#choroba-tropikalna #transmitowana-przez-komary #zolta-ksiazeczka

Szczepienia żółta febra – profilaktyka choroby

Szczepienie na żółtą febrę, a międzynarodowa książeczka szczepień

zdjęcie Katarzyna Ślusarz autora postu o Szczepienia żółta febra – profilaktyka choroby Katarzyna Ślusarz | 2022-04-20 (ostatnia aktualizacja: 2022-09-19)
Żółta febra to tropikalna choroba transmitowana przez komary, które są szczególnie aktywne w określonych sezonach. Szczepienie na żółtą gorączkę pozwala zapobiegać najpoważniejszym powikłaniom choroby, takimi jak m.in. uszkodzenie narządów czy krwotok wewnętrzny. Za immunizacją przemawia dodatkowo wymóg posiadania żółtej książeczki szczepień w niektórych krajach.

Żółta febra – co to jest?

Żółta febra – choroba wirusowa transmitowana przez komary określonych gatunków (aedes aegypti i haemagogus), występujących w klimacie tropikalnym i subtropikalnym.

Drobnoustroje chorobotwórcze pochodzą z Afryki, a rozprzestrzeniły się na tereny obu Ameryk i Europy w czasach handlu niewolnikami. Programy zwalczania komarów pozwoliły wyeliminować ten problem na Starym Kontynencie i w miastach Ameryki Północnej. Ostatnia epidemia w tym regionie miała miejsce w 1905 roku (Nowy Orlean).

Obecnie wirus jest szczególnie powszechny w Afryce Subsaharyjskiej (z wyłączeniem państw na południowym krańcu kontynentu) oraz w większości krajów Ameryki Południowej (wyjątek stanowią Chile i Urugwaj).

Mapy Afryki i Ameryki Południowej z regionami zagrożenia żółtą febrąPrzed podróżą do tych krajów wykonaj szczepienie na żółtą febrę!

Głównym rezerwuarem wirusa żółtej febry jest małpa, a drugim: człowiek. Komar to wektor, czyli organizm przenoszący patogeny:

  • z człowieka na człowieka,
  • z małpy na człowieka.

Ukąszenia komarów w tropikach odpowiadają za zdecydowaną większość infekcji, dlatego ryzyko zachorowania zwiększa się wraz ze wzrostem aktywności komarów. Sezon ten nie jest stały na całym świecie. W Ameryce Południowej jest to styczeń-maj, natomiast w Afryce: lipiec-październik. Na te miesiące przypada szczyt zachorowań, jednak ryzyko infekcji, mimo że nieco niższe, występuje przez cały rok.

Żółta febra – objawy 

Po ukąszeniu komara i przedostaniu się wirusów do organizmu człowieka, następuje okres inkubacji, czyli namnażania się drobnoustrojów. Trwa to kilka dni (zwykle 3-6), po czym można odczuć pierwsze objawy żółtej febry, takie jak m.in.:

  • gorączka,
  • wymioty i/lub mdłości,
  • bóle mięśni i głowy,
  • dreszcze,
  • złe samopoczucie.

Symptomy te nie pojawiają się zbyt często, a jeśli już, to ustępują po kilku dniach. To jednak nie koniec problemów – u około 1/7 osób, które zaobserwowały powyższe objawy, choroba przechodzi w drugie, poważniejsze stadium. Następuje ono po chwilowej remisji choroby, która wygląda jak powrót do zdrowia.

Planujesz podróż w tropiki?

Zaszczep się na żółtą febrę!

Szczepienie na żółtą febrę jest wymagane w wielu krajach, nie tylko tam, gdzie występuje choroba.
Żółta gorączka wywołuje średnio 30 000 zgonów rocznie.
Ryzyko infekcji jest 10x wyższe w Afryce niż w Ameryce Południowej.
Zalecenia dopasowane do podróży. Skuteczne szczepionki. Wiele dostępnych terminów.
kobieta po szczepieniu Umów się na szczepienie ochronne!

Żółta febra objawy ciężkiej fazy choroby:

  • wysoka temperatura ciała,
  • zażółcenie skóry i gałek ocznych (stąd nazwa żółta gorączka),
  • niewydolność/uszkodzenie narządów (najczęściej są to wątroba i nerki),
  • krwotoki: zewnętrzne (z nosa, ust, oczu) i wewnętrzne (z żołądka).

Powyższe objawy żółtej gorączki są poważnym zagrożeniem zdrowia i życia pacjenta. Szacuje się, że połowa pacjentów, u której nastąpił tego typu rozwój choroby, umiera w ciągu 7-10 dni. 

Szczepienia na żółtą febrę minimalizują ryzyko rozwinięcia się toksycznego stadium choroby. Warto wykonać je przed wyjazdem, bowiem długa podróż i gwałtowna zmiana klimatu jest sporym obciążeniem dla organizmu. Brak odporności na typowo tropikalnego wirusa oraz ekspozycja na ukąszenia komarów mogą mieć poważne skutki dla niezaszczepionych turystów.

