwiek preparatu przeprowadzamy dokładny wywiad medyczny, by zapewnić bezpieczeństwo nawet wśród najbardziej wrażliwych grup (m.in. seniorów czy kobiet w ciąży).

Sprawdź nasz cennik szczepionek oraz skorzystaj z wygodnego formularza do rejestracji online, dzięki któremu za pomocą kilku kliknięć umówisz się na szczepienie przeciw grypie. 

Serdecznie zapraszamy!

1 grudnia 2025 roku na łamach czasopisma medycznego The Lancet pojawiły się najnowsze wyniki badań nad BPZE1^[54]. To szczepionka na krztusiec żywa (atenuowana), która zamiast zabitych bakterii lub ich fragmentów, zawiera osłabione, ale żywe szczepy Bordetella pertussis.

W najnowszych badaniach sprawdzano, czy szczepionka BPZE1 w bezpieczny i skuteczny sposób zapobiega namnażaniu się bakterii w jamie nosowej człowieka. Miałoby to ograniczyć populację Bordetella pertussis, a co za tym idzie – przyczynić się do poprawy zdrowia publicznego i zmniejszyć ryzyko cyklicznych epidemii.

Badanie dowiodło, że nowa szczepionka na krztusiec zmniejszyła obciążenie bakteryjne jamy nosowej o ponad 97%. Testy przedkliniczne dały podobne wyniki – kolonizacja bakterii w nosie zwierząt, którym podano BPZE1 była o 99,8% niższa niż u tych zaszczepionych preparatem bezkomórkowym. W porównaniu do szczepionki pełnokomórkowej było podobnie – wykazano o 99,5% wyższą skuteczność BPZE1 w ograniczaniu namnażania się pałeczek krztuśca^[55].

Jak ma działać nowa szczepionka na krztusiec BPZE1?

Szczepionka na krztusiec żywa ma być podawana w formie donosowego aerozolu. W ten sposób pobudza nie tylko ogólnoustrojową, ale także śluzówkową odporność. Szersza ochrona może oznaczać mniejsze ryzyko zachorowania na krztusiec i rozprzestrzeniania się choroby na inne osoby.

Biorąc pod uwagę ogniska zakażeń występujące w Polsce i Europie co 3-5 lat^[56], BPZE1 może stać się kluczowym narzędziem w kontrolowaniu cyklicznych epidemii.

Jak na razie w badaniach klinicznych biorą udział uczestnicy w wieku 18-50 lat. Dalsze prace nad szczepionką prawdopodobnie doprowadzą do rozszerzenia zastosowania BPZE1 także na dzieci i niemowlęta. Kiedy do tego dojdzie?

Kiedy szczepionka na krztusiec BPZE1 pojawi się na rynku?

Wprowadzanie nowej szczepionki na rynek to żmudny i długotrwały proces. Zanim preparat zostanie dopuszczony na rynek farmaceutyczny, musi przejść wszystkie wymagane testy jakości i kontrole bezpieczeństwa. Obecnie szczepionka BPZE1 jest w drugiej fazie badań klinicznych. Zespół ILiAD pracujący nad preparatem planuje trzecią, ostatnią fazę na przyszły rok^[57].

Jeśli wyniki w trzeciej fazie badań klinicznych będą tak obiecujące jak we wszystkich poprzednich, nowy preparat ma szansę pojawić się na rynku w ciągu kilku lat. Do kiedy szczepionka na krztusiec BPZE1 się nie pojawi, warto korzystać z dotychczasowych rozwiązań. Jak prezentuje się aktualna oferta w ośrodku TropicalMed?

Jakie szczepionki na krztusiec są obecnie w TropicalMed?

Do dyspozycji pacjentów TropicalMed są szczepionki bezkomórkowe 3w1 i 4w1, służące jako dawki przypominające co 10 lat. 

Poza fragmentami bakterii Bordetella pertussis (odpowiedzialnych za krztusiec) preparaty zawierają także pozbawione zjadliwości toksoidy tężcowe i błonicze oraz ewentualnie zabite wirusy polio. Ceny szczepionek prezentują się następująco:

• 3w1 za 239 zł,
• 4w1 za 279 zł.

Przed podaniem jakiejkolwiek szczepionki musimy przeprowadzić dokładną kwalifikację lekarską w cenie 70 zł.

Jeśli celem wizyty szczepiennej jest uodpornienie na krztusiec i inne choroby przed zbliżającą się podróżą, warto zapoznać się z atrakcyjnymi pakietami (sprawdź cennik).

Utrzymanie odporności na krztusiec jest niezwykle ważne. Choroba grozi bowiem długotrwałymi napadami kaszlu i powikłaniami takimi jak zapalenie płuc czy uszkodzenie mózgu związane z niedotlenieniem. Sprawdź szczegóły w: szczepienie na krztusiec i zapisz się na dawkę przypominającą w TropicalMed.

Serdecznie zapraszamy!

Według najnowszych raportów, od początku roku do 16 listopada 2025 roku odnotowano tam aż 2597 przypadków^[58]. Dla porównania, w całym 2024 roku zgłoszono 676 zachorowań^[59], czyli niemal czterokrotnie mniej. Nie można zapominać, że bieżący rok się jeszcze nie skończył i zapewne statystyki nie zamkną się na 2597 przypadkach.

Zakażenia zdarzają się w każdym wieku, jednak najbardziej obciążoną grupą są osoby między 30. a 44. rokiem życia. Odnotowane zgony, w łącznej liczbie 29, dotyczyły głównie mężczyzn (26 przypadków). Ryzyko śmierci w wyniku WZW A jest szczególnie wysokie u osób:

• dorosłych,
• z obniżoną odpornością,
• z przewlekłymi schorzeniami wątroby,
• nieprzestrzegających zasad profilaktyki (o których w dalszej części artykułu).

WZW A w Czechach jest naprawdę niebezpieczne; zdecydowana większość chorych potrzebuje specjalistycznego leczenia szpitalnego. Spośród wszystkich zgłoszonych przypadków tylko 322 osoby nie zostały poddane hospitalizacji i to nie zawsze z powodu łagodnego przebiegu choroby. Część osób nie podjęło leczenia ze względu na obciążony system opieki zdrowotnej. 

Gdzie w Czechach jest najwięcej zakażeń WZW A?

Epidemia w Czechach jest rozpowszechniona w wielu zakątkach kraju, jednak najbardziej obciążone pozostają następujące miejsca:

• Praga (1108 przypadków);
• kraj środkowoczeski (418 przypadków);
• kraj morawsko-śląski (201 przypadków).

Według raportów epidemiologicznych, najbezpieczniej jest na Wysoczynie oraz w krajach hradeckim i libereckim. Zwiedzanie słynnych Skalnych Miast (w Adršpach i Cieplicach), Zoo Dvůr Králové czy miasta Liberec jest więc obciążone znacznie mniejszym ryzykiem zakażenia niż przebywanie w Pradze i Kutnej Horze czy trekking po Beskidzie Morawsko-Śląskim.

Co robić w razie zakażenia WZW A w Czechach?

Tocząca się przez Czechy epidemia WZW A oznacza wzmożone ryzyko zakażenia podczas podróży. Okres wylęgania wirusa zapalenia wątroby typu A wynosi około 15-50 dni, więc symptomy choroby można zaobserwować raczej po powrocie do Polski. 

Niezwłoczny kontakt z lekarzem jest zalecany w przypadku zaobserwowania następujących objawów:

• gorączka,
• nudności, 
• utrata apetytu, 
• zażółcenie skóry lub oczu, 
• ból brzucha, mięśni i stawów,
• nietypowe zabarwienie moczu i stolca.

Podejrzewając chorobę, należy wykonać badania i podjąć leczenie wskazane przez lekarza, a także poinformować osoby ze swojego najbliższego otoczenia. Wykluczone jest przygotowywanie posiłków dla innych osób – niesie to zbyt duże ryzyko zarażenia innych WZW typu A.

Po otrzymaniu wyników badań potwierdzających zakażenie, należy współpracować z lokalną stacją sanitarno-epidemiologiczną. Jak nie dopuścić do zarażenia się w czasie podróży do Czech?

Jak uniknąć zachorowania na WZW A w Czechach?

Epidemia w Czechach szerzy się głównie przez skażoną żywność i wodę oraz brudnymi rękami wkładanymi do ust. Dlatego w profilaktyce kluczowe jest:

• jedzenie tylko bezpiecznej i dobrze ugotowanej żywności;
• picie tylko bezpiecznej (butelkowanej, przegotowanej) wody;
• dokładne mycie i obieranie owoców/warzyw przed zjedzeniem;
• unikanie kostek lodu, które mogą być zrobione ze skażonej wody;
• regularne mycie rąk wodą z mydłem, zwłaszcza przed jedzeniem i po skorzystaniu z toalety;
• dezynfekcja rąk po skorzystaniu z transportu publicznego czy po dotykaniu poręczy, klamek itp.;

Przestrzeganie powyższych zasad jest szczególnie ważne w obliczu zbliżających się jarmarków świątecznych, gdzie powszechne jest próbowanie lokalnych przysmaków i napojów. WZW A może bowiem doprowadzić do poważnych uszkodzeń wątroby, a w skrajnych przypadkach – do zgonu.

Dla odwiedzających Czechy epidemia WZW A jest naprawdę poważnym zagrożeniem, więc warto podjąć dodatkowe zabezpieczenie w formie szczepienia. Gdzie można je wykonać i ile to kosztuje?

Gdzie zaszczepić się na WZW typu A i ile to kosztuje?

Epidemia w Czechach skłania podróżnych do szczepień, które można wykonać w ośrodkach TropicalMed. Nasze placówki znajdują się w następujących miastach:

• Tuwima 71, 90-031 Łódź,
• Żołnierska 3, 20-801 Lublin.
• Żytnia 14A, 25-018 Kielce,
• Wrocławska 53D, 30-011 Kraków,
• Jana Długosza 31/U5, 51-162 Wrocław,
• Strzelców Bytomskich 5, 41-500 Chorzów,
• al. Komisji Edukacji Narodowej 21, 02-797 Warszawa,

Cena za dawkę szczepionki na WZW A w naszym ośrodku waha się od 259 zł do 339 zł, a kwalifikacja rozpoczynająca każdą wizyt jest w cenie 70 zł. 

Wstępną ochronę daje jedna dawka przyjęta 14-30 dni przed wyjazdem, natomiast dla uzyskania wieloletniej, możliwie dożywotniej odporności, warto po 6-12 miesiącach zgłosić się na drugi zastrzyk.

Dla naszych pacjentów przygotowaliśmy też profilowane pakiety szczepień (sprawdź cennik). Dzięki nim w ramach jednej wizyty można wykonać zalecane szczepienia do Czech w obniżonej cenie.

Profilaktyka chorób zakaźnych występujących za naszą południową granicą jest ważna. Samo przestrzeganie zaleceń zdrowotnych może nie wystarczyć, dlatego zapraszamy na szczepienia ochronne w ośrodku TropicalMed!

12 listopada opublikowano firma Novartis opublikowała informację o pomyślnym przebiegu III fazy badań klinicznych nad KLU156. To nowy lek na malarię, którego nazwa handlowa (GanLum) nawiązuje do dwóch kluczowych substancji w swoim składzie. Są to:

• Ganaplacid – nowatorski lek o zupełnie nowym mechanizmie działania, który nie tylko chroni przed malarią, ale także zapobiega transmisji pasożytów, które ją wywołują^[63];
• Lumefantryna – związek należący do grupy alkoholi aryloaminowych, do których zalicza się też znana powszechnie chinina^[64]; lumefantryna wykazuje się jednak dłuższym działaniem.

KLU156 Novartis wykazuje skuteczne działanie na wielolekooporne szczepy Plasmodium falciparum, znane jako zarodźce sierpowate. Co więcej, preparat reaguje na dojrzałe komórki rozrodcze pasożyta, zapobiegając jego rozprzestrzenianiu się.

To ważne, bo P. falciparum odpowiada za najcięższą postać malarii, z napadową gorączką, zaburzeniami świadomości i drgawkami. Zakażenie tym typem zarodźca może skutkować ciężką anemią, niewydolnością oddechową czy uszkodzeniem układu nerwowego. 

Jak stosuje się nowy lek i dla kogo go opracowano?

Nowy lek na malarię dla dzieci o masie ciała równej lub większej niż 10 kg oraz dla dorosłych ma postać granulatu. Jego celem jest ochrona przed zarodźcami malarii, które wytworzyły oporność na dotychczas stosowane środki farmakologiczne. 

W badaniu z udziałem 1688 uczestników zastosowano trzydawkowy schemat podania, raz dziennie przez 3 dni^[65]. Testy przeprowadzono w 12 krajach Afryki Subsaharyjskiej, która pozostaje regionem najbardziej dotkniętym malarią na świecie. 

Czy nowy preparat jest skuteczny i bezpieczny?

Wspomniane wyżej badania dowiodły, że KLU156 Novartis wykazuje skuteczność na poziomie 97,4%. Dla porównania, stosowana dotychczas chemioprofilaktyka osiągnęła wartość 94%, a więc o kilka punktów procentowych mniej. W badaniach post hoc, czyli wykonanych po uzyskaniu ogólnych wyników, różnica ta była nieco niższa (2,5 p.p. zamiast 3,4 p.p).

Jeśli chodzi o profil bezpieczeństwa, był on porównywalny ze standardowymi lekami. Zgłaszane działania niepożądane obejmowały zazwyczaj łagodną gorączkę, ból głowy oraz nudności. 

Dlaczego nowy lek na malarię jest tak ważny?

Malaria to choroba, która miewa naprawdę ciężki przebieg i poważne powikłania. Nierzadko kończy się też śmiercią. W grupie podwyższonego ryzyka znajdują się m.in. pacjenci poniżej lat 5, dlatego nowy lek na malarię dla dzieci jest kluczowy.

Według statystyk, każdego roku na malarię choruje ponad 260 milionów osób, z czego niemal 600 tys. umiera^[66]. To poważne zagrożenie zdrowia publicznego, na które odpowiedzią ma szansę stać się GanLum. 

Te same statystyki alarmują, że 95% śmiertelnych przypadków odnotowuje się w regionie afrykańskim. KLU156 Novartis działa szybko, skutecznie i ma długi okres półtrwania, co jest kluczowe w warunkach ograniczonego dostępu do opieki zdrowotnej.

Pojawienie się nowego preparatu może znacząco wzmocnić arsenał terapeutyczny w regionach najbardziej dotkniętych malarią. To ważny krok w stronę poprawy zdrowia publicznego.

Na łamach czasopisma medycznego New England pojawiła się informacja o tym, że szczepionka na dur rzekomy osiągnęła obiecujące wyniki w II fazie badań klinicznych^[67]. 

Doustny preparat CVD 1902 zawiera żywe, ale osłabione (atenuowane) bakterie Salmonella Paratyphi typu A. Nie wywołują one pełnoobjawowej choroby, ale są rozpoznawane przez układ odpornościowy człowieka. W ten sposób organizm „uczy się”, jak zwalczyć salmonellozę durową w razie zetknięcia się z prawdziwym patogenem.

II faza badań klinicznych nad skutecznością i bezpieczeństwem preparatu odbyła się na Uniwersytecie Oxfordzkim w Wielkiej Brytanii. Co udało się ustalić?

Jakie są wyniki badań nad nową szczepionką?

W badaniu wzięło udział 72 uczestników, których podzielono na dwie grupy. W pierwszej podano placebo (substancję, która nie ma żadnego działania), a w drugiej preparat CVD 1902. W obu zastosowano taki sam, trzydawkowy schemat podania:

• I dawka,
• II dawka po 14 dniach,
• III dawka 28 dni po drugiej dawce.

Podanie badanej szczepionki oraz placebo o identycznym wyglądzie i schemacie podania pozwoliło obiektywnie ocenić bezpieczeństwo i skuteczność preparatu CVD 1902. Jakie są wyniki testów? 

Skuteczność

Szczepionka na Salmonella Paratyphi typu A osiągnęła skuteczność na poziomie 73%. Zakażenie zdiagnozowano bowiem aż u 75% uczestników z grupy placebo oraz tylko 21% uczestników zaszczepionych preparatem CVD 1902. Świadczy to o wysokim stopniu ochrony przed salmonellozą durową u osób poddanych immunizacji.

Bezpieczeństwo

Wśród uczestników badania wystąpiły 4 skutki uboczne: dwa wśród osób, którym została podana szczepionka na dur rzekomy oraz dwa w grupie placebo^[68]. 

Działania niepożądane miały nasilenie od łagodnego do umiarkowanego, jednak ze względu na to, że wystąpiły w takim samym stopniu w obu grupach, zostały uznane za niezwiązane ze szczepieniem. 

Dlaczego szczepionka na Salmonella Paratyphi jest ważna?

Szczepionka na dur rzekomy ma zapobiegać poważnym gorączkom jelitowym z bólem głowy i brzucha, zaburzeniami świadomości, wysypką oraz powiększenia wątroby i śledziony. Dzięki immunizacji będzie można minimalizować ryzyko powikłań, takich jak uszkodzenie jelita, krwotoki z przewodu pokarmowego czy zapalenie serca^[69]

To ważne, bo każdego roku Salmonella Paratyphi typu A wywołuje około 2 milionów zakażeń, co stanowi około 30% wszystkich przypadków salmonellozy^[70]. 

Infekcje, będące wynikiem spożycia wody lub żywności skażonych wydalinami nosiciela, są szczególnie częste w krajach o słabszych warunkach sanitarnych. Szczepionka na Salmonella Paratyphi typu A będzie więc zalecana głównie osobom podróżującym. W ten sposób będą one mogły polepszać swoje bezpieczeństwo w miejscach, gdzie można się zarazić, a możliwości leczenia są ograniczone.

Jeśli wyniki kolejnych badań będą tak obiecujące jak te z II fazy, preparat CVD 1902 ma szansę pojawić się na europejskim rynku farmaceutycznym. Zważywszy na rosnącą lekooporność bakterii^[71], szczepienie ma szansę stać się kluczowym elementem profilaktyki duru rzekomego.

Wirus RSV w Polsce wywołuje kilkadziesiąt tysięcy zakażeń rocznie, jednak liczby te stale rosną. W ciągu zaledwie roku zgłoszone przypadki wzrosły ponad dwukrotnie. Przy utrzymującej się tendencji wzrostowej, w przyszłych latach infekcje będą liczone w setkach, a nie dziesiątkach tysięcy.

Poniższa tabela porównuje wszystkie zakażenia odnotowane od stycznia do końca października w roku bieżącym oraz poprzednim^[72]

Jeśli chodzi o raportowanie RSV statystyki uwzględniają też dzieci do 2. roku życia. Zachorowalność w tej grupie jest bowiem naprawdę wysoka, sięgająca nie kilkuset, a kilku tysięcy zakażeń na 100 tys. ludności. Poniższa tabela pokazuje, jak zmieniła się liczba przypadków wśród najmłodszych.

