Czy malaria w Europie zagraża turystom?

Czy malaria w Europie stanowi zagrożenie?

Malaria, tropikalna choroba pasożytnicza, jest przenoszona przez komary głównie w Afryce, gdzie odnotowuje się 95% zakażeń i zgonów wywołanych przez zarodźce^[1]. Kolejne regiony dotknięte malarią to Azja (szczególnie Południowo-Wschodnia) oraz Ameryka Łacińska.

Malaria występowanie

Malaria w Polsce i Europie nie stanowi zagrożenia zdrowia publicznego ze względu na warunki klimatyczne niesprzyjające komarom Anopheles lub podjęte działania profilaktyczne. Zakażenia dotyczą głównie turystów, którzy zawlekli chorobę z podróży. W jakich krajach jest malaria oraz czy zdarzają się zachorowania nabyte lokalnie?

Czy malaria jest w Polsce realnym problemem?

Malaria w Polsce wywołuje od kilku do kilkudziesięciu zachorowań rocznie^[2]. Przez długi czas była najczęściej odnotowywaną chorobą tropikalną w naszym kraju, jednak od 2023 roku ustąpiła miejsce dendze. Sprawdź szczegóły w: choroby tropikalne w Polsce.

Wszystkie odnotowane zakażenia to przypadku zawleczone z podróży, a więc nie ma powodu do obaw, czy malaria jest w Polsce i zagraża zdrowiu publicznemu. Od 1967 roku nasz kraj ma bowiem status całkowicie wolnego od tej choroby^[3].

Czy jest malaria w basenie Morza Śródziemnego?

Ciepły klimat śródziemnomorski sprzyja rozwojowi komarów malarycznych. Z tego powodu wiele osób zastanawia się, czy malaria jest w Hiszpanii, Grecji, Włoszech i innych krajach śródziemnomorskich.

Malaria w Europie jest diagnozowana u kilku tysięcy osób rocznie, z czego średnio ponad 99,5% stanowią przypadki nabyte poza Starym Kontynentem^[4]. Zakażenia odnotowuje się głównie w miesiącach letnich i po wakacjach, co odzwierciedla wzorce podróży do krajów endemicznych. W jakich krajach jest malaria autochtoniczna (lokalna), a w jakich alochtoniczna (napływowa)?

Czy jest malaria w Turcji?

Turcja to jedno z nielicznych europejskich krajów, w którym nie udało się uzyskać statusu wolnego od malarii. Chociaż liczba zakażeń spadła z kilkunastu tysięcy rocznie w XX wieku do zaledwie kilkudziesięciu po roku 2000^[5], to wciąż odnotowuje się przypadki rodzime.

W latach 2019-2023 odnotowano 157 zakażeń zawleczonych z podróży, z czego zdecydowana większość (prawie 95%) były wywołane przez najgroźniejszego zarodźca sierpowatego^[6]. Według danych ECDC, obecnie malaria w Turcji występuje u 1-5 na 100 tys. mieszkańców^[7].

Czy jest malaria w Hiszpanii?

Malarię rodzimą wyeliminowano tam w 1964 roku; od tego czasu odnotowano zaledwie 2 przypadki nabyte lokalnie. W 2024 roku doszło do szpitalnego zakażenia zarodźcem sierpowatym^[8], odpowiedzialnym za najcięższą postać choroby.

Czy we Włoszech jest malaria?

Pod koniec XIX wieku na malarię we Włoszech chorowało aż 2 mln osób rocznie, a w 1970 roku udało się uzyskać status wolnego od tej choroby. Obecnie zgłasza się kilkaset przypadków rocznie^[9], przy czym praktycznie wszystkie są zawleczone z podróży. Nie ma więc powodu, by zamartwiać się czy we Włoszech jest malaria zagrażająca przyjezdnym.

Czy w Grecji jest malaria?

Wyeliminowanie malarii w Grecji było naprawdę trudne. Udało się to w 1974 roku, jednak w latach 2009-2012 nastąpił ponowny wzrost zakażeń do 267, w tym minimum 69 nabytych lokalnie (m.in. w Lakonii, Attyce i Beocji)^[10]. Finalnie status kraju wolnego od malarii osiągnięto w 2012 roku.