Żółta febra a malaria

W klimacie tropikalnym komary rozprzestrzeniają wiele groźnych chorób, takich jak żółta febra, malaria czy denga. Wiele z ich objawów pokrywa się, co utrudnia prawidłową diagnozę i leczenie. Jest to szczególnie niebezpieczne w krajach, w których poziom opieki medycznej odbiega od europejskich standardów. O ile preparaty ochronne na malarię czy dengę nie są jeszcze dostępne, o tyle szczepionka na żółtą febrę istnieje i może zapobiec chorobie lub złagodzić jej przebieg.

Innym sposobem profilaktyki żółtej gorączki jest unikanie ukąszeń komarów. Najbardziej pomocne w tym przypadku okazują się:

  • moskitiery/ekrany na okna i drzwi,
  • repelenty (tj. środki odstraszające komary),
  • odzież zakrywająca ciało + nakrycie głowy,
  • klimatyzatory/wentylatory w pomieszczeniach.

Tego typu środki ochrony są szczególnie ważne na terenach zielonych i wiejskich, gdzie aktywność komarów jest wzmożona. 

Jak wykrywa się żółtą febrę?

Jeśli występują przesłanki epidemiologiczne, takie jak np. niedawny pobyt w miejscu zagrożonego żółtą febrą oraz kliniczne (tj. objawy typowe dla choroby), zaleca się badanie laboratoryjne. Ma ono na celu zdiagnozowanie ewentualnej infekcji, a co za tym idzie – odpowiednie leczenie wspomagające.

Obecność wirusa żółtej febry wykrywa się w surowicy pacjenta zazwyczaj w ciągu pierwszych 10 dni od zaobserwowania niepokojących objawów. Jeśli badania potwierdzą infekcję, niezbędne jest leczenie. W ciężkich przypadkach chorzy potrzebują hospitalizacji.

Leczenie żółtej febry

Tylko szczepienie oraz stosowanie się do zasad profilaktyki chroni przed chorobą. Kiedy już dojdzie do infekcji, leczenie obejmuje wyłącznie łagodzenie objawów i wspomaganie funkcji życiowych pacjenta. Nie ma bowiem leku zwalczającego wirusa żółtej febry. Choremu zaleca się:

  • odpoczynek,
  • dbanie o odpowiednie nawodnienie,
  • leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (w razie potrzeby).

W ten sposób zwiększa się szanse na powrót do zdrowia. Równie ważne co leczenie pacjenta jest zapobieganie dalszemu rozprzestrzenianiu się wirusa żółtej febry. Dlatego chorego koniecznie trzeba chronić przed ukąszeniami komarów, aby owady nie przenosiły patogenów na inne osoby.

Żółta febra – szczepienie

Przed najpoważniejszymi powikłaniami żółtej febry chroni szczepionka Stamaril. To jednodawkowy preparat w formie zastrzyku, podawanego zazwyczaj podskórnie. Zawiera on osłabiony (atenuowany) wirus żółtej febry, namnożony w kurzych zarodkach oraz substancje pomocnicze. Pełny skład szczepionki Stamaril, ulotka oraz pozostałe informacje o produkcie można znaleźć na stronie PZH.

Szczepienie na żółtą gorączkę daje minimum 10 lat ochrony, a często bywa tak, że pamięć immunologiczna utrzymuje się przez całe życie. Odnotowuje się też wysoką skuteczność preparatu, na poziomie 99%.

Żółta febra szczepionka – skutki uboczne

Szczepionka na żółtą febrę jest bardzo bezpieczna. Według PZH, 4-8 osób na milion może nabawić się zapalenia wątroby, nerek lub układu nerwowego. Prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych skutków ubocznych jest więc znikome i występuje głównie u osób ze znacznie obniżoną odpornością (np. przez HIV/AIDS) lub w podeszłym wieku (powyżej 60. roku życia).

Żółta febra – objawy po szczepieniu są bardzo łagodne i ustępują samoistnie w ciągu 3 dni. Po przyjęciu preparatu mogą (ale nie muszą) pojawić się:

  • ból głowy, mięśni i nakłutego ramienia,
  • osłabienie,
  • rozdrażnienie, płacz i utrata apetytu (u małych dzieci).

Należy także pamiętać o przeciwwskazaniach do stosowania preparatu Stamaril. Pierwszym z nich jest silna alergia na białko kurzego jaja (wynika to ze składu szczepionki). Kobiety w ciąży i dzieci poniżej 6. miesiąca życia także nie powinny być szczepione. 

Żółta febra szczepienie – cena

Jedyną szczepionką na żółtą febrę, dostępną na polskim rynku farmaceutycznym, jest Stamaril. Immunizację zaleca się szczególnie przed podróżą do krajów zagrożonych rozprzestrzenianiem się wirusa, który wywołuje tę chorobę. Cena szczepionki na żółtą gorączkę jest jedną z niższych, jeśli chodzi o choroby tropikalne.