Z danych wynika, że w ubiegłym roku małe dzieci stanowiły niemal połowę wszystkich odnotowanych przypadków RSV. Obecnie zakażeń wśród najmłodszych jest więcej, ale stanowią one „tylko” nieco ponad 1/3 całości. Kto jeszcze należy do tzw. grup ryzyka, jeśli chodzi o syncytialny wirus oddechowy?

Kto jest najbardziej narażony na zakażenie RSV?

Jak już wspomniano, dzieci do 2. roku życia to nie jedyna grupa ryzyka RSV. Należą do nich także osoby starsze, a także dorośli zmagający się z następującymi problemami zdrowotnymi:

• astma,
• POChP,
• niedobory odporności,
• schorzenia kardiologiczne.

W grupach ryzyka RSV często wywołuje nie tylko gorączkę, katar czy kaszel, ale także poważne schorzenia, jak zapalenie płuc czy oskrzelików. Aby się przed tym chronić, warto rozważyć szczepienia ochronne. Jakie?

Jakie są szczepionki na RSV i gdzie je uzyskać?

Wirus RSV w Polsce 2025 wywołał naprawdę wiele zakażeń, którym można było zapobiec dzięki szczepieniom. Są one dostępne w dwóch wariantach:

• dla dorosłych, seniorów i kobiet w ciąży,
• dla pacjentów w wieku 60+ lub 50+ z grup ryzyka.

Oba preparaty są dostępne w TropicalMed (sprawdź adresy), gdzie podczas jednej wizyty można przejść całą procedurę immunizacji. Obejmuje ona kwalifikację medyczną (za 70 zł) oraz podanie preparatu szczepiennego (za 1099 zł).

Serdecznie zapraszamy na wizytę!

21 października 2025 roku władze Etiopii wprowadziły szczepienia na malarię^[73], stając się 23. afrykańskim państwem z powszechną immunizacją dzieci. 

Szczepienia to doskonałe uzupełnienie istniejącej już kampanii ochrony przed komarami i profilaktyki malarii. Do tej pory Etiopczycy otrzymywali moskitiery nasączone środkami owadobójczymi o długotrwałym działaniu, a władze polepszyły dostęp do skutecznej diagnostyki i leczenia.

To dwa ważne kroki w stronę poprawy zdrowia publicznego w tym kraju. Szacuje się bowiem, że choroba występuje na 75% powierzchni Etiopii i zagraża 69% populacji^[74]. 

Jaki zasięg ma mieć kampania szczepień przeciw malarii?

Szczepionki na malarię dla 91 tysięcy dzieci poniżej 5. roku życia są dostępne w 58 dystryktach Etiopii, uznanych za najbardziej dotknięte chorobą. Immunizacja przebiega w cyklu czterodawkowym, w wieku:

• 6 miesięcy,
• 7 miesięcy,
• 9 miesięcy,
• 15 miesięcy.

Ukończenie czterodawkowego cyklu szczepień ma zapewnić najmłodszym skuteczną ochronę przed malarią. To ważne, bo dzieci do 5. roku życia stanowią najważniejszą grupę ryzyka, w której odnotowuje się 76% wszystkich zgonów w regionie afrykańskim^[75].

Czy szczepionka na malarię jest skuteczna i bezpieczna?

Do realizacji kampanii ma służyć szczepionka na malarię R21/Matrix-M, która została wstępnie zakwalifikowana przez WHO w 2023 roku.

Ówczesne analizy wykazały, że w ciągu 12 miesięcy po trzydawkowym szczepieniu, liczba klinicznych przypadków malarii zmalała aż o 75%^[76]. Badania potwierdziły też bezpieczeństwo preparatu. 

Eksperci nie poprzestają w monitorowaniu szczepionki na malarię pod kątem skuteczności i bezpieczeństwa. Ma to na celu upewnienie się, że korzyści z immunizacji przeważają ryzyko z nią związane.

Jakie są dotychczasowe środki profilaktyki malarii?

Szczepionka na malarię wprowadzona w Etiopii to element profilaktyki czynnej, podobnie jak środki farmakologiczne o działaniu zapobiegawczym. Dla Polaków wybierających się do krajów występowania choroby (m.in. do Etiopii) jak na razie są dostępne wyłącznie leki na malarię – szczepionki ochronne nie zostały dopuszczone na rynek farmaceutyczny.

Poza profilaktyką czynną, warto podjąć profilaktykę bierną, czyli środki ochrony przed ukąszeniami komarów. Służą do tego 

• montowanie ekranów na okna i drzwi,
• moskitiery nasączone preparatem owadobójczym, 
• odzież zakrywająca jak największą powierzchnię ciała.

Poza tym warto jak najbardziej ograniczyć wychodzenie z domu po zmroku, kiedy komary malaryczne są najbardziej aktywne. Dobrze jest też unikać miejsc ze stojącą wodą (np. jezior, bagien), gdzie wylęgają się owady.

Po receptę na odpowiednio dobrane leki przeciwmalaryczne oraz poradę dotyczącą skutecznej profilaktyki ukąszeń warto zgłosić się do ośrodka medycyny podróży TropicalMed.

Eksperci alarmują, że stosowana obecnie szczepionka na pneumokoki dla dzieci nie zapewnia odporności na bakterie typu 19A. Według najnowszego raportu Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (KOROUN), odpowiadają one natomiast za ponad 60% inwazyjnych przypadków w Polsce^[77].

W obowiązującym aktualnie kalendarzu figuruje 10-walentna szczepionka na pneumokoki dla dzieci^[78]. Zapewnia ona ochronę tylko przed dziesięcioma typami pneumokoków: 1, 4, 5, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19F oaz 23. Jak widać, nie ma wśród nich szczepu 19A. Czy są preparaty szczepienne, które zawierają ten składnik?

Jakie są dostępne szczepionki na pneumokoki?

Obowiązkowe od 2017 roku szczepienie na pneumokoki dla dzieci jest refundowane, jednak jak się okazuje, niezbyt skuteczne. Płatne alternatywy, zawierające wspomniany szczep 19A, to:

• 23-walentna, polisacharydowa szczepionka dla dzieci od 2. roku życia;
• 20-waletna lub 13-walentna szczepionka dostępna od ukończenia 6. tygodnia życia.

Preparaty 13- i 20-składnikowe to szczepionki skoniugowane, które poza skuteczną ochroną przed inwazyjną chorobą, pozwalają ograniczać zjawisko nosicielstwa pneumokoków. Szczepionka polisacharydowa nie ma takiej funkcji, jednak zapewnia najszerszą odporność, obejmującą aż 23 różne serotypy pneumokoków.

Wszystkie trzy warianty wymienione powyżej można stosować nie tylko wśród dzieci, ale i dorosłych. To ważne szczególnie dla seniorów, palaczy oraz osób z zaburzeniami odporności czy przewlekłymi chorobami układu oddechowego. Gdzie najlepiej zgłosić się na szczepienie?

Jak i gdzie zaszczepić się przeciw pneumokokom?

Szczepienie na pneumokoki dla dzieci od lat 3, a także młodzieży, dorosłych i seniorów oferują ośrodki TropicalMed. Są one zlokalizowane w następujących miastach:

• Łódź
• Kielce
• Lublin 
• Kraków
• Wrocław
• Chorzów
• Warszawa

Aby móc się zaszczepić, wystarczy dokonać rejestracji osobistej, telefonicznej albo internetowej. Najwygodniejszym sposobem są e-zapisy, które umożliwiają wybranie dogodnego terminu szczepienia bez presji czasu oraz tracenia czasu w kolejce czy na linii telefonicznej.

W TropicalMed każda szczepionka na pneumokoki dla dzieci i dorosłych czeka na miejscu, bez konieczności dostarczania recept czy skierowań. Serdecznie zapraszamy na wizytę! 

8 października 2025 roku zespół naukowców z Centrum Rozwoju Szczepionek i Zdrowia Globalnego (CVD) Wydziału Medycznego Uniwersytetu Maryland ogłosili pomyślne ukończenie pierwszej fazy badań nad szczepionką przeciw durowi brzusznemu i dwóm niedurowym szczepom bakterii Salmonella^[79].

Ten trójskładnikowy preparat bazuje na polisacharydach, czyli cukrowych cząsteczkach otoczkowych. Jego celem ma być ochrona przed dwoma szczepami Salmonella enterica wywołującymi salmonellozy oraz przed Salmonella typhi odpowiadającej za dur brzuszny (sprawdź szczegóły o chorobie).

Głównym celem naukowców była ocena profilu bezpieczeństwa preparatu. Testy wykazały, że szczepionka jest dobrze tolerowana, a jedyną niepożądaną reakcją, którą wywoływała, był krótkotrwały ból w miejscu wstrzyknięcia. W badaniu wzięło udział 22 zdrowych, dorosłych mieszkańców USA.

Czy nowa szczepionka na dur brzuszny jest skuteczna?

Chociaż w pierwszej fazie badań klinicznych na ludziach analizuje się przede wszystkim bezpieczeństwo szczepionek, to udało się zebrać obiecujące dane na temat skuteczności nowego preparatu. 22 uczestników podzielono na trzy grupy:

1. Osoby, które przyjęły małą dawkę szczepionki (6,25 µg);
2. Osoby, które przyjęły dużą dawkę szczepionki (12,5 µg);
3. Osoby, które przyjęły placebo (substancję obojętną).

U 100% uczestników, którzy przyjęli jakąś dawkę szczepionki, zaobserwowano minimum 4-krotny wzrost przeciwciał ochronnych. Dla porównania, w grupie placebo nie odnotowano żadnej tego typu reakcji^[80]. To sygnał, że szczepionka pobudza układ odpornościowy, zapewniając skuteczną ochronę przed zachorowaniem.

Kto przejdzie kolejne badania kliniczne szczepionki?

Powodzenie naukowców otwiera drzwi do kolejnych badań, które planuje się przeprowadzić wśród małych dzieci. To grupa, która nie tylko najczęściej zapada na infekcje wywołane przez bakterie z rodzaju Salmonella, ale także przechodzi je najciężej.

Zakażenie bakteriami Salmonella może skutkować gorączką i dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, takimi jak biegunka, nudności, wymioty oraz skurcze brzucha. Dur brzuszny grozi dodatkowo objawami ogólnoustrojowymi, takimi jak wysypka durowa, odurzenie czy ból głowy.

Dzieci są szczególnie narażone na powikłania; w przypadku duru brzusznego są to m.in. uszkodzenie narządów wewnętrznych (np. jelit czy mięśnia sercowego), zapalenie mózgu czy żył, a w skrajnych przypadkach – nawet zgon.

Jak wiele zakażeń wywołują bakterie Salmonella?

Według komunikatu na stronie Uniwersytetu Maryland, w samych Stanach Zjednoczonych co roku dochodzi do 1,35 miliona zakażeń i 26 hospitalizacji związanych z Salmonellą.

Bakterie te są jednak największym problemem zdrowia publicznego w krajach rozwijających się, gdzie brakuje dostępu do opieki medycznej. Według szacunków, śmiertelność leczonego duru brzusznego wynosi 2%, podczas gdy nieleczony kończy się zgonem aż w 10% przypadków^[81].

Wprowadzenie nowej, trzyskładnikowej szczepionki, mogłoby być przełomem w zapobieganiu śmiertelnym infekcjom wywołanym przez bakterie Salmonella

30 września 2025 roku Valneva ogłosiła najnowsze wyniki badań dotyczących skuteczności szczepionki na chikungunyę^[82]. Z komunikatu wynika, że spośród 254 uczestników aż 95% wytworzyło ochronny poziom przeciwciał ochronnych^[83]. U wielu z tych osób ilość przeciwciał utrzymywała się znacznie powyżej progu odpowiedzi odpornościowej. To niezbity dowód na to, że szczepionka Ixchiq zapewnia naprawdę skuteczną ochronę przed zachorowaniem. Jak długo się ona utrzymuje?

Jak długo utrzymuje się ochrona przed zachorowaniem?

Jak już wspomniano, jednodawkowa szczepionka na chikungunyę została podana 254 zdrowym, dorosłym osobom. Opisany raport skuteczności jest owocem 4-letniej obserwacji uczestników badania. Według planów, analiza skuteczności oraz bezpieczeństwa ma potrwać do 10 lat.

Odporność na poziomie 95% po 4 latach od podania szczepionki to obiecujący sygnał trwałości ochrony. Dla kogo jest to szczególnie ważne?

Komu zalecana jest szczepionka Ixchiq na chikungunyę?

Chikungunya może dotknąć każdego, kto wybiera się do krajów występowania wirusa i jego wektorów (tj. komarów przenoszących chorobę). Polska się do nich nie zalicza, dlatego szczepionka Ixchiq jest zalecana głównie osobom planującym podróże do regionów tropikalnych i subtropikalnych.

Objawy chikungunyi, obejmujące głównie gwałtowną gorączkę i intensywne bóle stawów, z reguły nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia. U niektórych osób, zaliczających się do tzw. grup ryzyka, może jednak powodować powikłania w postaci przewlekłych bóli stawów i (rzadziej) zapalenia mózgu, zapalenia mięśnia sercowego czy niewydolności nerek.

Jedną z grup ryzyka są osoby starsze. W raporcie skuteczności możemy jednak przeczytać, że reakcja odpornościowa u uczestników w wieku 65+ była porównywalna z młodszymi dorosłymi (w przedziale od 18 do 64 lat). Wśród najwrażliwszych pacjentów zachodzi też obawa o bezpieczeństwo immunizacji. Czy słusznie?

Jaki jest poziom bezpieczeństwa szczepionki na chikungunyę?

Najnowsze wyniki badań wskazują, że szczepionka na chikungunyę nie wywołuje żadnych nowych skutków ubocznych o szczególnym znaczeniu. Do tej pory odnotowywano najczęściej ból głowy, mięśni i stawów, zmęczenie, gorączkę lub reakcje miejscowe (tkliwość czy ból w miejscu wstrzyknięcia).

Zważywszy na to, że powikłana chikungunya może mieć naprawdę poważne konsekwencje zdrowotne, korzyści ze szczepienia przeważają ryzyko związane ze skutkami ubocznymi. Ponadto, immunizacja zawsze poprzedzona jest dokładnym wywiadem medycznym, którego cel to wykluczenie przeciwwskazań i zapewnienie maksimum bezpieczeństwa. Jak to się odbywa w ośrodku TropicalMed?

Gdzie i w jakiej cenie można zaszczepić się na chikungunyę?

Wizyta w TropicalMed jest poprzedzona kwalifikacją medyczną w cenie 70 zł. To czas na wykluczenie przeciwwskazań, takich jak alergie, upośledzenia odporności czy aktywne infekcje z gorączką.

Po upewnieniu się o bezpieczeństwie immunizacji u konkretnego pacjenta, podajemy preparat w cenie 999 zł. Więcej informacji na temat jego działania można znaleźć we wpisie: szczepionka Ixchiq.

Na wizytę szczepienną należy zgłosić się do najbliższego oddziału TropicalMed (sprawdź adresy) po uprzedniej rejestracji osobistej, telefonicznej albo internetowej. Warto pamiętać, że szczepionka będzie dostępna w sprzedaży od stycznia 2026 roku.

Serdecznie zachęcamy do zapisów – szczepionka na chikungunyę czeka w naszym ośrodku!

Od 9 września można ubiegać się o e-skierowanie na szczepienie na COVID-19. Ten elektroniczny dokument można uzyskać za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta. Zapisy (internetowe lub osobiste) ruszą od 15 września, a wizyty szczepienne będą odbywały się od 22 września 2025 roku^[84].

Regularne szczepienia COVID są kluczem do zachowania ciągłości ochrony przed groźnym wirusem atakującym układ oddechowy człowieka. To ważne szczególnie dla seniorów, przewlekle chorych, palaczy, kobiet w ciąży i innych osób najbardziej podatnych na ciężkie zachorowanie. Więcej informacji o przebiegu choroby i grupach ryzyka można znaleźć we wpisie: COVID-19.

Wspomniana regularność jest ważna, bo koronawirus ma doskonałe zdolności adaptacyjne i szybko mutuje. Jaki preparat przygotowano na najnowszy wariant choroby?

Jaka szczepionka będzie refundowana w tym roku?

W bieżącym sezonie epidemicznym wykorzystywane będzie szczepienie na COVID-19 Spikevax LP.8.1. To najskuteczniejsza ochrona przed najnowszą odmianą choroby, dla której charakterystyczna jest rzadsza utrata węchu i smaku w porównaniu ze „starszymi” wariantami. 

Pozostałe symptomy (gorączka i dreszcze, kaszel, ból głowy, gardła i mięśni) pozostają podobne. Zakażenie LP.8.1. w równym stopniu zagraża wystąpieniem groźnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, zaburzenia koncentracji i pamięci czy uszkodzenie mięśnia sercowego lub nerek.

Refundowane szczepienia na COVID-19 są przeznaczone dla pacjentów już od 6. miesiąca życia. Do lat 11 preparat podaje się w dawce pediatrycznej (0,25 ml), a powyżej tego wieku – standardową (0,5 ml). Schemat podania jest zazwyczaj jednodawkowy; wyjątek stanowią dzieci do 4. roku życia, które nigdy nie chorowały ani nie były poddane szczepieniu. W takim przypadku stosuje się cykl dwudawkowy, z zachowaniem 28 dni przerwy między wstrzyknięciami^[85]

Jak zorganizować szczepienie na COVID-19 krok po kroku?

Pierwszym krokiem do szczepienia COVID jest sprawdzenie swojego IKP. E-skierowanie powinno pojawić się w nim automatycznie; jeśli tak się nie stało, warto zgłosić się do swojego lekarza rodzinnego, który chętnie wyda dokument. 

Następnym krokiem jest zapisanie się na wizytę. Można to zrobić osobiście w ośrodku zdrowia lub internetowo – w zakładce „Plan leczenia” w IKP lub aplikacji mojeIKP.  

Na koniec pozostaje stawienie się w wybranym terminie na wizytę, gdzie zostanie wykonane szczepienie na COVID-19. Zważywszy na zbliżający się sezon jesienno-zimowy, kiedy organizm jest narażony na wiele innych chorób zakaźnych, warto pomyśleć o koadministracji. Co to takiego?

Czy można łączyć szczepienia na COVID-19 i inne choroby?

Koadministracja polega na podaniu pacjentowi więcej niż jednej szczepionki podczas wizyty. Preparat Spikevax LP.8.1 refundowany w bieżącym sezonie epidemicznym można bez problemu podawać ze szczepionkami przeciw grypie oraz tymi zalecanymi w ciąży (m.in. na krztusiec czy RSV). Więcej szczegółów dla przyszłych mam zawarliśmy w artykule: szczepienia zalecane w ciąży.

Szczepienia pozwalają nie tylko uniknąć infekcji, ale także zmniejszyć rozprzestrzenianie się wirusów i bakterii w najbliższym otoczeniu. Immunizacja jest też wykorzystywana w strategii kokonowej, pozwalającej pośrednio chronić najbliższych (np. nowo narodzone dziecko). To najskuteczniejsza metoda profilaktyki, z której bez wątpienia warto skorzystać.

1 września 2025 roku na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego (GIS) pojawił się raport zapadalności na najczęstsze choroby zakaźne w Polsce oraz poziom wyszczepienia przeciwko nim^[86]. Celem sprawozdania były:

• RSV,
• grypa,
• krztusiec,
• półpasiec,
• COVID-19,
• ospa wietrzna.

Dane na temat każdej wymienionej powyżej choroby w Polsce zostały zebrane i opublikowane dzięki współpracy GIS, Centrum e-Zdrowia oraz Ministerstwem Zdrowia. Jakich informacji nam dostarczyły?

Jakie choroby są największym zagrożeniem w Polsce?

Od początku 2025 roku aż do końca 34. tygodnia epidemicznego (24 sierpnia) odnotowano gwałtowny wzrost zakażeń na grypę i RSV oraz nieco mniejszy skok w przypadku półpaśca. W przypadku pozostałych chorób (tj. COVID-19, krztuśca i ospy) można zauważyć spadek^[87].

Z racji tego, że zachorowalność na grypę w Polsce wzrosła najbardziej w porównaniu z 2024 rokiem, poruszamy tę kwestię jako pierwszą.

Grypa w Polsce

Grypa to niezwykle zaraźliwa choroba wirusowa – jeden nosiciel zaraża średnio 4 osoby z najbliższego otoczenia^[88]. Nic więc dziwnego, że grypa w Polsce każdego roku powoduje od kilkuset tysięcy do kilku milionów nowych zakażeń^[89].

Zgodnie ze wspomnianym raportem, zachorowalność na grypę w Polsce znacząco wzrosła – od około 940 przypadków na 100 tys. mieszkańców w pierwszych 34 tygodniach 2024 roku do ponad 2925 zakażeń na 100 tys. mieszkańców w analogicznym okresie 2025 roku. 

Ponad trzykrotny wzrost zakażeń przemawia za tym, by dbać o swoje zdrowie i przyjmować coroczne szczepienie ochronne.

Wirus RSV w Polsce

RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to syncytialny wirus oddechowy, szczególnie groźny dla seniorów i małych dzieci. Co roku powoduje kilkadziesiąt tysięcy zakażeń w naszym kraju, a według najnowszego raportu, liczba przypadków rośnie. Wirus RSV w Polsce spowodował prawie 180 zachorowań (na 100 tys.) w pierwszych 34 tygodniach 2024 roku oraz ponad 417 przypadków (na 100 tys.) w tym samym okresie 2025 roku. 

Ponad dwukrotny wzrost zakażeń przemawia za immunizacją najwrażliwszych grup. Szczepienia zaleca się szczególnie osobom w wieku 60+, kobietom w ciąży chcącym przekazać część przeciwciał dziecku oraz dorosłym z grup ryzyka (np. astmatykom).

Półpasiec w Polsce

Półpasiec jest zawsze następstwem ospy. Wywołuje ją bowiem wirus ospy wietrznej i półpaśca, który po wywołaniu pierwszej z chorób nie znika, tylko pozostaje w organizmie w postaci utajonej. W wyniku osłabienia odporności (przez wiek, stres czy inne czynniki) następuje reaktywacja wirusa pod postacią półpaśca. Szacuje się, że dotknie to 1/3 osób, które kiedykolwiek przeszły ospę.

Zapadalność na półpasiec w pierwszych 34. tygodniach 2024 roku wyniosła nieco ponad 266/100 tys. osób, natomiast w 2025 roku wzrosła do prawie 290/100 tys. osób. Przejrzyste podsumowanie całej statystyki chorób w Polsce, zarówno dotyczącej powyższych chorób, jak i COVID-19, krztuśca i ospy, można znaleźć w poniższej tabeli.

Co ciekawe, wszystkie choroby wymienione w powyższej tabeli są przenoszone drogą kropelkową. Oznacza to, że można zastosować uniwersalny zestaw działań profilaktycznych, by uniknąć każdej z nich. Co warto wiedzieć w tej kwestii?

Co można robić, by uniknąć zakaźnej choroby w Polsce?

Najnowsze statystyki chorób w Polsce mówią o chorobach przenoszonych drogą kropelkową, czyli wskutek rozmowy, kaszlu czy kichania. Do zakażenia może też dojść poprzez kontakt z przedmiotami i powierzchniami skażonymi przez kropelki dróg oddechowych nosiciela. Aby temu zapobiec, należy:

• zachowanie dystansu i unikanie tłocznych miejsc w sezonie jesienno-zimowym;
• dbać o higienę rąk, szczególnie w miejscach publicznych (np. komunikacji miejskiej);
• wietrzenie pomieszczeń i unikanie przebywania w dusznych, zatłoczonych przestrzeniach;
• stosowanie maseczek w kontakcie z chorym lub w miejscach o wysokim ryzyku zakażenia (jak np. przychodnia).

Stosując się do powyższych zasad oraz szczepiąc się na choroby zakaźne w Polsce statystyki z czasem mogą wyglądać coraz lepiej. Było tak w chociażby w przypadku błonicy i polio, które przed wprowadzeniem powszechnej immunizacji były dużym problemem zdrowia publicznego. Obecnie choroby te praktycznie nie występują w Polsce. Gdzie zgłosić się celem wykonania szczepień?

Gdzie zaszczepić się na najczęstsze choroby zakaźne w Polsce?

Na niemal wszystkie choroby wymienione w niniejszym artykule, z wyjątkiem COVID-19, można zaszczepić się w najbliższym ośrodku TropicalMed (sprawdź adresy). Oto jak odbywają się i ile kosztują szczepienia na:

• RSV – jednodawkowe, kosztują 1099 zł;
• ospę wietrzną – dwudawkowe za 359 zł/dawka;
• półpasiec – dwudawkowe w cenie 939 zł/dawka;
• grypę – jednodawkowe zalecane raz do roku od 99 zł;
• krztusiec – dawka przypominająca raz na 10 lat od 239 zł.

Każda wizyta rozpoczyna się od kwalifikacji medycznej w cenie 70 zł. To wywiad mający na celu m.in. wykluczenie przeciwwskazań do szczepienia.

Dawka przypominająca na krztusiec chroni dodatkowo przed dwoma innymi chorobami, tj. błonicą i tężcem. Za preparat 4w1 z dodatkowym składnikiem polio trzeba zapłacić 279 zł. Szczepienie na grypę jest dostępne w wersji wysokodawkowej (dla pacjentów 60+) w cenie 199 zł. Całą naszą ofertę, wraz z przystępnymi cenowo pakietami, można znaleźć tutaj: cennik TropicalMed.

Serdecznie zapraszamy na wizytę szczepienną!

26 sierpnia 2025 roku firma Gilead Sciences ogłosiła uzyskanie pozwolenia od Komisji Europejskiej na obrót preparatem Yeytuo^[90]. To "szczepionka na HIV" na bazie lenakapawiru o działaniu antyretrowirusowym. Składnik ten zakłóca cykl życia HIV, blokując w ten sposób jego namnażanie się. 

Yeytuo to innowacyjna profilaktyka przedekspozycyjna HIV, która wyróżnia się niezwykłą wygodą. Dotychczasowe metody zakładają regularne przyjmowanie tabletek, będących często przyczyną nudności, utraty apetytu czy bólu głowy utrzymujących się nawet przez miesiąc^[91].

Yeytuo jest dostępny dla dorosłych i młodzieży ważących co najmniej 35 kilogramów. Ma być podawany w formie podskórnych wstrzyknięć w brzuch raz na 6 miesięcy. Jedynie na początku kuracji niezbędne jest przyjmowanie leków doustnych przez 2 dni (2 tabletki w dniu pierwszym i 1 w drugim). Czy tego typu profilaktyka zakażeń wirusem HIV jest bezpieczna i skuteczna?

Jak lenakapawir wypadł w badaniach klinicznych?

Szczepionka na HIV przeszła wszystkie badania kliniczne, będące najlepszą gwarancją jakości i bezpieczeństwa preparatu. Jak prezentują się wyniki?

Skuteczność

• W badaniu PURPOSE 1 preparat Yeytuo wykazał 100-procentową skuteczność w ochronie 2134 uczestników.
• W badaniu PURPOSE 2 wystąpiły dwa zakażenia na 2179 osób, co daje skuteczność na poziomie 99,9%.

Dla porównania, doustna profilaktyka wirusa HIV zmniejsza ryzyko zakażenia od 44% do 96% przy regularnym stosowaniu tabletek według wskazań producenta^[92]. Każde pominięcie dawki zmniejsza efektywność kuracji. Stawienie się na szczepienie raz na pół roku jest zdecydowanie wygodniejsze i łatwiejsze do zrealizowania.

Bezpieczeństwo

Badania potwierdziły, że nowa profilaktyka zakażeń HIV jest bezpieczna i na ogół dobrze tolerowana. Wśród działań niepożądanych najczęściej zgłaszano reakcje w miejscu wstrzyknięcia, ból głowy czy nudności^[93]. 

U 64% osób, którym podano szczepionkę w badaniu pierwszym, pojawił się guzek w warstwie tłuszczu jamy brzusznej. To zapas leku, który tworzy się coraz rzadziej wraz z podawaniem kolejnych dawek preparatu Yeytuo.

Dlaczego profilaktyka HIV i AIDS jest tak ważna?

Profilaktyka wirusa HIV, prowadzącego do zespołu nabytego niedoboru odporności (AIDS) jest kluczowa. Każdego roku na świecie dochodzi bowiem do ponad miliona zakażeń HIV i kilkuset tysięcy zgonów w wyniku AIDS^[94]. Jak widać, to naprawdę poważny problem zdrowia publicznego.

Nosiciele wirusa są znacznie bardziej narażeni na choroby zakaźne, takie jak m.in. gruźlica, zapalenie płuc, opryszczka czy grzybica. U nieleczonych osób dochodzi do rozwinięcia AIDS, które zawsze kończy się zgonem. Szczegóły na temat choroby można znaleźć we wpisie: HIV i AIDS.

Warto pamiętać, że profilaktyka zakażeń HIV opiera się nie tylko o szczepienia ochronne czy przyjmowanie tabletek o działaniu zapobiegawczym. Istnieją jeszcze inne sposoby na uniknięcie zakażenia. Jakie?

Na czym polega profilaktyka przedekspozycyjna HIV?

Skuteczna profilaktyka HIV i AIDS powinna bazować nie tylko na farmokologii, ale także na podejmowaniu działań takich jak:

• stosowanie prezerwatyw,
• regularne badania profilaktyczne,
• rozważne dobieranie partnerów seksualnych,
• ostrożność podczas udzielania pierwszej pomocy osobie krwawiącej,
• wykonywanie tatuaży czy piercingu tylko w sprawdzonych salonach kosmetycznych,
• unikanie współdzielenia przedmiotów osobistych (np. strzykawki, szczoteczki do zębów).

Rejestracja Yeytuo na terenie Unii Europejskiej otwiera drogę do dodatkowego zabezpieczenia w postaci wygodnej, skutecznej i bezpiecznej szczepionki. Warto bowiem pamiętać, że solidna profilaktyka zakażeń wirusem HIV nie może opierać się na jednym środku ochrony. 

Nawet innowacyjna szczepionka na HIV daje 99,9%, a nie 100% skuteczności. Nie warto ryzykować, kiedy na szali leży Twoje zdrowie, a nawet życie.

Amerykańska firma PharmaJet, opracowująca bezigłowe systemy immunizacji Tropis, ogłosiła 19 sierpnia nową kampanię szczepień w Afganistanie^[95]. Akceptacja WHO to wynik poprzednich sukcesów na terenie Pakistanu, Nigerii i Somalii. Przeciw polio szczepionki bezigłowe mają zostać podane w 1,3 milionach dawek dla dzieci w wieku 5 lat i młodszych. Równolegle stosowane będą preparaty doustne (OPV)

Kampania ma na celu eliminację dzikiego wirusa, który obecnie występuje już tylko w dwóch krajach endemicznych – Afganistanie i Pakistanie. GPEI (Globalna Inicjatywa Eradykacji Polio) zaznacza, że zsynchronizowanie działań w obu państwach jest kluczowe dla osiągnięcia sukcesu^[96]. Wzmożony ruch transgraniczny ludności sprzyja bowiem rozprzestrzenianiu się wirusa pomiędzy krajami. Wcześniejsze powodzenie technologii Tropis w Pakistanie niesie więc duże nadzieje dla Afganistanu. 

Jak dokładnie działa bezigłowe szczepienie przeciw polio i w czym jest lepsze od dotychczas stosowanych metod podawania preparatów ochronnych?

Jakie nowe korzyści daje szczepionka bezigłowa na polio?

W przeciwieństwie do preparatów OPV, szczepionka bezigłowa na polio nie zawiera żywych (osłabionych) wirusów, a więc nie jest w stanie przełamać odporności i wywołać choroby. 

W porównaniu z iniekcyjnymi, „zabitymi” szczepionkami IPV, technologia Tropis wyróżnia się następującymi atutami:

• Większe bezpieczeństwo – brak ryzyka zakłuć i ponownego użycia igieł, grożącego zakażeniem drogą krwi.
• Wyższa akceptacja – bezigłowe szczepienie przeciw polio to mniej bólu i stresu, szczególnie wśród dzieci.
• Logistyka – brak potrzeby utylizacji igieł i strzykawek, co jest szczególnie istotne w krajach takich jak Afganistan.

Specjaliści GPEI, UNICEF, WHO i innych organizacji sprawujących pieczę nad zdrowiem publicznym w Afganistanie liczą, że technologia Tropis zwiększy zasięg szczepień na polio, szczególnie w regionach największego ryzyka. 

Zważywszy na gwałtowny wzrost zakażeń w 2024 roku, priorytetem jest zapobieganie rozprzestrzenianiu się wirusa. Jak można robić to na własną rękę podczas podróży do kraju dotkniętego polio?

Jak uniknąć polio w podróży po krajach endemicznych?

Chociaż stosowane w profilaktyce polio szczepionki bezigłowe prawdopodobnie zmniejszą ryzyko zakażenia w Afganistanie, to mimo wszystko warto dbać o własne bezpieczeństwo zdrowotne. W tym celu należy przestrzegać podstawowych zasad higieny osobistej i żywienia, czyli:

• pić tylko butelkowaną lub uzdatnioną wodę;
• zrezygnować ze spożywania niedogotowanych potraw;
• regularnie myć ręce lub stosować środki dezynfekujące (szczególnie przed posiłkami).

Dodatkowym szczepieniem jest immunizacja. Bezigłowe szczepienie przeciw polio nie są stosowane w Polsce – zamiast tego dzieci przyjmują obowiązkowo 4 dawki preparatu podawanego iniekcyjnie (IPV). To zazwyczaj wystarcza, jednak podróżujący dorośli mogą potrzebować dawki przypominającej. Można ją otrzymać w ośrodku TropicalMed.

Ile kosztuje szczepienie na polio przed podróżą?

Wizyta szczepienna w TropicalMed rozpoczyna się od kwalifikacji medycznej za 70 zł. Następnie, po wykluczeniu przeciwwskazań, podawana jest jedna z dostępnych szczepionek:

• monowalentna (na samo polio) za 179 zł,
• 4w1 (na polio, błonicę, tężec i krztusiec) za 279 zł.

Chcąc wypróbować na polio szczepionki bezigłowe, należy wcześniej skontaktować się z TropicalMed. Można to zrobić telefonicznie lub drogą e-mailową. Szczegóły można znaleźć we wpisie: szczepienie bez igły.

Serdecznie zapraszamy na wizytę!

Szczepionka na boreliozę VLA15 powstaje dzięki współpracy koncernów Valneva i Pfizer. Od sierpnia 2022 roku trwa III (ostatnia) faza badań klinicznych (sprawdź szczegóły), po której miało nastąpić złożenie wniosku o uzyskanie licencji. Posunięcie to planowano na 2025 rok, jednak obecnie mówi się o 2026 roku.

Zgodnie z komunikatem prasowym z 12 sierpnia, wszystkie szczepionki na boreliozę w ramach III fazy badań zostały podane, jednak obserwacja pacjentów potrwa do końca października 2025 roku^[97]. 

VLA15 kiedy może pojawić się na rynku farmaceutycznym?

Jeśli testy potwierdzą skuteczność i bezpieczeństwo preparatu VLA15, Pfizer złoży podanie o licencję na lek biologiczny. Dzięki oznaczeniu Fast Track od FDA, procedura akceptacji szczepionki na boreliozę oraz wprowadzenia jej na rynek farmaceutyczny będzie znacznie szybsza. Jest to bowiem jedyny tego typu preparat w zaawansowanej fazie badań klinicznych.

VLA15 ma zatem szansę uzyskać akceptację FDA już w 2026 roku. Oznacza to dopuszczenie na amerykański rynek. O tym, czy szczepionka na boreliozę pojawi się na terenie UE i EOG, zadecyduje Komisja Europejka. 

Jak unikać boreliozy zanim powstanie szczepionka?

Szczepionka VLA15 kiedy pojawi się na europejskim i polskim rynku farmaceutycznym, będzie doskonałym uzupełnieniem profilaktyki. Do tego czasu musi wystarczyć ochrona przed kleszczami, która obejmuje:

1. Noszenie odpowiedniej odzieży – długie rękawy i nogawki oraz nakrycie głowy to dobra bariera przed kleszczami; najlepiej wybrać ubrania jasne i jednolite, na których łatwo zauważyć kleszcza.
2. Unikanie siedlisk kleszczy – wysokie trawy, zarośla i lasy liściaste, szczególnie wiosną i jesienią, są pełne pajęczaków.
3. Stosowanie repelentów – specjalne środki odstraszające kleszcze to skuteczne zabezpieczenie.

Dodatkową metodą profilaktyki są dokładne oględziny całego ciała po powrocie z terenów zielonych. Szczególną uwagę warto zwracać na miejsca z cienką, dobrze ukrwioną skórą (np. za kolanami, w pachwinach). Szybkie usunięcie kleszcza zmniejsza ryzyko zakażenia boreliozą. Niestety, nie można powiedzieć tego samego o kleszczowym zapaleniu mózgu.

Na jaką chorobę odkleszczową można się zaszczepić?

Jak na razie nie ma szczepionki na boreliozę, jednak można ją leczyć lub zmniejszyć ryzyko zakażenia poprzez szybkie usunięcie kleszcza. Odwrotnie jest w przypadku kleszczowego zapalenia mózgu – na tę wirusową chorobę neurologiczną nie ma specyficznego lekarstwa, ale są szczepionki ochronne.

Szczepienia na KZM warto wykonać zimą, zanim zacznie się sezon aktywności kleszczy. Szczegóły o przebiegu choroby znajdują się w odnośniku.

Gdzie i jak zaszczepić się na kleszczowe zapalenie mózgu?

Szczepienie na kleszczowe zapalenie mózgu można wykonać w sieci klinik TropicalMed (sprawdź adresy). Aby się zapisać, wystarczy skorzystać z wygodnego systemu rejestracji online – wystarczy kliknąć przycisk „Umów się na szczepienie na KZM” widoczny na stronie.

Kwalifikacja medyczna niezbędna na każdej wizycie szczepiennej kosztuje 70 zł, a dawka preparatu ochronnego 199 zł. Tańszą alternatywą jest pakiet „Kleszczowe zapalenie mózgu” za 599 zł, zawierający pełne, trzydawkowe szczepienie wraz z wymaganymi kwalifikacjami.

Brak szczepionki na boreliozę nie oznacza braku możliwości zapobiegania chorobom odkleszczowym. Warto zatem przestrzegać wymienionych powyżej zasad profilaktyki ukąszeń oraz zgłosić się na szczepienie przeciw KZM w TropicalMed.

Serdecznie zapraszamy!

31 lipca 2025 roku Główny Inspektor Sanitarny i Konsultant Krajowy wydali wspólny komunikat na temat zakończenia postępowań w sprawie zagrożenia epidemią cholery w Polsce. Dochodzenie epidemiologiczne dowiodło, że przyczyną zakażeń w Szczecinie i Lublinie były nietoksyczne bakterie Vibrio cholerae. Oznacza to, że mieliśmy do czynienia z wibriozą, a nie cholerą.

Więcej informacji na temat pierwszego przypadku wibriozy można znaleźć we wpisie: cholera w Polsce. 

Postępowanie sanitarne miało dwie funkcje. Pierwsza z nich to kwarantanna zakażonych oraz osób z ich najbliższego otoczenia. Druga to analiza próbek środowiskowych. Choroba nie rozprzestrzeniła się na innych ludzi, a w pobranej do badań wodzie nie stwierdzono obecności bakterii zwanych przecinkowcami. Oznacza to, że nie ma obecnie żadnego zagrożenia epidemiologicznego.

Skąd wzięła się wibrioza w Polsce i jak jej zapobiegać?

Bakterie Vibrio cholerae występują w wodach o niskim i średnim zasoleniu, w temperaturze powyżej 16°C^[98]. Do zakażeń mogło dojść wskutek kontaktu z zanieczyszczoną wodą lub spożycia niedogotowanych owoców morza, złowionych w skażonej wodzie. Aby temu zapobiegać, zaleca się:

• sprawdzanie jakości wody przed skorzystaniem z kąpieliska;
• rezygnacja z kąpieli w morzu z otwartymi ranami;
• przestrzeganie zasad higieny osobistej i żywienia;
• mycie i dokładne gotowanie owoców morza.

Największe ryzyko zakażenia zachodzi u osób starszych, z chorobami przewlekłymi lub po operacjach żołądka. Zostało to potwierdzone, bowiem w obu przypadkach wibrioza w Polsce dotknęła wyłącznie seniorów. Jak przeszli oni infekcję?

Co to jest wibrioza i czym różni się od cholery?

Wibrioza a cholera różnią się zakresem objawów oraz dróg i przyczyn zakażenia. Po pierwsze, cholerą można zarazić się wyłącznie drogą pokarmową, natomiast wibrioza może być też skutkiem zainfekowania rany. Z tego powodu wibrioza może wywołać nie tylko zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunkę, nudności, wymioty, gorączkę), ale także dolegliwości skórne:

• ból,
• obrzęk,
• zaczerwienienie,
• martwica skóry i sąsiednich tkanek,
• sepsa (zakażenie ogólnoustrojowe).

Wibrioza a cholera objawy: żołądkowo-jelitowa postać wibriozy może objawiać się gorączką i bólem brzucha, co ułatwia odróżnienie jej od cholery, przy której te symptomy się nie pojawiają^[99].

Po drugie, przyczyną cholery są wyłącznie toksyczne szczepy Vibrio cholerae. Wibriozę mogą wywołać różne bakterie z rodzaju Vibrio – nie tylko nietoksyczne cholerae, ale także vulnificus, parahaemolyticus czy alginolyticus^[100]. 

W profilaktyce zdrowotnej ważna jest wiedza, dlatego opisaliśmy, co to jest wibrioza i czym różni się od cholery. Druga z wymienionych chorób została wyeliminowana w Polsce, ale w innych krajach już nie. Co robić, żeby uniknąć zakażenia w podróży? 

Jak dbać o zdrowie w krajach dotkniętych cholerą?

Poza wymienionymi wyżej zasadami profilaktyki, w podróży warto uzdatniać wodę do picia oraz unikać napojów z kostkami lodu niewiadomego pochodzenia. 

Na terenie Europy zazwyczaj nie ma potrzeby podejmowania tych kroków, bo woda jest zdatna do picia (sprawdź: gdzie nie pić wody z kranu). W krajach azjatyckich, afrykańskich i latynoskich można jednak nabawić się infekcji pokarmowych przenoszonych drogą pokarmową. Podróżując w te miejsca, warto skonsultować się w sprawie szczepienia przeciw cholerze oraz innym chorobom brudnych rąk.

Sprawdź cennik TropicalMed i zapoznaj się z ofertą preparatów pojedynczych i skojarzonych (tj. na więcej niż jedną chorobę) oraz z atrakcyjnymi pakietami szczepień.

Na rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych wpływają m.in. zmiany klimatyczne. Eksperci apelują o rozwagę zarówno na wakacjach zagranicznych, jak i w Polsce. Serdecznie zapraszamy na konsultację medyczną i szczepienia ochronne!

25 lipca 2025 roku Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP) wydał pozytywną opinię dotyczącą nowej szczepionki na COVID-19. Preparat został opracowany przez koncerny Pfizer i BioNTech w celu zwalczania dominującego obecnie na świecie wariantu LP.8.1.

Od lipca 2024 roku wirus rozprzestrzenił się na tyle, że wywołuje 20% zakażeń w Australii, a w Wielkiej Brytanii – już 60%. Według Europejskiej Agencji Leków (EMA), jest to obecnie najszerzej krążący szczep na świecie^[101]. Nowy wariant COVID 2025 może niebawem pojawić się także w Polsce, stąd zalecenie o jak najszybszej aktualizacji szczepionek.

Pfizer podaje, że wniosek CHMP został przekazany Komisji Europejskiej, do której należy podjęcie ostatecznej decyzji w sprawie dopuszczenia preparatu do obrotu. Produkcja szczepionki na nowy wariant COVID-19 już ruszyła, by dostawy były gotowe na nadchodzący sezon epidemiczny^[102].

Jak będzie stosowana szczepionka na nowy wariant covida?

Preparat ma być dostępny już od 6. miesiąca życia, zarówno w ramach dawek przypominających, jak i szczepień pierwotnych. Badania wykazują, że zapewnia on lepszą odpowiedź immunologiczną przeciwko najpowszechniejszym szczepom wirusa – nie tylko LP.8.1, ale także XFG (Stratusa) czy NB.1.8.1 (Nimbusa).

Jak przebiega zakażenie wariantem wirusa covid LP.8.1?

Nowy wariant COVID 2025/2026 w Polsce nie jest określany jako groźniejszy od poprzednich szczepów. Charakteryzuje się jednak ogromną zaraźliwością, co sprzyja rozprzestrzenianiu, a co za tym idzie – mutowaniu wirusa. Wywołane przez LP.8.1 objawy obejmują:

• katar,
• kaszel,
• gorączkę i dreszcze,
• biegunkę (rzadziej),
• ból głowy, gardła i mięśni,
• utratę węchu i smaku (rzadziej niż w poprzednich wariantach).

Podobnie jak przy pozostałych szczepach wirusa, w przypadku LP.8.1 objawy mogą być łagodne lub przerodzić się w ciężką, powikłaną infekcję. Wśród najpoważniejszych skutków zakażenia wyróżnia się uszkodzenie mięśnia sercowego czy nerek, zapalenie płuc oraz zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, mogące prowadzić do zawału czy udaru. Szczegóły w: COVID-19.

Dlaczego coroczne szczepienie na COVID-19 jest ważne?

Regularne szczepienia na nowy wariant covida pozwalają ograniczyć transmisję wirusa oraz chronić się przed ciężkim przebiegiem choroby, hospitalizacją, a nawet śmiercią. SARS-CoV-2 stale mutuje, co wymusza stałe aktualizowanie składu szczepionek – tylko w ten sposób można zapewnić pacjentom najskuteczniejszą ochronę.

Jak i kiedy zaszczepić się przeciwko COVID-19?

Podobnie jak dotychczasowe preparaty ochronne, tak i szczepionka na nowy wariant COVID-19, będzie dostępna w przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Pacjenci od 18. roku życia mogą poddać się immunizacji także w aptekach, które podpisały umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ) na realizację szczepień. Rejestracji można dokonać:

• online, przez Internetowe Konta Pacjenta (IKP);
• osobiście w wybranym punkcie szczepień.

Eksperci apelują, by nie lekceważyć COVID-19 i przyjąć szczepionkę przed sezonem jesienno-zimowym, gdy ryzyko zachorowań wzrasta. To ważne nie tylko dla osoby, która poddaje się immunizacji, ale także dla zdrowia publicznego.

20 lipca 2025 roku potwierdzono pierwszy autochtoniczny przypadek cholery. Choroba dotknęła seniorki z województwa zachodniopomorskiego, która w ostatnim czasie nie podróżowała za granicę – sugeruje to lokalną transmisję bakterii Vibrio cholerae. Pacjentka została hospitalizowana w dwóch placówkach:

• cholera w Stargardzie – najbliższy szpital powiatowy był pierwszym miejscem, w którym udzielono pomocy chorej kobiecie;
• cholera w Szczecinie – następnie pacjentkę przeniesiono do Oddziału Chorób Zakaźnych, Tropikalnych i Nabytych Niedoborów Immunologicznych Samodzielnego Publicznego Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Szczecinie.

Cholera u seniorki miała ciężki przebieg, z obfitą biegunką i odwodnieniem, które doprowadziło do niewydolności nerek. Poza intensywną terapią nawadniającą, pacjentka potrzebowała dializowania. Obecnie jej stan jest oceniany jako stabilny.

Czy ryzyko cholery w Polsce jest realne?

Z racji tego, że bakterie Vibrio cholerae występują w wydalinach osoby chorej i łatwo o zakażenie drogą pokarmową lub brudnymi rękami, 26 osób z otoczenia pacjentki przebywa na kwarantannie. Dodatkowo, nadzorem objętych jest ponad 80 osób. Dobry system monitorowania i kontroli choroby oraz skuteczne metody leczenia sprawiają, że cholera w Polsce 2025 nie ma szans przerodzić się w epidemię. 

Eksperci podkreślają jednak, by sytuację traktować poważnie. Chociaż sporadyczne zakażenia się zdarzają, m.in. w 2019 roku w Świnoujściu^[103], to żadne z nich nie było nabyte lokalnie, tak jak podejrzewa się obecne. Odnotowywane w ciągu ostatnich lat przypadki dotyczyły osób, które zaraziły się w krajach afrykańskich, azjatyckich lub latynoskich, gdzie choroba jest rozpowszechniona. 

Ze względu na zmiany klimatyczne, migracje oraz rosnące ryzyko skażenia zbiorników wodnych, choroby wcześniej uznawane za egzotyczne mogą z czasem pojawiać się także w Polsce.

Obecnie trwają próby potwierdzenia, że cholera w Stargardzie jest autochtoniczna. Główny Inspektorat Sanitarny bada ostatnie 7 dni aktywności pacjentki, by ustalić źródło zakażenia. Tyle bowiem trwa maksymalny okres wylęgania, czyli czas od wniknięcia bakterii Vibrio cholerae do organizmu aż do pojawienia się pierwszych objawów.

Jak chronić się przed cholerą?

Jak już wspomniano, Vibrio cholerae rozprzestrzenia się głównie przez wodę i żywność skażone wydalinami nosiciela. Z tego względu kluczowym elementem profilaktyki jest stosowanie się do zasad higieny.

Przestrzeganie higieny

• dokładne mycie rąk wodą z mydłem (szczególnie przed jedzeniem),
• obieranie lub dokładne mycie warzyw i owoców przed zjedzeniem,
• unikanie korzystania z nieprzebadanych sanitarnie kąpielisk,
• picie wyłącznie uzdatnionej (np. przegotowanej) wody,
• rezygnacja z niedogotowanych lub surowych potraw.

Uzupełnieniem ochrony dla osób podróżujących do krajów dotkniętych cholerą mogą być szczepienia podawane doustnie.

Szczepienie ochronne

W ofercie TropicalMed znajdują się dwa warianty szczepionek przeciwko cholerze, które podajemy pacjentom od 3. roku życia. Pierwszy z nich jest jednodawkowy i zapewnia ochronę po 10 dniach od przyjęcia. 

Drugi podaje się w 2-3 dawkach (do 6. roku życia schemat jest trzydawkowy) z zachowaniem 7-dniowych odstępów. W tym przypadku odporność pojawia się po tygodniu od ukończenia cyklu immunizacji.

Ile kosztuje szczepienie przeciw cholerze?

Cholera w Polsce 2025 nie stanowi zagrożenia zdrowia publicznego, dlatego opisane wyżej szczepionki nie są refundowane przez NFZ. Chcąc uodpornić się przed cholerą w podróży tropikalnej, należy przejść kwalifikację medyczną (70 zł) oraz przyjąć wybrane szczepienie:

• jednodawkowe za 449 zł,
• wielodawkowe za 299 zł.

W krajach występowania cholery można nabawić się wielu różnych chorób, dlatego oferujemy profilowane pakiety, dopasowane do celu podróży. Sprawdź cennik TropicalMed i przekonaj się sam/a – serdecznie zapraszamy na wizytę szczepienną!

Z racji zbliżającego się sezonu jesienno-zimowego, warto zastanowić się, jaka szczepionka na grypę 2025/2026 będzie dostępna w sieci ośrodków TropicalMed. W zależności od dostępności i cen, do wyboru będą dwa preparaty: 

• szczepionka typu sub-unit, zawierająca wyłącznie oczyszczone fragmenty wirusa.
• szczepionka typu split, zawierająca całe, rozszczepione wirusy (także zabite).

Oba preparaty są jednodawkowe oraz przeznaczone dla seniorów, dorosłych, młodzieży i dzieci. Nieznaczna różnica polega na tym, że pierwsza ze szczepionek jest dostępna od 6. miesiąca życia, a druga dopiero od ukończenia 6. miesiąca życia. W każdym razie TropicalMed przyjmuje pacjentów od lat 3, więc wspomniany margines czasowy nie ma w naszym ośrodku większego znaczenia. 

Jakie szczepy grypy występują najczęściej w sezonie 2025/2026?

Istotne jest natomiast to, jakie typy wirusa zawiera każde szczepienie na grypę 2025. Z uwagi na szybkie mutacje, skład preparatów musi być co roku modyfikowany. Tylko w ten sposób można zapewnić skuteczną ochronę przed aktualnymi szczepami wirusa, czyli:

• A/Victoria/4897/2022
• A/Croatia/10136RV/2023
• B/Austria/1359417/2021
• B/Phuket/3073/2013

Niezależnie od tego, jaka szczepionka na grypę 2025 zostanie wybrana, obie zapewniają skuteczną ochronę przed wymienionymi wyżej typami wirusa. Siła uodpornienia zależy m.in. od stanu zdrowia i wieku pacjenta, a także od czasu przyjęcia preparatu.

Po 7 dniach od przyjęcia szczepienia na grypę 2025 organizm człowieka zaczyna wytwarzać przeciwciała. Osiągają one ochronny poziom po około 2-3 tygodniach od daty wizyty szczepiennej.

Jak i kiedy zapisać się na szczepienie na grypę 2025?

Biorąc pod uwagę wspomniany wyżej zapas czasu, warto umówić się na wizytę szczepienną minimum 2-3 tygodnie przed rozpoczęciem sezonu epidemicznego, który trwa w Polsce od października do maja^[104]. Najlepszy czas na immunizację przypada zatem we wrześniu.

Rejestracja na szczepienie na grypę 2025 odbywa się u nas nie tylko telefonicznie i osobiście, ale także za pośrednictwem wygodnego systemu online. Ta opcja pojawia się po kliknięciu kafelka „Wybierz termin szczepienia”. Kolejnym krokiem jest wybranie najbliższej kliniki (sprawdź adresy) oraz dogodnego terminu. Następnie należy wypełnić krótki formularz i wybrać typ wizyty spośród dostępnych wariantów. Całość wymaga dosłownie kilku kliknięć i zajmuje nie więcej niż kilka minut.

Jak przygotować się do szczepienia na grypę w TropicalMed?

Równie szybkie co rejestracja na wizytę jest przygotowanie do szczepienia na grypę 2025. Wystarczy:

• ubrać wygodną bluzkę, ułatwiającą odsłonięcie ramienia do wkłucia,
• dobrze się wyspać w przeddzień wizyty,
• zabrać ze sobą dokument tożsamości,
• zjeść lekki posiłek przed wizytą.

Na miejscu nasz doświadczony personel przeprowadza dokładną kwalifikację medyczną, podczas której wykluczamy przeciwwskazania do szczepienia. Zalicza się do nich nadwrażliwość na składnik/i preparatu (np. kurze jaja czy formaldehyd) oraz aktywna infekcja przebiegająca z gorączką.

Cennik TropicalMed: ile kosztuje szczepionka na grypę 2025?

Na to, ile kosztuje szczepionka na grypę 2025, składa się wspomniana wyżej kwalifikacja medyczna (70 zł) oraz dawka wybranego preparatu ochronnego. Jak już zaznaczaliśmy, do wyboru są dwie szczepionki. Ile kosztuje każda z nich?

Szczepionka na grypę 2025 cena:

• 99 zł (typ sub-unit),
• 99 zł (typ split).

W ośrodku TropicalMed kwalifikacja medyczna oraz podanie szczepionki (dostępnej na miejscu) odbywa się jednego dnia, co jest ogromną oszczędnością czasu. Nie warto zatem zwlekać – ochrona siebie i bliskich przed grypą jest na wyciągnięcie ręki.

Serdecznie zapraszamy na szczepienie w TropicalMed!

Od 1 lipca 2025 roku ruszył program „Profilaktyka raka szyjki macicy”, którego celem jest wczesne wykrywanie onkogennych zakażeń za pomocą badania na obecność wirusa HPV. Brodawczak ludzki odpowiada bowiem praktycznie za 100% przypadków tej choroby nowotworowej^[105]. 

Profilaktyczne testy HPV NFZ oferuje kobietom od 25. do 64. roku życia cierpiącym na endometriozę. Jakimi metodami będzie wykrywało się wirusa?

Jakie badania na wirus HPV są dostępne w ramach programu?

W ramach programu można liczyć na badanie na obecność HPV HR (High Risk), czyli szczepów o wysokim ryzyku wywołania zmian przedrakowych i raka szyjki macicy. Refundowana będzie też cytologia płynna LBC (Liquid Based Cytology).

Obie metody wykorzystują nowocześniejsze technologie, dzięki czemu oznaczają się większą czułością i jakością pobranych próbek niż tradycyjna cytologia. Ponadto, badanie na nosicielstwo HPV HR wystarczy wykonywać co 5 lat, a nie co 3 lata, jak dotychczas stosowane testy przesiewowe. Jak wygląda harmonogram badań w ramach nowego programu?

Ile się czeka na wyniki darmowych badań profilaktycznych?

Czas oczekiwania na wyniki badania na obecność wirusa HPV typu 16 i 18 różni się w poszczególnych placówkach, jednak zazwyczaj trzeba czekać od 7 do 14 dni. Po tym czasie można liczyć na diagnozę:

• dodatnią, oznaczającą obecność najgroźniejszych szczepów HPV;
• brak HPV 16 i 18, ale obecność nieonkogennych (niegroźnych) szczepów;
• ujemną (całkowity brak wirusa brodawczaka ludzkiego w pobranych próbkach).

W pierwszym przypadku należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem w celu ustalenia indywidualnego planu leczenia. Im szybciej, tym mniejsza szansa na rozwinięcie się zmian nowotworowych, a następnie raka szyjki macicy. 

W drugim przypadku wymaz pobrany na badanie na obecność HPV HR zostaje natychmiast skierowany na cytologię płynną. Jeśli jej wyniki będą dobre, zaleca się jej powtórzenie co roku, a następnie po 3 latach (o ile nie wystąpią żadne komplikacje).

Jak zrobić test na HPV u ginekologa oraz cytologię LBC?

Aby zapisać się na darmowy test HPV, należy zarejestrować się na wizytę w jednym z 8 podmiotów realizujących program „Profilaktyka raka szyjki macicy”^[106]. Są to m.in. Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie, Wielkopolskie Centrum Onkologii w Poznaniu czy Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi.

Jak zrobić test na HPV u ginekologa: po ułożeniu pacjentki na fotelu ginekologicznym, lekarz używa wziernika w celu delikatnego rozchylenia ścian pochwy. Następnie wykorzystuje specjalną szczoteczkę do pobrania próbki. Trwa to dosłownie kilka chwil i jest raczej bezbolesne.

Ważne, by wizytę zaplanować poza miesiączką. Uniemożliwia ona bowiem pobranie wymazu., a co za tym idzie, badanie na nosicielstwo HPV nie może zostać wykonane.

Jak najskuteczniej chronić się przed wirusem HPV?

Kiedy wiadomo już, jakie badania na wirus HPV są wykonywane w ramach nowego programu, warto poznać kompleksową strategię profilaktyki brodawczaka ludzkiego. Diagnostyka to tylko jeden z elementów profilaktyki biernej, do której zalicza się także:

• unikanie ryzykownych zachowań seksualnych, np. zmniejszenie ilości partnerów;
• stosowanie prezerwatyw i innych środków barierowych podczas stosunków płciowych;
• świadomość zagrożenia i powstrzymanie się od współżycia w razie podejrzenia infekcji u siebie lub partnera.

Ani przestrzeganie powyższych zasad, ani regularne testy HPV NFZ nie są w stanie zapewnić pełnej ochrony. Żeby jak najlepiej się zabezpieczyć, warto uzupełnić tę strategię profilaktykę czynną, czyli szczepienia na HPV.

Są one wykonywane w cyklu dwu- lub trzydawkowym (zależnie od wieku) i zapewniają odporność nawet na 9 najgroźniejszych szczepów brodawczaka ludzkiego (w tym 16 i 18).

W ośrodku TropicalMed można je wykonać bez konieczności dostarczania skierowania ani recepty, a dawka szczepienia wraz z obowiązkową kwalifikacją medyczną kosztuje zaledwie {calc|{vaccine|gardasil-9|price}|+|70} zł.

26 czerwca 2025 roku Amerykański Komitet Doradczy ds. Szczepień Ochronnych (ACIP) wydał zalecenie dotyczące stosowania Enflonsia w najbliższym sezonie epidemicznym RSV^[107]. To nowa szczepionka na RSV dla niemowląt poniżej 8. miesiąca życia, która uzyskała akceptację amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA) 9 czerwca 2025 roku^[108].

Placówki medyczne w USA będą mogły składać zamówienia na preparat od lipca, a zakończenie dostaw zaplanowano przed rozpoczęciem sezonu epidemicznego. Zakażenia wywołane przez wirus RSV u niemowląt odnotowuje się głównie od jesieni do wiosny, ze szczytem zachorowań przypadającym w styczniu i lutym. Co warto wiedzieć o ochronie, jaką zapewnia szczepionka Enflonsia?

Jak działa nowa szczepionka na wirusa RSV Enflonsia?

Szczepionka na RSV dla niemowląt jest podawana w formie pojedynczego wstrzyknięcia domięśniowego w dawce 105 mg. Jej antygenem, czyli składnikiem odpowiedzialnym za pobudzenie odporności, jest klesrowimab. To przeciwciało blokujące połączenie się wirusa z komórkami gospodarza. W ten sposób zapobiega wniknięciu i wywołaniu infekcji.

Wyniki badań wykazały, że Enflonsia zmniejszyła częstość zakażeń wymagających interwencji lekarskiej o 60,5%. Szczepionka obniżyła też liczbę potrzebnych hospitalizacji o 84,3%^[109].

Ochrona po zaaplikowaniu preparatu Enflonsia utrzymuje się przez około 5 miesięcy, a więc wystarcza na jeden sezon epidemiczny. To ważne, bo wirus RSV u niemowląt powoduje naprawdę poważną chorobę układu oddechowego. Jak ona przebiega?

Jaki jest przebieg i powikłania po RSV u niemowląt?

Do tygodnia od zakażenia drogą kropelkową, wirus RSV u niemowląt może powodować następujące dolegliwości:

• katar,
• kaszel,
• gorączka,
• duszności,
• zmęczenie,
• ból gardła i głowy.

Ciężka infekcja grozi głównie małym dzieciom i seniorom. Powikłania po RSV u niemowląt mogą obejmować zapalenie oskrzelików, ucha środkowego albo płuc (szczegóły w: wirus RSV). Skutkiem zakażenia może być pobyt w szpitalu, a w skrajnych przypadkach nawet śmierć.

Według WHO, wirus RSV odpowiada za 3,6 miliona hospitalizacji i około 100 tysięcy zgonów u dzieci poniżej 5. roku życia^[110]. Niewykształcony do końca układ odpornościowy znacznie gorzej radzi sobie z infekcją, która u dorosłych z reguły przebiega bezobjawowo albo łagodnie. Jak chronić najmłodszych w Polsce, gdzie szczepionka na RSV dla niemowląt nie jest jeszcze dostępna?

Jak chronić niemowlęta przed RSV w TropicalMed?

W ośrodku TropicalMed jest możliwość zaszczepienia się przeciw RSV dla dorosłych, seniorów i kobiet w ciąży. Immunizacja osób z najbliższego otoczenia niemowląt zapobiega zarażaniu najmłodszych – warto wiedzieć, że nawet bezobjawowa albo łagodna infekcja u dorosłego, dla malucha może skończyć się tragicznie.

Największy wpływ na ochronę niemowląt ma szczepienie kobiet od 24. tygodnia ciąży. W ten sposób przyszła mama przekazuje część otrzymanych przeciwciał przez łożysko, zapewniając maleństwu odporność na wirusa RSV. Zapraszamy na szczepienie w TropicalMed!

24 czerwca 2025 r. w czasopiśmie medycznym The Lancet opublikowano artykuł odpowiadający na pytanie, jaki jest globalny zasięg szczepień od 1980 do 2023 roku^[111]. Tekst powstał w oparciu o analizę danych z 204 krajów i terytoriów na całym świecie.

Wyniki badań wskazują, że od czasu pandemii COVID-19 nastąpiło zahamowanie, a w niektórych przypadkach nawet znaczny regres w powszechnej immunizacji przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi, odrze, polio oraz gruźlicy.

Według The Lancet, poziom szczepienia dzieci w Europie, Japonii, USA i innych krajach rozwiniętych spada. Taką tendencję odnotowano w 21 z 36 państw i terytoriów o wysokich dochodach. Można to zauważyć m.in. w Polsce, gdzie wskaźnik uchylania się od obowiązkowej immunizacji stale rośnie od 2014 roku^[112].

W 2023 roku liczba dzieci niezaszczepionych ani jedną dawką na błonicę, tężec i krztusiec, sięgnęła 15,7 milionów. Ponad połowa z nich zamieszkuje tereny Afryki Subsaharyjskiej, południowej części Azji oraz Ameryki Łacińskiej. Poziom wyszczepienia na świecie jest najniższy w Nigerii, Indiach, Demokratycznej Republice Konga, Etiopii, Somalii, Sudanie, Indonezji i Brazylii.

Prognozy sugerują, że tylko szczepionka na błonicę, tężec i krztusiec ma szansę osiągnąć 90% globalnego zasięgu do 2030 roku. W pozostałych przypadkach nie ma na to szans nawet według najbardziej optymistycznych przewidywań. Czym to grozi?

Czym grozi malejący wskaźnik wyszczepienia ludności?

Zgodnie z raportami z kwietnia 2024 roku, w ciągu ostatnich 50 lat dzięki immunizacji udało się uratować minimum 154 miliony osób^[113]. Warto zatem przywrócić wysoki poziom szczepienia dzieci w Europie i innych kontynentach, by kontynuować ochronę.

Zaprzestanie immunizacji grozi powrotem niebezpiecznych chorób, takich jak np. błonica czy polio. Odpowiednio od 20 i 40 lat nie stanowią one w Polsce zagrożenia zdrowia publicznego. Może to jednak ulec zmianie, jeśli liczba rodziców uchylających się od obowiązkowych szczepień dzieci będzie rosła w dotychczasowym tempie.

Powrót chorób oznacza zagrożenie zdrowia, a często nawet życia. Przykładowo, przed wprowadzeniem masowej immunizacji w drugiej połowie lat 50., na błonicę chorowało kilkadziesiąt tysięcy osób, a do 3000 przypadków kończyło się zgonem^[114]. Obecnie praktycznie nie odnotowuje się żadnych zakażeń. Co zrobić, żeby utrzymać taką ochronę?

Co można zrobić, by zapobiec powrotowi groźnych chorób?

Wiedząc, jaki jest globalny zasięg szczepień, warto przywrócić ogólny dostęp do immunizacji w krajach rozwijających się. Służą do tego kampanie wyrównujące „catch-up” dla osób, które przegapiły lub nie miały możliwości uodpornienia swoich dzieci zgodnie z harmonogramem.

W krajach rozwiniętych, gdzie dostęp do szczepionek jest dobry, głównym problemem pozostaje dezinformacja. Zaangażowanie ekspertów, liderów oraz personelu medycznego do reagowania na pytania i obawy rodziców są więc kluczowe. Kampanie informacyjne i promujące korzyści płynące z immunizacji mogą przywrócić zaufanie publiczne.

Uzupełnieniem całej tej strategii powinny być cyfrowe systemy monitorowania, które kontrolowałyby poziom wyszczepienia na świecie. Co można zrobić w pojedynkę, by chronić się przed chorobami?

Jak zapisać się na szczepienie w ośrodku TropicalMed?

Obowiązkowe szczepienia dzieci i młodzieży leżą w gestii rodziców, jednak można podjąć dodatkowe kroki, by chronić się przed chorobami zakaźnymi. Immunizacja w TropicalMed jest dostępna po zarejestrowaniu się na wizytę. Można to zrobić dzięki systemowi online, który pojawia się po kliknięciu „Zapisz się na szczepienie”. Następnie wystarczy postępować zgodnie z instrukcjami wyświetlanymi na ekranie. Serdecznie zapraszamy!

19 czerwca 2025 roku amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) ogłosiła akceptację dla lenakapawiru stosowanego w ramach walki z HIV^[115]. Nowa szczepionka na HIV zmniejsza transmisję wirusa niemal do zera, minimalizując ryzyko dalszych zakażeń. Eliminuje też ryzyko rozwoju AIDS. Szczegóły w: HIV i AIDS.

Przyjmowanie lenakapawiru odbywa się dwuetapowo. Najpierw należy przyjąć serię tabletek w dniach 0, 2 i 8 oraz dwa wstrzyknięcia podskórne w dniu 15. Następnie wystarczy stawiać się w klinice raz na 26 tygodni na leczenie podtrzymujące, tj. zastrzyki^[116].

Szczepionka na HIV zatwierdzona przez FDA jest jak na razie najlepszą opcją zwalczania ludzkiego wirusa niedoboru odporności. Więcej informacji na temat skuteczności preparatu można znaleźć we wpisie: Lenakapawir w walce z HIV.

Jak wypada szczepionka na tle innych metod walki z HIV?

W profilaktyce HIV poza lenakapawirem WHO rekomenduje preparat doustny, pierścień dopochwowy z dapiwiryną lub zastrzyki z kabotegrawiru. 

Codzienne stosowanie tabletek daje dobrą ochronę przed zakażeniem. To tani (często refundowany) i ogólnodostępny sposób na HIV, jednak pomijanie dawek zdarza się często, a to znacznie zmniejsza skuteczność kuracji. 

Pierścień dopochwowy wymienia się raz na 2 miesiące. To tani, ale niezbyt skuteczny sposób na HIV. Według badań, lek zmniejsza prawdopodobieństwo zakażenia jedynie o ~35%^[117]. Ponadto, jest to rozwiązanie skierowane wyłącznie do kobiet.

Podobnie jak w przypadku lenakapawiru, zastrzyki z kabotegrawiru są poprzedzone terapią wprowadzającą. Przez pierwszy miesiąc pacjent codziennie przyjmuje leki doustne, a dopiero po tym czasie zgłasza się na zastrzyki wykonywane co 8 tygodni (co 4 tygodnie w przypadku dawki początkowej).

Nowa szczepionka na HIV wykazuje niemal 100% skuteczności, a więc najwięcej spośród wszystkich wymienionych wyżej metod. Można ją stosować bez względu na płeć, a po ukończeniu terapii wprowadzającej wystarczą dwa zastrzyki rocznie. Oznacza to nie tylko większą wygodę, ale także lepszą adherencję, czyli łatwiejsze przestrzeganie zalecanego dawkowania.

Szczepionka na HIV cena – jakie są koszty kuracji?

Wysoka skuteczność i ogromna wygoda ma niestety swoją cenę. Koszt kuracji na bazie lenakapawiru jest zdecydowanie wyższy niż w przypadku pozostałych metod profilaktyki HIV. Pojedynczy zastrzyk wyceniono na ponad 14 tys. dolarów, co w skali roku oznacza wydatek rzędu 28 218 tys. dolarów.

Szczepionka na HIV cena: według analiz The Lancet, roczny koszt leczenia lenakapawirem może wynieść 35-46 dolarów, a nawet spaść do 25 dolarów, jeśli wystąpi odpowiednie zapotrzebowanie na preparat^[118].

Jeśli za leczenie nową szczepionką na HIV cena spadnie do prognozowanych wartości, lenakapawir może stać się nawet tańszym sposobem profilaktyki niż dotychczasowe preparaty stosowane doustnie.

Co oznacza lenakapawir w walce z HIV?

Dotychczas najpowszechniejszą metodą walki z HIV są tabletki, które trudno jest jednak przyjmować regularnie. Niższa adherencja wiąże się natomiast ze słabszą ochroną przed namnażaniem i rozprzestrzenianiem się wirusa.

Lenakapawir to przełomowy krok w profilaktyce HIV – jest nie tylko wysoce skuteczny, ale też łatwy w stosowaniu, co dodatkowo podwyższa efektywność profilaktyki. Jedyną barierą w tym przypadku są koszty i dostępność preparatu. 

Wyzwaniem dla organów odpowiedzialnych za zdrowie publiczne jest obniżenie kosztów lenakapawiru, ulepszenie programów dostaw oraz opracowanie kampanii promujących nowy sposób profilaktyki HIV. Pozwoli to w pełni wykorzystać potencjał preparatu, a co za tym idzie – zmniejszyć ryzyko związane z groźnym wirusem.

3 czerwca 2025 roku przedstawiona w lutym szczepionka na malarię PfSPZ-LARC2 przeszła wstępne testy bezpieczeństwa w ramach pierwszej fazy badań klinicznych^[119]. W jej tajemniczej nazwie znajduje się dużo ważnych informacji, dokładnie określających ten preparat:

• „Pf” w nazwie to skrót od Plasmodium falciparum, czyli jednego z gatunków zarodźca, odpowiadającego za najcięższą formę choroby.
• "SPZ" to skrót od słowa „sporozoit”, czyli inwazyjnego stadium pasożyta, który bytuje w śliniankach komarów i jest przenoszony na ludzi wskutek ukąszeń.
• "LARC" (Late liver stage-Arresting and Replication-Competent) oznacza, że szczepionka została zmodyfikowana tak, by zatrzymać rozwój pasożyta na etapie wątroby, zanim zdąży przedostać się do krwiobiegu i wywołać ciężką, objawową infekcję^[120]
• 2 wskazuje, że to druga wersja tej konkretnej technologii szczepionkowej.

Co ważne, poprzednia wersja wykazała umiarkowaną i krótkoterminową skuteczność, a obecna spełnia kryteria WHO dotyczące co najmniej 90% ochrony przed malarią. Jak wyglądały badania dotyczące najnowszej edycji szczepionki na malarię?

Co wiemy o badaniach klinicznych nad PfSPZ-LARC2?

Zgodnie z komunikatem prasowym z lutego, badania kliniczne zaplanowano w 2025 roku w USA, Niemczech i Burkina Faso. Miało to umożliwić immunizację w różnych populacjach i środowiskach. 

Wyniki pierwszych testów przeprowadzonych na osobach dorosłych w Burkina Faso potwierdziły skuteczność i bezpieczeństwo szczepionki na malarię PfSPZ-LARC2. Preparat zawiera atenuowane (w pełni osłabione) pasożyty, dzięki czemu nie wywołuje zakażeń. Ponadto, już pojedyncza dawka zapewnia wysoki poziom ochrony przed malarią.

Satysfakcjonujące wyniki dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa pozwoliły rozszerzyć grupę badanych o dzieci i młodzież w przedziałach wiekowych 6-10 lat i 11-19 lat. Dlaczego trwające prace nad PfSPZ-LARC2 mają duże znaczenie? 

Dlaczego wynalezienie szczepionki na malarię jest ważne?

Nie bez powodu malaria wraz z gruźlicą i HIV/AIDS należy do „Wielkiej Trójki” chorób zakaźnych^[121]. Co roku dotyka bowiem setek milionów osób (szczególnie w Afryce Subsaharyjskiej), a kilkaset tysięcy zakażeń kończy się zgonem. To nie tylko zagrożenie dla zdrowia publicznego, ale także ogromne obciążenie finansowe dla lokalnych systemów opieki zdrowotnej.

Nowa szczepionka na malarię, dzięki swojej wysokiej skuteczności już po jednej dawce, ma szanse znacząco zmniejszyć liczbę zachorowań, a co za tym idzie – cierpienia, zgonów i ogromnych wydatków w służbie zdrowia. 

Jakie są obecne zasady zapobiegania malarii w podróży?

Dopóki skuteczna szczepionka na malarię nie pojawi się na globalnym rynku farmaceutycznym, musi wystarczyć profilaktyka streszczona w słynnej zasadzie ABCD:

• A (be Aware of the risk) czyli świadomość zagrożenia, którą można zyskać podczas konsultacji w specjalistycznej klinice medycyny podróży. Wizyta w takim ośrodku jest niezbędna szczególnie przed wyjazdem do Afryki, na południe Azji czy do Ameryki Łacińskiej.
• B (avoid being Bitten by mosquitoes) czyli zapobieganie ukąszeniom za pomocą moskitier, repelentów (środków odstraszających owady) i eliminowania/unikania miejsc ze stojącą wodą, gdzie rozmnażają się komary.
• C (Chemoprophylaxis) to chemioprofilaktyka, czyli przyjmowanie odpowiednio dobranych leków antymalarycznych. 
• D (Diagnosis and treatment) czyli diagnostyka i leczenie w razie wystąpienia objawów malarii, o których piszemy w ostatniej części niniejszego artykułu.

Więcej informacji na temat przebiegu i zapobiegania chorobie można znaleźć we wpisie: profilaktyka malarii.

Jeśli kolejne etapy badań klinicznych nad PfSPZ-LARC2 przebiegną równie pomyślnie, będzie można dodać literkę E. Effective vaccines, czyli skuteczne szczepionki na malarię mogą znacząco pomóc w zapobieganiu chorobie wywołanej przez najgroźniejszy szczep pasożyta – zarodźca sierpowatego.

Jak TropicalMed pomaga przygotować się do wyjazdu?

Wizyta w TropicalMed przed zbliżającą się podróżą to obowiązkowy punkt programu. W naszym ośrodku można liczyć na konsultację lekarską, podczas której uzyskasz:

• spersonalizowaną listę zaleceń profilaktyki malarii (m.in. dobór repelentu),
• receptę na leki dopasowane do indywidualnych potrzeb i kierunku swojej podróży,
• szczepienia pozostałe choroby, które najbardziej zagrażają w miejscu, do którego się wybierasz.

Szczepionki w TropicalMed są dostępne zarówno pojedynczo, jak i w atrakcyjnych pakietach skomponowanych w oparciu o najczęstsze choroby w poszczególnych zakątkach świata. Sprawdź cennik TropicalMed i przekonaj się sam/a!

Dzięki wsparciu wykwalifikowanego lekarza medycyny podróży w TropicalMed, można znacznie zminimalizować ryzyko wszystkich chorób zakaźnych – nie tylko malarii.

W ciągu ostatnich 2 miesięcy odnotowano już dwa przypadki wścieklizny wśród dzikich zwierząt. Pierwszy z nich potwierdzono 11 kwietnia na terenie Parku Wilsona^[122]. Drugi incydent miał miejsce 2 czerwca przy ul. Nowy Świat 10. Oba ogłoszono po zabezpieczeniu martwego nietoperza zakażonego śmiertelnym wirusem. 

Wścieklizna w Poznaniu to niezwykle niebezpieczna choroba, dlatego wprowadzono szereg obostrzeń i działań mających na celu wyeliminowanie ryzyka rozprzestrzeniania się patogenów. Jakich?

Jakie zakazy wprowadzono w związku z ogniskami wścieklizny? 

Aby nie doszło do rozprzestrzeniania się choroby, jaką jest wścieklizna w Wielkopolsce, wprowadzono zakaz:

• przyprowadzania na tereny zagrożone nieszczepionych psów i kotów;
• organizowania wydarzeń (np. wystaw, konkursów) z udziałem psów, kotów i innych zwierząt podatnych na zakażenie.

Ostrożność trzeba zachować nawet podczas samotnego spaceru po wyznaczonych ścieżkach w Parku Wilsona czy po innych terenach zagrożonych. Warto zwrócić uwagę na nietypowe zachowanie dzikich zwierząt, jak np. ślinotok, dezorientacja czy brak lęku przed człowiekiem. 

W takiej sytuacji należy niezwłocznie się oddalić i zawiadomić odpowiednie służby – policję, staż miejską albo lokalny ośrodek weterynarii. Co jeszcze można zrobić, by zminimalizować ryzyko?

Jakie zalecenia wprowadzono w związku z ogniskami wścieklizny? 

Główny Lekarz Weterynarii przypomina o obowiązku szczepienia psów przeciwko wściekliźnie po ukończeniu 3. miesiąca życia. Cykliczna immunizacja minimum raz na 12 miesięcy^[123] jest niezbędna dla zapobiegania zakażeniom.

W obszarach dotkniętych wścieklizną zaleca się też szczepienia kotów – szczególnie jeśli zwierzę wychodzi na zewnątrz. Dlaczego immunizacja dzikich zwierząt i pupili jest tak ważna?

Czy wścieklizna w Wielkopolsce może dotknąć także człowieka?

Wścieklizna to śmiertelna choroba wirusowa, która może też dotknąć człowieka. Do zakażenia dochodzi wskutek kontaktu ze śliną zakażonego zwierzęcia – najczęściej podczas pogryzienia. Co istotne, po wystąpieniu objawów klinicznych, nie ma praktycznie żadnych szans na przeżycie. Wirus zajmuje układ nerwowy, powodując niepokój, nadwrażliwość na bodźce, a z czasem – paraliż i śmierć.

Więcej szczegółów na temat objawów choroby znajduje się w artykule: szczepienia na wściekliznę.

Kiedy zaleca się szczepienia na wściekliznę dla człowieka?

Wścieklizna w Poznaniu to jasny sygnał, by wdrożyć strategię profilaktyki. To szczególnie ważne dla osób narażających się na wzmożony kontakt z dzikimi lub domowymi zwierzętami. Należą do nich:

• leśnicy,
• myśliwi,
• weterynarze,
• pracownicy/wolontariusze w schroniskach.

Wścieklizna w Polsce 2025 występuje sporadycznie i to tylko wśród zwierząt; jest też odpowiednio kontrolowana. Sytuacja nie wygląda tak dobrze w innych krajach (szczególnie afrykańskich i azjatyckich), dlatego zaleca się konsultację w sprawie szczepień przed podróżą.

Profilaktyka poekspozycyjna, czyli immunoglobulina i seria szczepień na wściekliznę po ugryzieniu, jest ogólnodostępna. Wymienione wyżej grupy są narażone w szczególności, co powinno skłonić ich do szczepienia przedekspozycyjnego – wykonywanego „na zapas” w schemacie dwudawkowym. 

W ten sposób w razie narażenia się na wirusa leczenie jest szybsze i skuteczniejsze – nie wymaga immunoglobuliny oraz zmniejsza liczbę potrzebnych dawek szczepionki.

Dlaczego warto zaszczepić się w ośrodku TropicalMed?

TropicalMed to poradnia medycyny podróży i punkt szczepień, a więc miejsce, gdzie można liczyć na konsultację lekarską i immunizację podczas jednej wizyty. To duże udogodnienie dla osób planujących wyjazd do kraju/regionu obciążonego wścieklizną i innymi chorobami zakaźnymi.

Nasze pozostałe atuty to dogodna lokalizacja ośrodków (sprawdź adresy), łatwa rejestracja przez system internetowy oraz szczepienia dostępne w przystępnych pakietach (sprawdź cennik).

Planując szczepienia w naszym ośrodku, nie trzeba dostarczać recept ani preparatów ochronnych. O wszystko zadbamy na miejscu, zapewniając sprawną i wygodną profilaktykę przedekspozycyjną (i nie tylko).

Serdecznie zapraszamy!

30 maja 2025 roku nowa szczepionka na COVID Moderna została zatwierdzona przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA)^[124]. Preparat nosi nazwę mNEXSPIKE i został opracowany z myślą o reprezentantach grup podwyższonego ryzyka (m.in. seniorów).

Kiedy wiadomo, jak się nazywa nowa szczepionka na COVID-19, warto przyjrzeć się okolicznościom wypuszczenia preparatu na tamtejszy rynek farmaceutyczny. 

Dlaczego wprowadzono nową szczepionkę w USA?

Po pierwsze, decyzja o wprowadzeniu mNEXSPIKE wynika z potrzeby zapewnienia lepszej ochrony osobom najbardziej narażonym na ciężki przebieg COVID-19. Są wśród nich seniorzy i osoby ze schorzeniami współistniejącymi, takimi jak cukrzyca i niewydolność serca, a możliwie także przewlekłe choroby układu oddechowego (np. astma czy POChP)^[125]. 

W grupach ryzyka znacznie łatwiej o śmiertelny przebieg COVID-19. Według szacunków, tylko w roku poprzedzającym wprowadzenie mNEXSPIKE na rynek odnotowano w USA ponad 47 tys. zgonów spowodowanych przez zakażenie koronawirusem.

Drugą przyczyną sukcesu, jaki odniosła szczepionka na COVID Moderna, jest bezpieczeństwo. Swoją decyzję o wydaniu pozwolenia dla mNEXSPIKE FDA podjęła niedługo po zaostrzeniu przepisów dotyczących informowania o możliwych NOP (niepożądanych odczynach poszczepiennych)^[126].

Nowa szczepionka na COVID-19 zawiera pięciokrotnie mniej substancji aktywnych, co może przekładać się na niższe ryzyko wystąpienia skutków ubocznych^[127]. Wśród najczęściej zgłaszanych NOP wyróżnia się:

• ból, zaczerwienienie i tkliwość w miejscu wstrzyknięcia,
• obrzęk węzłów chłonnych sąsiadujących z wkłuciem, 
• bóle mięśniowo-stawowe,
• nudności i/lub wymioty,
• gorączka i dreszcze.

Warto wziąć pod uwagę, że wymienione wyżej działania niepożądane, chociaż najczęstsze, nie występują u każdego. Poważniejsze skutki uboczne (np. zapalenie mięśnia sercowego) są natomiast naprawdę rzadkie. Zważywszy na to, że prawdziwe zakażenie koronawirusem może skończyć się nawet śmiercią, warto podjąć szczepienie. Jak działa najnowszy preparat wprowadzony w USA?

Jak działa szczepionka na COVID-19 mNEXSPIKE?

Każda dawka (0,2 ml) preparatu mNEXSPIKE zawiera 10 mcg zmodyfikowanego materiału genetycznego wirusa^[128]. Jego zadaniem jest wytworzene w organizmie białka charakterystycznego dla SARS-CoV-2. Układ immunologiczny człowieka rozpoznaje to białko jako obce i wytwarza przeciwciała. To te komórki odpornościowe reagują na rzeczywiste zakażenie w przyszłości, chroniąc przed ciężką chorobą i powikłaniami COVID-19. Oto jak działa szczepionka na COVID-19 zatwierdzona przez FDA.

mNEXSPIKE jest podawana w pojedynczym, domięśniowym wstrzyknięciu. Wyniki badań klinicznych pokazały, że w porównaniu z poprzednią wersją, skuteczność tej szczepionki jest wyższa o 9,3% u pacjentów od 12. roku życia oraz o 13,5% u seniorów. 

Kiedy znany jest już sposób działania i skuteczność preparatu, warto dowiedzieć się, od kiedy szczepionka na COVID-19 jest stosowana u pacjentów.

Dla kogo nowa szczepionka na COVID-19 w USA?

Przy opisie skuteczności wspomniano o dwóch grupach docelowych, tj. osobach od lat 12 i seniorach (w wieku 65+). Oto od kiedy szczepionka na COVID-19 może być stosowana:

• od 65. roku życia – dla każdego;
• od 12. roku życia – dla osób z co najmniej jednym czynnikiem ryzyka (jak m.in. choroba przewlekła, ciąża, nabyte lub wrodzone upośledzenie odporności)^[129]. 

Kiedy wiadomo już, dla kogo nowa szczepionka na COVID-19 została stworzona, warto zapoznać się z przebiegiem choroby, której zapobiega. Jakie są objawy i możliwe powikłania po COVID-19?

Czym grozi zakażenie koronawirusem?

COVID-19 to wirusowa choroba zakaźna, która przenosi się drogą kropelkową – np. podczas kichania, kaszlu, rozmowy lub korzystania z przedmiotów skażonych wydzieliną dróg oddechowych nosiciela.

Objawy COVID-19 łatwo pomylić z innymi powszechnymi chorobami, np. grypą. Najbardziej charakterystyczne symptomy to:

• duszności,
• suchy kaszel,
• ból głowy i mięśni,
• gorączka i dreszcze,
• zaburzenia smaku i węchu.

COVID-19 może doprowadzić do zapalenia płuc czy mięśnia sercowego. Inne (rzadsze) powikłania to uszkodzenia narządów wewnętrznych czy zaburzenia neurologiczne (np. drgawki, zespół Guillaina-Barrégo). Więcej informacji w artykule: COVID-19.

Nowa szczepionka na COVID Moderna to ważny krok w kierunku ochrony najwrażliwszych grup społecznych. To ważne w celu zapobiegania najpoważniejszym skutkom zakażenia koronawirusem, które wymieniono powyżej. Preparat mNEXSPIKE może przyczynić się do odciążenia systemu opieki zdrowotnej w USA.

W związku z gwałtownym wzrostem zachorowań na rzeżączkę w Anglii, NHS England ogłosiło plan wprowadzenia pierwszej na świecie kampanii szczepień przeciwko tej chorobie. Ma ona ruszyć już w sierpniu 2025 roku^[130] i obejmować swoim zasięgiem głównie homo- oraz biseksualnych mężczyzn z historią chorób wenerycznych i/lub posiadania wielu partnerów^[131].

Po ogłoszeniu tej wiadomości, wiele osób zadało sobie pytanie, czy istnieje szczepionka na rzeżączkę. Okazuje się, że we wspomnianej kampanii zostanie wykorzystany preparat istniejący już na rynku farmaceutycznym. Czym jest szczepionka 4CMenB, którą ma zostać zwalczony problem rzeżączki w Anglii?

Jak szczepienie na meningokoki B ma działać na rzeżączkę?

4CMenB, czyli four-component meningococcal group B vaccine, to nic innego jak czteroskładnikowa szczepionka na meningokoki Bexsero (sprawdź szczegóły w odnośniku). Okazuje się, że dwoinki zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (znanych jako meningokoki) oraz dwoinki rzeżączki są ze sobą blisko spokrewnione. 

Dzięki podobieństwu obu bakterii, możliwa jest reakcja krzyżowa. W wyniku tej reakcji szczepionka Bexsero pobudza produkcję przeciwciał w organizmie, które rozpoznają białka gonokokowe i mogą je w przyszłości zwalczać^[132]. 

Skutek? Nie tylko wytworzenie odporności na meningokoki typu B, które odpowiadają za większość przypadków inwazyjnej choroby (IChM) w Polsce, ale także krzyżowa ochrona przed rzeżączką.

Kiedy wiadomo już, czym jest szczepionka 4CMenB na rzeżączkę, warto zastanowić się nad czynnikami, które skłoniły NHS England do rozszerzenia wskazań do jej stosowania.

Dlaczego rozszerzono wskazania do stosowania szczepionek?

Szczepionka Bexsero pierwotnie nie była projektowana z myślą o rzeżączce. Badania zakończone w 2023 roku potwierdziły jednak, że pojedyncza dawka zapewnia 26% ochronę, a pełny, dwudawkowy cykl zwiększa skuteczność immunizacji nawet do 40%^[133]. NHS England wykorzystało tę właściwość w swojej najnowszej kampanii z trzech najważniejszych powodów.

Rekordowa liczba zakażeń

W 2022 roku odnotowano rekordową liczbę 82 592 przypadków rzeżączki. Było to najwięcej od czasu wprowadzenia rejestrów w 1918 roku^[134]. Ogromna liczba zakażeń utrzymuje się przez cały czas – w 2023 roku były ich nawet więcej (ponad 85 tys.) a w pierwszych 9 miesiącach 2024 roku – prawie 55 tys.^[135]

Szczepionka na rzeżączkę to próba powstrzymania epidemii i duży krok w stronę zdrowia seksualnego, szczególnie wśród mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami (MSM), którzy stanowią główną grupę ryzyka.

Rosnąca lekoodporność dwoinek

Dwoinki rzeżączki, podobnie jak wiele innych drobnoustrojów chorobotwórczych, stale mutują. Ogromne ognisko zakażeń oznacza konieczność leczenia, a to z kolei do adaptacji bakterii i wykształcenia wśród nich lekoodporności.

Od pierwszego wykrycia lekoodpornych szczepów w 2015 roku, odnotowano 42 przypadki rzeżączki niewrażliwej na ceftriakson, w tym 15 niepodatnych na inne antybiotyki^[136]. Liczba zachorowań, których nie da się zwalczać antybiotykami, stale rośnie. W latach 2015-2021 było ich 1-3 rocznie, a w samym 2024 roku aż 13^[137]. 

Szczepienie Bexsero to próba powstrzymania mutacji oraz ograniczenia rozprzestrzeniania się dwoinek rzeżączki. Bakteriom zdecydowanie trudniej jest „ominąć” złożoną reakcję immunologiczną organizmu niż działanie jednego leku. Ponadto, szczepienia działają z wyprzedzeniem – zapobiegają infekcji zamiast leczyć ją, gdy już do niej dojdzie.

Przeciążenie służby zdrowia w Anglii

Szczepionka na meningokoki Bexsero to nie tylko skuteczniejszy, ale i tańszy sposób zwalczania rzeżączki w Anglii. Według szacunków, pozwoli zapobiec ponad 110 tys. zakażeń, a co za tym idzie, zaoszczędzić niemal 8 milionów funtów^[138]. To duże odciążenie dla angielskiej służby zdrowia.

Jakie są zasady profilaktyki rzeżączki?

W profilaktyce ważna jest nie tylko szczepionka na rzeżączkę, ale także edukacja i promowanie bezpiecznych zachowań, takich jak:

• regularne badania profilaktyczne;
• ograniczenie liczby partnerów seksualnych;
• używanie prezerwatyw podczas każdego kontaktu seksualnego (także oralnego czy analnego);
• w razie infekcji: podjęcie leczenia i kontynuowanie go według zaleceń lekarza + rekontrola (ponowne badanie).

Uzupełnieniem ochrony może być szczepionka Bexsero. Przestrzeganie powyższych zaleceń oraz immunizacja to skuteczna strategia zapobiegania nie tylko rzeżączki, ale także wielu innych chorób wenerycznych. Jakich?

Jak zapobiegać innym chorobom wenerycznym?

Drogą płciową rozprzestrzenia się wiele różnych chorób (jak np. AIDS, chlamydia, czy kiła), dlatego ważne jest przestrzeganie wymienionych wyżej zasad profilaktyki. W przypadku niektórych infekcji można podjąć dodatkowe zabezpieczenie w postaci szczepień. Jakich?

• Szczepienia na HPV, czyli wirusa brodawczaka ludzkiego, będącego częstą przyczyną nowotworów.
• Szczepienia na WZW B, czyli wirusowe zapalenie wątroby typu B przenoszone nie tylko drogą płciową, ale także przez skażoną krew.

Na obie te choroby można zaszczepić się w sieci klinik TropicalMed. Wystarczy skorzystać z wygodnego systemu rejestracji online, wybrać dogodną lokalizację i termin, a następnie stawić się w ośrodku. O całą resztę, tj. dostarczenie preparatu i przeprowadzenie kwalifikacji do szczepienia, dba nasz doświadczony personel.

Serdecznie zapraszamy na wizytę!

Według najnowszego raportu WHO, opublikowanego 13 maja 2025 roku, odra w Maroku rozprzestrzenia się w dalszym ciągu. Od października 2023 roku do 13 kwietnia 2025 zgłoszono ponad 25 tys. podejrzeń zachorowań we wszystkich 12 regionach kraju. Są wśród nich 13 706 przypadki potwierdzone laboratoryjnie oraz 184 zgony^[139].

Krajowy szczyt zapadalności odnotowano w styczniu 2025 roku, a według najnowszych statystyk, obecnie wynosi on 2,7 na 100 tys. mieszkańców. Choroba w mniej więcej równym stopniu dotyka kobiety i mężczyzn, jednak jeśli chodzi o przedział wiekowy, większość chorych (68%) to osoby poniżej 18. roku życia. Jakie są przyczyny tak gwałtownego rozprzestrzeniania się wirusa na terenie całego Maroka?

Jakie są przyczyny epidemii odry w Maroku?

Eksperci wskazują, że główną przyczyną obecnej sytuacji w Maroku jest spadek wskaźnika wyszczepienia poniżej bezpiecznego poziomu 95%^[140].

To z kolei jest spowodowane dezinformacją i rosnącą nieufnością wobec szczepionek, która nasiliła się po pandemii COVID-19. Widać to w raportach opracowanych przez WHO, według których poziom wyszczepienia przynajmniej jedną dawką w Maroku mógł spaść do nawet 77,72%^[141]. To zdecydowanie mniej niż 95% zalecane do utrzymania odporności zbiorowiskowej.

Spadek poziomu immunizacji społeczeństwa umożliwił wirusowi odry szybkie rozprzestrzenienie się, co skutkuje epidemią. Jak rozpoznać objawy choroby?

Czym grozi zachorowanie na odrę?

Odra to wysoce zakaźna choroba wirusowa, która przenosi się z człowieka na człowieka drogą powietrzno-kropelkową oraz pośrednio, przez kontakt ze skażonymi przedmiotami/powierzchniami.

Jej objawy pojawiają się po 1-2 tygodniach od wniknięcia wirusa do organizmu. Początkowo obejmują:

• gorączkę,
• ból gardła,
• zaczerwienienie oczu
• białe krostki w jamie ustnej (plamki Koplika).

Dopiero później pojawia się charakterystyczna, czerwona wysypka, która zazwyczaj zaczyna się na głowie, by następnie „rozlać się” po całym ciele.Warto wiedzieć, że powikłania po odrze, takie jak np. zapalenie płuc czy mózgu, dotykają głównie dorosłych, kobiety w ciąży i ludzi z niedoborami odporności.

Więcej o przebiegu choroby można znaleźć we wpisie: szczepienie na odrę.

Jak chronić się przed odrą?

Wiedząc już, jakie są symptomy i możliwe powikłania odry, warto poznać zasady profilaktyki. Najważniejsze jest pełne, dwudawkowe szczepienie, które w Polsce jest wykonywane preparatem 3w1 (dodatkowo na świnkę i różyczkę).

Odra w Maroku to nie jedyne zagrożenie dla zdrowia. Szczegóły na ten temat można znaleźć we wpisie: szczepienia do Maroka. Więcej informacji dla podróżujących do różnych krajów znajduje się na naszym blogu, a oferta szczepionek (pojedynczych lub w pakietach) znajduje się w cenniku TropicalMed.

Podróżując do Maroka i innych krajów dotkniętych epidemią odry, należy zachować szczególną ostrożność w zatłoczonych miejscach. Warto też unikać osób wykazujących objawy choroby, a w razie zachorowania – podjąć samoizolację, by uniknąć rozprzestrzenianiu się wirusa.

W profilaktyce zdrowotnej dla podróżnych kluczową rolę odgrywa wizyta w ośrodku TropicalMed. Oferujemy nie tylko spersonalizowany plan szczepień, ale też jasną listę zaleceń.

Serdecznie zapraszamy na wizytę

14 lipca 2025 roku firma GlaxoSmithKline (GSK) ogłosiła przyjęcie wniosku przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) o rozszerzenie wskazań do stosowania preparatu Arexvy. To szczepionka na RSV dla dorosłych, którą jak na razie można stosować u pacjentów:

• od 60. roku życia,
• dla reprezentantów grup ryzyka w wieku 50-59 lat.

Według prognoz, decyzja o możliwości szczepienia reprezentantów grup ryzyka w wieku 18-49 lat zostanie podjęta w pierwszej połowie 2026 roku.

Eksperci liczą, że dopuszczenie szczepionki Arexvy dla szerszej grupy pacjentów może istotnie zmniejszyć obciążenie systemu opieki zdrowotnej w USA. Skuteczność preparaty wśród pacjentów poniżej 50. roku życia potwierdziły badania kliniczne z fazy IIIb.

Z racji tego, że RSV u dorosłych ma z reguły łagodny przebieg, rozszerzenie wskazań do stosowania szczepionki Arexvy GSK dotyczą tylko wspomnianych już grup ryzyka. Kto do niech należy?

Komu zalecana jest szczepionka na RSV dla dorosłych?

Wśród osób szczególnie wrażliwych na działanie syncytialnego wirusa oddechowego (RSV) są przede wszystkim pacjenci z następującymi chorobami przewlekłymi:

• przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), 
• zastoinowa niewydolność serca,
• choroba wieńcowa,
• astma.

Bardzo ważną grupą ryzyka są też osoby cierpiące na wrodzone lub nabyte upośledzenia odporności, spowodowane np. nosicielstwem wirusa HIV. Osłabiony układ immunologiczny sprawia, że wirus RSV u dorosłych może mieć skończyć się zapaleniem płuc, niewydolnością oddechową, a w skrajnych przypadkach nawet śmiercią.

Więcej informacji na temat przebiegu i możliwych skutkach zakażenia można znaleźć we wpisie: RSV.

Warto pamiętać, że decyzja FDA będzie wiążąca tylko na terenie Stanów Zjednoczonych. Na terenie Europy można zaszczepić się na RSV preparatem Abrysvo. Jest on wskazany dla dorosłych, w tym dla kobiet od 24. tygodnia ciąży. Gdzie można uzyskać każdą ze szczepionek? 

Ile kosztuje szczepionka na RSV w TropicalMed?

Zarówno szczepionka na RSV dla dorosłych w wieku 60+, jak i preparat dla kobiet w ciąży i wszystkich pozostałych osób pełnoletnich kosztuje 1099 zł/dawka. W przypadku obu preparatów schemat podania jest jednodawkowy i rozpoczyna się od kwalifikacji medycznej w cenie 70 zł.

Osoby dorosłe cierpiące na przewlekłe choroby układu oddechowego lub sercowo-naczyniowego, a także zaburzenia odporności czy cukrzycę powinny pomyśleć o immunizacji. To doskonała inwestycja w swoje zdrowie. Serdecznie zapraszamy na wizytę szczepienną!

16 kwietnia 2025 roku Komitet Doradczy ds. Praktyk Szczepień (ACIP) działający w ramach Amerykańskiego Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC) wydał rekomendację dla szczepionki Vimkunya Bavarian Nordic^[142]

To preparat przeciwko chikungunyi, czyli wirusowej chorobie tropikalnej przenoszonej przez komary. Jej najczęstszymi objawami są wyniszczające bóle stawów oraz gorączka. Więcej informacji we wpisie: szczepionka na chikungunyę.

Niecały miesiąc wcześniej (28 lutego) preparat Vimkunya od firmy Bavarian Nordic uzyskał pozwolenie na dopuszczenie do obrotu od Komisji Europejskiej^[143]. Czy aby na pewno szczepionka na to zasłużyła?

Dlaczego nowa szczepionka na chikungunyę ma rekomendację?

ACIP przyznało rekomendację szczepionce Vimkunya po ocenie jej skuteczności oraz profilu bezpieczeństwa. Dane z badań klinicznych wskazują, że preparat zapewnia wystarczająco silną odporność już po jednej dawce, co czyni go wygodnym rozwiązaniem dla osób planujących krótkoterminowe podróże do regionów dotkniętych chikungunyą.

Vimkunya Bavarian Nordic jest odpowiedzią na rosnące zagrożenie związane z rozprzestrzenianiem się wirusa Chikungunyi. Według CDC, w ciągu ostatnich 50 lat odnotowano zakażenia wśród ludzi w ponad 50 krajach – jest to coraz większy problem globalnego zdrowia publicznego.

Jakie szczepionki na chikungunyę są dostępne w TropicalMed?

Na dzień dzisiejszy szczepionka na chikungunyę dostępna w TropicalMed to Ixchiq od firmy Valneva. Podobnie jak Vimkunya Bavarian Nordic, jest ona podawana w schemacie jednodawkowym. Od 1 kwietnia 2025 roku także rozszerzono wskazania do jej stosowania o pacjentów od lat 12. Wcześniej była przeznaczona wyłącznie dla osób pełnoletnich. Szczegóły w: szczepionka na chikungunyę od lat 12.

Podsumowując, oba preparaty są jednodawkowe, dostępne od 12. roku życia i skutecznie zapobiegające chikungunyi. Czym się jednak różnią?

Vimkunya vs. Ixchiq – czym się różnią?

Najważniejszą różnicą pomiędzy tymi dwoma szczepionkami jest ich skład. W Ixchiq antygenem, czyli substancją pobudzającą odporność, jest żywy i osłabiony (atenuowany) wirus Chikungunyi. W preparacie Vimkunya Bavarian Nordic rolę tę pełnią białka wirusopodobnych cząstek.

Obie szczepionki przeszły wszystkie testy skuteczności i bezpieczeństwa, jednak Ixchiq nie jest wskazany kobietom w ciąży oraz osobom z upośledzeniami odporności (wrodzonymi lub nabytymi). Dla długotrwale leczących się immunosupresyjnie, przyjmujących chemioterapię lub zarażonych wirusem HIV pojedynek Vimkunya vs. Ixchiq wygrywa więc pierwsza ze szczepionka. 

Pod kątem dostępności w ośrodku TropicalMed, zwycięża jednak Ixchiq. Przed jej podaniem przeprowadzamy dokładną kwalifikację lekarską, by wykluczyć przeciwwskazania i zapewnić pacjentowi pełnię bezpieczeństwa podczas szczepienia. Ile ono kosztuje?

Ile kosztuje szczepionka na chikungunyę?

Wspomniana kwalifikacja do szczepienia na chikungunyę kosztuje w TropicalMed 70 zł. Kiedy upewnimy się, że można bezpiecznie rozpocząć procedurę immunizacji, podajemy preparat w cenie 999 zł.

Warto wiedzieć, że chikungunya występuje głównie w regionach tropikalnych, gdzie podróżnym zagraża mnóstwo innych chorób. Podczas wizyty w TropicalMed można wykonać mnóstwo innych szczepień (sprawdź cennik), a dodatkowo – uzyskać spersonalizowaną listę zaleceń zdrowotnych.

Zafunduj sobie zdrowie i spokój podczas egzotycznych wakacji – odwiedź nasz ośrodek. 

Serdecznie zapraszamy!

25 lutego 2025 r. zgłoszono 3 przypadki cholery w Niemczech, a kolejne 4 na terenie Wielkiej Brytanii. Cholera w Europie jest niezwykle rzadką chorobą, a w ostatnim czasie odnotowano już 7 zakażeń. 3 z nich zgłoszono w Niemczech za pośrednictwem portalu EpiPulse, natomiast 4 kolejne dzięki UKHSA (Agencji Bezpieczeństwa Zdrowotnego Wielkiej Brytanii)^[144].

Ustalono, że przyczyną ogniska zakażeń jest pielgrzymka, podczas której spożywano Tsebel – święconą wodę z Etiopii, służącą do picia lub rytualnego obmywania się. Jak się okazuje, była ona zanieczyszczona przecinkowcami cholery. Jak wnikają one do organizmu człowieka?

Jak cholera w Etiopii atakuje podróżnych?

Przecinkowce cholery przedostają się do organizmu człowieka drogą pokarmową (przez skażoną żywność/wodę) oraz za pośrednictwem brudnych rąk. Zważywszy na to, że Etiopia należy do 5 krajów o najwyższej liczbie zakażeń^[145], nie jest trudno nabawić się jej w podróży.

W opisanym przypadku do większości zakażeń doszło przez wodę pobraną m.in. ze świętej studni w Bermel Georgis. Pielgrzymi spożywali ją na miejscu i/lub przywieźli ją do swojego rodzimego kraju jako pamiątkę. 

Cztery z siedmiu osób zostało zarażonych w Europie – trzy po wypiciu Tsebel przywiezionej przez pozostałych, a jedna po obmyciu nią swojej twarzy^[146]. To znak, że wystarczy wprowadzić nawet niewielką ilość materiału zakaźnego do ust, by doszło do choroby. Czym się ona objawia?

Jakie są objawy i możliwe powikłania cholery?

Przecinkowce potrzebują od kilku godzin do około 5 dni, żeby namnożyć się w organizmie człowieka. Po tym czasie wywołują ostrą, wodnisto-ryżową biegunkę oraz obfite wymioty. Szybka utrata płynów powoduje odwodnienie, które objawia się utratą elastyczności skóry, chrypką czy skurczami mięśni.

Jeśli na tym etapie nie podejmie się intensywnej terapii nawadniającej, może dojść do niewydolności nerek, a nawet zgonu. Według WHO, co roku na świecie odnotowuje się do 143 tys. przypadków śmiertelnych^[147] (szczegóły w: cholera). Czy zagraża nam to w Europie?

Czy zagraża nam epidemia cholery w Europie?

Wydaliny intensywnie produkowane podczas choroby są materiałem zakaźnym. Cholera w Etiopii ma się dobrze, bo jest tam słabszy dostęp do bezpiecznej wody i zaawansowanej infrastruktury sanitarnej. Łatwiej więc o wypicie wody skażonej wydalinami nosiciela czy zabrudzenie dłoni i przeniesienie bakterii do ust.

Dopóki warunki higieniczno-sanitarne są na dobrym poziomie, epidemia cholery w Europie nam nie zagraża. Warto jednak pamiętać, że w poszczególnych zakątkach świata standardy są różne – potrzeba więc solidnej profilaktyki przed podróżą. Jakiej dokładnie?

Co zrobić, żeby uniknąć choroby w podróży?

Cholera w Etiopii, Angoli, Sudanie czy DR Konga jest zdecydowanie bardziej powszechna niż w Europie. Dlatego przed każdym zagranicznym wyjazdem, szczególnie do Afryki i Azji, warto skonsultować się z ośrodkiem medycyny podróży w TropicalMed.

Nasz personel sprawdzi, jak wygląda sytuacja epidemiologiczna w wybranym kraju/regionie i dopasuje listę zaleceń profilaktycznych. W przypadku cholery jest to:

• regularne i dokładne mycie rąk,
• unikanie potraw z ulicznych straganów,
• picie wyłącznie uzdatnionej wody (np. przegotowanej),
• unikanie surowych lub niedogotowanych potraw (jak np. sałatka owocowa),
• rezygnacja z napojów, w którym są kostki lodu (mogą być zrobione ze skażonej wody).

Dodatkowo, nasz personel zaproponuje szczepienia na najpowszechniejsze choroby występujące w miejscu docelowym. Przeciw cholerze dysponujemy dwoma wariantami, podawanymi w schemacie jednodawkowym lub w 2-3 dawkach (zależnie od wieku) – obie mają formę doustną.

Kliknij cennik TropicalMed i sprawdź, które pakiety dla podróżnych zawierają szczepienie przeciw cholerze.

Chociaż epidemia cholery w Europie nam nie zagraża, to nie można wykluczyć ryzyka zakażenia w podróży. Jest ono o tyle realne, że przeciętny Polak nie ma żadnej naturalnej odporności na bakterie, które wywołują tę chorobę. Warto zatem postawić na kompleksową ochronę.

Serdecznie zapraszamy na wizytę szczepienną!

1 kwietnia 2025 roku koncern Valneva ogłosił rozszerzenie wskazań do zastosowania preparatu Ixchiq. To szczepionka przeciwko wirusowi Chikungunya, którą do tej pory stosowano wyłącznie u osób pełnoletnich. Obecnie jest możliwość immunizacji pacjentów już od 12. roku życia^[148].

Decyzja została zatwierdzona przez Komisję Europejską, dzięki czemu szczepionka na chikungunyę może być stosowana u nastolatków na terenie UE, Norwegii, Liechtensteinu i Islandii. Wniosek o dopuszczenie preparatu dla osób od lat 12 złożono też w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Wielkiej Brytanii. 

Decyzja o rozszerzeniu ochrony na nastolatków wynika z tego, że w ostatnich latach wirus Chikungunya coraz częściej pojawia się poza tropikami. Doskonałym przykładem, który to potwierdza, jest pierwszy rodzimy przypadek chikungunyi odnotowany we francuskim regionie Île-de-France w lipcu 2024 roku^[149].

Komu przyda się szczepionka na chikungunyę?

Jak na razie szczepionka przeciwko wirusowi Chikungunya jest wskazana wyłącznie osobom podróżującym do regionów występowania choroby – Polska nie jest jednym z nich. 

Najwięcej zakażeń odnotowuje się na terenie Ameryki Łacińskiej, a także na południu Azji i w niektórych krajach Afryki i Oceanii. Rosnąca liczba osób podróżujących w tropiki oraz postępujące zmiany klimatyczne oraz sprawiają, że zasięg występowania chikungunyi prawdopodobnie będzie się poszerzał.

Wybierając się do regionów dotkniętych chorobą, warto zgłosić się do TropicalMed celem zaszczepienia się i otrzymania zaleceń profilaktycznych. Obejmują one szeroką gamę środków ochrony przed komarami, które transmitują wirusa Chikungunya. Jak zarejestrować się na wizytę?

Jak i kiedy zapisać się szczepienie w TropicalMed?

Szczepionka na chikungunyę jest podawana w schemacie jednodawkowym i zaczyna działać po około 28 dniach. Dlatego ośrodek TropicalMed należy odwiedzić z minimum miesięcznym wyprzedzeniem.

Żeby móc skorzystać z usług naszej kliniki, należy kliknąć w okienko „Zapisz się na szczepienie”, wybrać miasto i dogodny termin, a na koniec – wypełnić krótki formularz. Wszystko zajmuje kilka kliknięć. Należy pamiętać, że szczepionka będzie dostępna w sprzedaży od stycznia 2026 roku.

Ile kosztuje szczepionka przeciwko wirusowi chikungunya?

Na koszt szczepienia składa się obowiązkowa kwalifikacja przedzabiegowa (70 zł) oraz dawka preparatu Ixchiq (999 zł).

Warto pamiętać, że zdrowiu podróżnych zagraża nie tylko chikungunya, ale także wiele innych chorób. Pełną ofertę szczepień można znaleźć, klikając w cennik TropicalMed.

Szczepionka na chikungunyę i inne choroby zakaźne, a także spersonalizowana lista zaleceń profilaktycznych czeka w TropicalMed – serdecznie zapraszamy na wizytę!

Od jakiegoś czasu uwagę podróżników przyciąga oferta narodowego przewoźnika Etiopi, Ethiopian Airlines. Podróż do wielu afrykańskich miast jest dzięki niemu tańsza o kilkaset złotych, jednak lot trwa nieco dłużej – m.in. przez to, że odbywa się też przesiadka w Addis Abebie.

Loty na Seszele z Ethiopian Airlines i innymi przewoźnikami

Z jednej strony jest to naprawdę kusząca propozycja – wylot na wakacje, wolontariat czy delegację służbową jest zdecydowanie przystępniejszy cenowo. Z drugiej strony, tranzyt przez Etiopię wiąże się z dodatkowymi formalnościami i kosztami. Jakimi dokładnie?

Jakie wymagania generuje przesiadka w Etiopii?

Etiopia to jeden z krajów endemicznego występowania żółtej febry – wirusowej gorączki krwotocznej przenoszonej przez komary. Przesiadka w Addis Abebie może więc generować konieczność wyrobienia specjalnego certyfikatu szczepienia przeciw tej chorobie. Ponadto, od przyjezdnych Polaków wymaga się tam wizy. Jak uzyskać każdy z tych dokumentów i z jakimi kosztami to się wiąże?

Etiopia wiza tranzytowa – co zrobić, żeby ją zdobyć?

Nawet krótki pobyt, taki jak przesiadka w Etiopii, wiąże się z wymogiem posiadania odpowiedniej wizy. Dobra wiadomość jest taka, że można ją wyrobić online^[150], na stronie www.evisa.gov.et – jak?

Wymagania

Chcąc skorzystać z oferty Ethiopian Airlines, które oferują tanie loty z przesiadką w Addis Abebie, należy spełnić trzy wymogi. 

• Po pierwsze, zaktualizować swój paszport tak, by był ważny przez co najmniej 6 miesięcy od planowanej daty tranzytu przez Etiopię. 
• Po drugie, przygotować aktualne zdjęcie paszportowe. 
• Po trzecie, złożyć wniosek online z co najmniej 3-dniowym wyprzedzeniem – tyle wynosi bowiem okres przetwarzania podania^[151].

Cena wyrobienia wizy zależy od jej terminu ważności. Jeśli planowana jest wyłącznie przesiadka w Etiopii, warto wybrać jak najkrótszy (i najtańszy) wariant.

Koszty

Podróżując przez kraj, jakim jest Etiopia, wiza tranzytowa jest wydawana na 30 lub 90 dni. Pierwszy wariant kosztuje 62 USD, a drugi – 152 USD.

Istnieje też możliwość przedłużenia ważności dokumentu o kolejne 30 dni (102 USD) lub 90 dni (302 USD). Wniosek w tej sprawie najlepiej złożyć online do 15 dni przed wygaśnięciem wizy. W przeciwnym razie trzeba osobiście stawić się w biurze imigracyjnym celem złożenia podania o przedłużenie.

Ile kosztuje żółta książeczka i jak można ją zdobyć?

Jak już wspomniano, Etiopia jest krajem występowania żółtej febry. Cała jej wschodnia część (w tym Addis Abeba) jest obciążona chorobą w znacznie większym stopniu niż pozostałe terytoria kraju^[152]. Osobom planującym pobyt (nawet krótki, tranzytowy) na obszarach dotkniętych żółtą febrą, bardzo zaleca się szczepienie na żółtą febrę. W TropicalMed można je wykonać w cenie 339 zł (+ 45 zł za certyfikat).

W niektórych przypadkach sytuacja wygląda zgoła inaczej. Kraje takie jak m.in. Botswana, Seszele czy Nigeria wymagają, by przyjezdni z regionów endemicznych (nawet w tranzycie) mieli żółtą książeczkę potwierdzającą szczepienie^[153].

Loty do Botswany i Nigerii z przesiadką w Addis Abebie

Przepisy są nieco bardziej przejrzyste w krajach takich jak Tanzania, Madagaskar czy Zimbabwe. Określono, że przesiadka w Etiopii lub innym kraju dotkniętym żółtą febrą musi przedłużyć się do ponad 12 godzin, żeby zadziałał wymóg posiadania certyfikatu szczepienia.

Loty na Madagaskar, Zanzibar i do Zimbabwe z przesiadką w Etiopii

Podsumowując, szczepienie na żółtą febrę nie jest wymagane od osób podróżujących bezpośrednio z Polski. Korzystając jednak z usług Ethiopian Airlines, które oferują loty z przesiadką w Addis Abebie, warto jednak zgłosić się do TropicalMed po certyfikat szczepienia. 

Warto pamiętać o tym, że przesiadka w Etiopii może wiązać się nie tylko z dodatkowymi formalnościami, ale także zagrożeniami, m.in. zdrowotnymi. Jakimi dokładnie? 

Czy Addis Abeba jest bezpieczna dla tranzytu?

Ze względu na niestabilną sytuację bezpieczeństwa, MSZ zaleca zachowanie szczególnej ostrożności w Addis Abebie. Polega to m.in. na:

• regularnym kontakcie z bliskimi
• rejestracji w systemie Odyseusz,
• sporządzenia kopii dokumentów, 
• rezygnacji z samotnego spacerowania,
• unikaniu noszenia przy sobie dużej ilości gotówki,
• rozlokowaniu kosztowności i dokumentów w różnych miejscach.

Jeśli chodzi o zagrożenia zdrowotne, są to choroby: brudnych rąk (m.in. dur brzuszny), transmitowane przez komary (np. malaria, denga) lub przenoszone drogą kropelkową (np. zakażenie meningokokowe). Więcej informacji na temat profilaktyki zdrowotnej można znaleźć we wpisie: Etiopia szczepienia.

O tym, czy Addis Abeba jest bezpieczna dla tranzytu, decydują środki ostrożności podjęte przed wylotem. W kompleksowej ochronie zdrowia podróżnych specjalizuje się ośrodek TropicalMed.

Jak zadbać o zdrowie w podróży z TropicalMed?

Lot z przesiadką w Etiopii to naprawdę atrakcyjna cenowo opcja, która wymaga jednak dopilnowania kilku formalności. Podróż do każdego państwa afrykańskiego wiąże się z koniecznością solidnego przygotowania się pod kątem zdrowotnym. Nie ma więc zbyt wiele dodatkowych środków ochrony związanych z tranzytem w Addis Abebie. 

TropicalMed oferuje przystępne cenowo pakiety (np. Afryka Light), dzięki którym można wykonać szczepienia i uzyskać żółtą książeczkę w wyraźnie obniżonej cenie – sprawdź ofertę.

Podczas wizyty w TropicalMed można liczyć nie tylko na obowiązkowe i zalecane szczepienia, ale także na jasną listę zaleceń profilaktycznych oraz receptę na leki przeciwmalaryczne – wszystko „skrojone na miarę” każdego pacjenta.

Serdecznie zapraszamy na wizytę!

14 marca 2025 roku we Wrocławiu potwierdzono zakażenie maczugowcem błonicy u 6-letniego chłopca, który wrócił z pobytu w Afryce. Dziecko walczy o życie w Centrum Pediatrycznym im. Janusza Korczaka. Błonica w Polsce została praktycznie wyeliminowana dzięki masowej immunizacji, jednak choroba pozostaje dużym problemem zdrowia publicznego w wielu zakątkach świata, m.in. w Azji Południowo-Wschodniej, na Bliskim Wschodzie oraz we wspomnianej Afryce.

Niezaszczepiony chłopiec w kraju endemicznego występowania błonicy to prosta recepta na tragedię. Bakterie przenoszone drogą kropelkową, tj. wskutek kaszlu, kichania, rozmowy lub nawet samego przebywania z nosicielem, bez problemu wniknęły do nieuodpornionego organizmu. 

Układ immunologiczny dziecka nie jest jeszcze w pełni rozwinięty, a z racji tego, że błonica w Polsce nie występuje, nie można też liczyć na wykształcenie naturalnej odporności. Poskutkowało to chorobą o ciężkim przebiegu, z błonami na gardle i krtani, utrudniających przepływ powietrza (oddychanie).

Maczugowce błonicy w organizmie ludzkim nie tylko wywołują powstawanie narośli zatykających drogi oddechowe, ale także wytwarzają silne toksyny. Może to doprowadzić do porażenia mięśni oraz uszkodzenia czy nawet zatrzymania akcji serca. 

Więcej informacji o przebiegu zakażenia można znaleźć we wpisie: błonica.

Kiedy wykonuje się szczepienie błonica tężec krztusiec?

Jak już wspomniano, zakażenie jest skutkiem zaniedbania rodziców, którzy uchylili się od obowiązku zaszczepienia swojego dziecka. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi GIS, chłopiec powinien mieć za sobą cały, czterodawkowy cykl podstawowy, podawany kolejno: 

• w 7-8 tygodniu życia,
• w 3-4 miesiącu życia,
• w 5-6 miesiącu życia,
• w 16-18 miesiącu życia

W dalszym ciągu szczepienie błonica tężec krztusiec jest kontynuowane w trzydawkowym schemacie przypominającym. Pojedyncze wstrzyknięcia odbywają się w wieku 6 i 14 lat, a w 19. roku życia podaje się ostatnią obowiązkową dawkę, tym razem bez składnika krztuścowego^[154].

Rosnący odsetek osób uchylających się od obowiązku szczepienia dzieci oraz coraz częstsze podróże zagraniczne sprzyjają rozwojowi chorób – nawet tych, które w przeszłości udało się już „ujarzmić”. Czy ze względu na zakażenie błonicą Wrocław i inne zakątki Polski są zagrożone epidemią?

Czy błonica w Polsce może stać się zagrożeniem?

Zanim szczepionka błonica tężec krztusiec znalazła się w obowiązującym kalendarzu, choroba wywoływała kilkadziesiąt tysięcy zakażeń i kilka tysięcy zgonów rocznie. Przykładowo, podczas epidemii z 1950-1956 roku odnotowano do 44 tys. zachorowań (w tym do 3 tys. przypadków śmiertelnych) rocznie^[155].

Jeśli grono antyszczepionkowców będzie się powiększało w takim tempie jak obecnie, odporność zbiorowiskowa wygaśnie. W ciągu 5 lat Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH odnotował niemal dwukrotny wzrost liczby osób, które uchyliły się od obowiązku immunizacji dzieci^[156].

Dla błonicy próg bezpieczeństwa wynosi 92-94% zaszczepionych osób^[157]. Jeśli odsetek uodpornionych spadnie poniżej tego poziomu, choroba może powrócić do Polski na dobre.

Ile kosztuje szczepienie na błonicę i gdzie je wykonać?

Warto pamiętać, że odporność uzyskana dzięki obowiązkowej immunizacji w dzieciństwie nie daje dożywotniej odporności. Ochrona utrzymuje się przez około 10 lat. Wybierając się do regionu, gdzie błonica jest rozpowszechniona, warto pomyśleć o pojedynczej dawce przypominającej. W takich przypadkach TropicalMed oferuje szczepionki 2w1, 3w1 i 4w1 przeciwko błonicy oraz 1-3 innym chorobom – tężcowi, krztuścowi i polio.

Błonica Wrocław: TropicalMed jest zlokalizowany pod adresem Jana Długosza 31/U5, 51-162 Wrocław i oferuje różne szczepionki w cenie od 199 do 279 zł za dawkę (+ 70 za kwalifikację do szczepienia).

Jak na razie błonica w Polsce jest opanowana, a sporadyczne przypadki są zawleczone z podróży do regionu endemicznego. Sytuacja może się pogorszyć, kiedy przestanie działać odporność zbiorowiskowa. Wówczas szczepienia przypominające będą warte rozważenia nie tylko wśród turystów, ale także wśród osób pozostających w kraju. 

Jeśli chodzi o ludzkiego metapneumowirusa HMPV Chiny odnotowują w ostatnim czasie wzmożoną liczbę zakażeń. Przywodzi to na myśl początek pandemii COVID-19 sprzed 5 lat. Specjaliści zachęcają lokalne organy ds. zdrowia publicznego do bacznej obserwacji i kontroli sytuacji epidemiologicznej, ale jednocześnie wskazują na brak powodów do paniki.

Wirus HMPV został odkryty niemal ćwierć wieku temu, więc w przeciwieństwie do SARS-Cov-2, nie jest niczym nowym i nieznanym. Przebieg zakażenia jest też z reguły łagodniejszy, a jego konsekwencje mniej nieprzewidywalne. Co wiemy na ten temat?

HMPV co to za wirus i jak się rozprzestrzenia?

Artykuły z nagłówkami typu „HMPV wirus 2025” straszące epidemią nie wspominają, że to patogen odkryty w Holandii w 2001, a nie w Chinach w 2025 roku. Po raz pierwszy zaobserwowano go w próbkach nosogardła pobranych od dzieci z chorobami układu oddechowego^[158].

HMPV przenosi się drogą kropelkową, w trakcie kichania, kaszlu czy nawet rozmowy. Możliwe jest też zakażenie pośrednie, przez kontakt ze skażonymi przedmiotami/powierzchniami (tzw. fomitami).

Jak już wspomniano, HMPV wywołuje infekcję układu oddechowego, która rozwija się średnio 3-6 dni (to tzw. okres inkubacji). Jej objawy obejmują kaszel, gorączkę, nieżyt nosa, ból gardła, duszności czy świszczący oddech. W niektórych przypadkach wirus może doprowadzić do zapalenia oskrzeli lub płuc. 

Najcięższy przebieg zakażenia występuje zazwyczaj u dzieci, osób z zaburzeniami odporności oraz u seniorów. Kiedy wiadomo już o HMPV co to za wirus oraz jak można się nim zarazić, warto dowiedzieć się o zasadach profilaktyki.

Jak zapobiegać chorobom w sezonie zimowym?

Regularne mycie/dezynfekcja rąk, ograniczanie dotykania się po twarzy, unikanie tłocznych miejsc i dbanie o odporność to skuteczne sposoby profilaktyki chorób przenoszonych drogą kropelkową.

Chociaż o HMPV w Polsce nie mówi się prawie wcale, to jest powszechnie występującym wirusem, podobnie jak RSV (należący do tej samej rodziny) czy te wywołujące grypę i COVID-19. Możliwe są też infekcje mieszane (np. HMPV + RSV), które znacznie pogarszają rokowania pacjenta^[159]. Z tego względu warto skorzystać z immunizacji. Co oferuje TropicalMed?

Kiedy zgłosić się na szczepienia w TropicalMed?

Nie ma szczepionek chroniących przed HMPV w Polsce, ale można uodpornić się na grypę, RSV i COVID-19, by zapobiegać wspomnianym infekcjom mieszanym. W TropicalMed dla pacjentów od 3. roku życia dostępne są:

• szczepionki na grypę (tradycyjna i wysokodawkowa dla seniorów),
• szczepionki na RSV (dla seniorów oraz kobiet w ciąży/osób w wieku 50+ z grup ryzyka).

Więcej szczegółów na temat dostępnych preparatów ochronnych oraz ich cen można znaleźć w odnośnikach. TropicalMed nie oferuje szczepionek przeciw COVID-19.

Jako że HMPV ma sezonowy rozkład podobny do innych wirusów układu oddechowego, warto poddać się immunizacji pod koniec lata. Organizm potrzebuje bowiem około miesiąca na wytworzenie przeciwciał ochronnych, więc wizyta szczepienna w tym terminie da ochronę na cały najbliższy sezon epidemiczny. 

Warto wiedzieć, że RSV, wirus grypy, koronawirus czy HMPV w Polsce mogą uszkadzać komórki nabłonka dróg oddechowych, co otwiera drzwi innym drobnoustrojom chorobotwórczym. W TropicalMed można zaszczepić się także na meningokoki i pneumokoki (szczegóły w odnośnikach).

Uodpornienie przeciwko wirusom i bakteriom wnikającym do organizmu drogą kropelkową zaleca się wszystkim, jednak dzieci, seniorzy, osoby z chorobami przewlekłymi i kobiety w ciąży to szczególne grupy ryzyka.

TropicalMed oferuje szczepienia skutecznie chroniące przed chorobami zakaźnymi i ich najcięższymi powikłaniami. Nie czekaj – zainwestuj w swoje zdrowie.

Serdecznie zapraszamy!