Mimo wszystko zdarzają się sporadyczne przypadki rodzime (np. w 2021 roku było ich 4)^[11]. Nie ma jednak potrzeby zamartwiania się, czy w Grecji jest malaria zagrażająca przyjezdnym; choroba jest doskonale kontrolowana.

Malaria występowanie: obecnie przypadki rodzime, i to w liczbie zaledwie kilku rocznie, odnotowuje się głównie w Grecji, Francji i Turcji.

Część zachorowań jest skutkiem zakażeń szpitalnych i lotniskowych, dlatego poza ograniczaniem populacji komarów malarycznych, niezbędna jest poprawa opieki zdrowotnej. 

Czy jest malaria poza krajami śródziemnomorskimi?

W niektórych krajach europejskich zmagania z malarią zakończyły się stosunkowo niedawno, np. w 2023 roku w Azerbejdżanie. Do grona państw wolnych od tej choroby Gruzja dołączyła dopiero w 2025 roku^[12]. Aby osiągnąć taki status, należy przerwać lokalną transmisję zarodźców na co najmniej 3 lata.

Mimo wszystko malaria w Europie nie stanowi zagrożenia zdrowia publicznego – zakażenia rodzime są naprawdę sporadyczne, a infekcje zawleczone z podróży odpowiednio leczone i monitorowane. Przygotowując się do podróży, trzeba jednak pomyśleć o innych chorobach występujących w Europie. Jakich?

Jakie choroby są realnym zagrożeniem w Europie?

Chociaż choroby tropikalne, takie jak np. malaria w Europie, nie stanowią większego zagrożenia dla podróżnych, to jest kilka infekcji, które można przywieźć z podróży. Są to:

• Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) – szczególnie częste w Europie Środkowej i Wschodniej, a także w Skandynawii.
• Grypa – występująca w całej Europie, mająca charakter sezonowy; szczyt zakażeń z reguły przypada w miesiącach zimowych.
• Meningokoki – to bakterie przenoszone drogą kropelkową, szczególnie w dużych skupiskach ludzkich; zjawisko bezobjawowego nosicielstwa jest nasilone w Europie Zachodniej.
• Pneumokoki – podobnie jak meningokoki, przenoszą się drogą kropelkową; są groźne szczególnie dla dzieci, osób starszych czy palaczy.
• Ospa wietrzna i półpasiec – to dwie choroby wywołane przez ten sam wirus, który podobnie jak w przypadku grypy, atakuje sezonowo.
• Tężec – laseczki tężca występują powszechnie na świecie (a więc także w Europie); każde skaleczenie niesie ze sobą ryzyko groźnego zakażenia.

Przygotowując się do podróży, warto wykonać szczepienia ochronne w TropicalMed oraz wyrobić kartę EKUZ. Poza tym warto wykupić dodatkową polisę ubezpieczeniową, bo nie każdy kraj europejski jest zrzeszony w UE, a zasady refundacji (nawet z EKUZ) są różne w poszczególnych krajach Unii.

Aby uniknąć niepotrzebnych kosztów i cieszyć się spokojnym i bezpiecznym pobytem za granicą, należy odpowiednio zadbać o swoje zdrowie przed wyjazdem. Pomoże w tym specjalistyczny ośrodek medycyny podróży TropicalMed.

Ile kosztują szczepienia na choroby w Europie?

Malaria w Polsce ani innym kraju europejskim nie stanowi zagrożenia, natomiast wymienione wyżej choroby już tak. Warto zatem wykonać szczepienia ochronne (sprawdź cennik) dostępne solo lub w przystępnych pakietach. Są one dopasowywane indywidualnie podczas kwalifikacji medycznej w cenie 70 zł.

Podczas konsultacji nasz doświadczony lekarz oceni ryzyko poszczególnych chorób na podstawie wiedzy o trasie i terminie oraz aktywnościach planowanych w konkretnej podróży. Nasz ośrodek najlepiej odwiedzić 4-6 tygodni przed wyjazdem. Zainwestuj w swoje zdrowie podczas podróży i zapisz się na wizytę.

Serdecznie zapraszamy!