Stamaril cena: 259 zł

Choroba ta nie stanowi zagrożenia w Polsce, toteż nie jest uwzględniona w kalendarzu szczepień. Oznacza to, że preparat nie jest refundowany przez NFZ i trzeba samodzielnie pokryć cenę szczepionki na żółtą febrę. Aby uniknąć ryzyka związanego z nieprawidłowym przechowywaniem i transportowaniem produktu, warto skorzystać z usług TropicalMed. 

Żółta książeczka szczepień

Szczepienie na żółtą febrę zapewnia nie tylko zdrowie i bezpieczeństwo, ale także swobodę przemieszczania się. To ważne szczególnie dla osób, które planują wieloprzystankowe podróże, zahaczające o kraje zagrożone transmisją wirusa żółtej gorączki.

Wiele państw wymaga od takich osób zaświadczenia o szczepieniu, zwanego potocznie żółtą książeczką szczepień. Wyrobienie takiego dokumentu w TropicalMed kosztuje 35 zł. Inwestycja ta naprawdę się opłaca, bowiem certyfikat jest ważny dożywotnio.

Żółta febra szczepienie – ile przed wyjazdem?

Nie można zapominać o zaplanowaniu szczepienia z odpowiednim wyprzedzeniem – żółta książeczka szczepień nabiera ważności dopiero po 10 dniach od przyjęcia preparatu. To umowny czas zdobywania odporności na chorobę, jednak najlepiej jest wykonać szczepienie 20-30 dni przed wyjazdem. 

Żółta książeczka szczepień zazwyczaj* nie jest wymagana od osób podróżujących bezpośrednio z Polski. Obowiązek ten dotyczy tych, którzy przybywają z kraju zagrożonego transmisją wirusa żółtej gorączki. Mowa tu zarówno o dłuższych pobytach, jak i przesiadkach – np. w tranzycie lotniskowym powyżej 12 h. Certyfikat powinien mieć każdy podróżnik, który ukończył 9. miesiąc lub 1. rok życia, toteż w interesie rodziców jest zadbać o immunizację swojego dziecka przed podróżą.

* Wyjątek stanowią kraje, które wymagają poosiadania żółtej książeczki szczepień od wszystkich (po 9. miesiącu lub 1. roku życia), bez względu na pochodzenie. Są to m.in.:

  • Wybrzeże Kości Słoniowej,
  • Niger, 
  • Mali,
  • Burkina Faso,
  • DK Kongo,
  • Sudan (+ Sudan Południowy).

Co to jest żółta książeczka oraz pozostałe informacje dla podróżnych znajdują się tutaj: Międzynarodowa Książeczka Szczepień.

Szczepienia żółta febra – Kraków

Szczepienia na żółtą febrę w Krakowie (a także Warszawie i Katowicach) to obowiązkowy punkt planowania wycieczek do krajów tropikalnych. 

FAQ - często zadawane pytania

Żółta febra: co to za choroba?

To choroba transmitowana przez komary określonych gatunków, które występują w klimacie tropikalnym i subtropikalnym. Ryzyko zachorowania znacząco zwiększa się więc w porach, kiedy aktywność tych owadów jest wzmożona. W wielu krajach żółta febra stanowi tak poważny problem, że aby przekroczyć ich granicę, należy posiadać dokument szczepienia przeciwko tej chorobie.

Jak można się zarazić żółtą febrą?

Najczęstszym powodem zakażenia żółtą gorączką jest ukąszenie przez zainfekowanego wirusem komara. Rezerwuarem wirusów są ludzie oraz zwierzęta naczelne. Sporadycznie może zdarzyć się zakażenie drogą krwiopochodną, czyli podczas zakłucia używaną już wcześniej igłą czy w wyniku transfuzji krwi.

Czy istnieje szczepionka na żółtą febrę?

Na rynku istnieje jednodawkowy preparat Stamaril, czyli szczepionka przeciwko żółtej gorączce. Zawiera ona wirusa w osłabionej formie, który po podaniu pobudza nasz układ odpornościowy i niejako uczy go, jak poradzić sobie w sytuacji faktycznego zetknięcia z wirusem. Szczepienie jest wymagane obowiązkowo w wielu krajach i daje odporność na około 10 lat.

Jakie są objawy żółtej febry?

Objawy żółtej febry pojawiają się około 3-6 dni po ukąszeniu zainfekowanego komara. Pierwszymi znakami rozwoju choroby mogą być: gorączka, wymioty i/lub mdłości, bóle mięśni i głowy, dreszcze, złe samopoczucie. Jest to początkowe stadium żółtej gorączki, które przerodzić się może w dużo poważniejsze – dlatego tak ważna jest immunizacja, a więc przyjęcie odpowiedniego szczepienia.

Wyjeżdżasz za granicę?

Zaszczep się przeciwko żółtej febrze i odbierz międzynarodową książeczkę szczepień!
Zarezerwuj termin szczepienia
Czytaj więcej: