#infekcja-wirusowa #szczepienia-zalecane #wysoka-zarazliwosc

Wirusowe zapalenie wątroby B – profilaktyka i leczenie

Wirusowe zapalenie wątroby typu B | Objawy, profilaktyka, leczenie

zdjęcie Katarzyna Ślusarz autora postu o Wirusowe zapalenie wątroby B – profilaktyka i leczenie Katarzyna Ślusarz | 2022-04-29 (ostatnia aktualizacja: 2022-09-19)
Wirusowe zapalenie wątroby B może wywołać marskość wątroby lub jej nowotwór. Drobnoustroje chorobotwórcze rozprzestrzeniają się głównie przez zakażoną krew i drogą płciową, podobnie jak wirus HCV wywołujący WZW C. Profilaktyka obu chorób wygląda więc podobnie, przy czym szczepienia WZW C nie istnieją, a na WZW typu B – tak.

Wirusowe zapalenie wątroby B 

Wirusowe zapalenie wątroby B (WZW typu B), żółtaczka wszczepienna lub żółtaczka B – wszystkie te określenia dotyczą jednego schorzenia, wywołanego przez wirusa HBV. Nazwa potrzebuje dookreślenia (rodzaju oznaczonego literą), ponieważ występuje wiele podobnych infekcji. Według WHO, wyróżnia się 5 głównych wirusów (A-E). Najlepiej rozpoznane i zbadane są jednak WZW B i A – na te typy udało się opracować ogólnodostępne i bezpieczne szczepionki.   

Wszystkie typy żółtaczki zakaźnej atakują wątrobę – jeden z najważniejszych organów w ciele człowieka. Odróżnia je m.in. sposób rozprzestrzeniania się, długość okresu inkubacji, stopień nasilenia objawów oraz ryzyko poważnych powikłań.

WZW B – drogi zakażenia

Jeśli chodzi o sposób transmisji, WZW typu B przenosi się z chorej matki na dziecko podczas porodu oraz podczas kontaktu z zakażoną krwią i innymi płynami ustrojowymi nosiciela (głównie drogą płciową). Człowiek jest głównym rezerwuarem wirusa, jednak HBV potrafi utrzymać się poza organizmem przez kilka dni i w tym czasie, w sposób pośredni, zainfekować kolejną osobę. 

Wirus zapalenia wątroby typu C (znany także jako wirus HCV) rozprzestrzenia się w podobny sposób. Zapobieganie żółtaczce typu B i C obejmuje więc m.in.:

  • ostrożne i higieniczne wykonywanie zastrzyków/tatuaży,
  • minimalizowanie liczby partnerów seksualnych,
  • poprawne używanie prezerwatyw podczas stosunku,
  • unikanie dzielenia się rzeczami osobistymi (głównie maszynkami do golenia).

Dodatkową metodą profilaktyki są szczepienia przeciw WZW typu B. Niestety, w przypadku WZW typu C nie jest to możliwe – jak dotąd nie opracowano preparatu ochronnego.

Aby sprawdzić, czy jest się nosicielem wirusa zapalenia wątroby (B lub C) wykonuje się badania krwi. Testy wykazują obecność (lub jej brak) przeciwciał anty HCV lub anty HBS (HBV). W diagnostyce obu chorób wykorzystuje się też tzw. próby wątrobowe, czyli biochemiczne badanie krwi. Podwyższony poziom enzymów AST i ALT mogą świadczyć o wirusowym zapaleniu wątroby typu B lub C.

Jeśli chodzi o wirusy HCV, kiedy wynik jest pozytywny, potrzebna jest dalsza analiza – HCV RNA. Cena takiego badania to około 165-200 zł. Szybka diagnoza pozwala na skuteczniejsze leczenie i daje większe szanse na całkowity powrót do zdrowia – zarówno w przypadku żółtaczki typu C, jak i WZW typu B.

Urodziłeś/aś się przed 1994 r.?

Zaszczep się na WZW B!

Powszechne szczepienia na WZW B wprowadzono dopiero w 1994 r., więc niewiele osób jest chronionych
Nieszczepione niemowlęta są szczególnie narażone na przewlekłą infekcję (90% zarażonych).
Wirus rozprzestrzenia się drogą krwi oraz płciową i wertykalną.
Skuteczne szczepionki. Wygodna rejestracja online. Wykwalifikowany personel.
kobieta po szczepieniu Zapisz się na szczepienie na WZW B!

WZW B – objawy

Kiedy drobnoustroje przedostają się do organizmu, zaczynają rozwijać się i namnażać – to tzw. okres inkubacji, który trwa do wystąpienia pierwszych objawów (kilka miesięcy, zazwyczaj 2-4). Są to: 

  • zażółcenie skóry i białek oczu (stąd jedna z nazw choroby),
  • ciemny kolor moczu,
  • zmęczenie, złe samopoczucie,
  • nudności i wymioty,
  • ból brzucha.

Długotrwałe nosicielstwo WZW B oraz brak odpowiedniego leczenia często prowadzi do poważnych powikłań. Obejmują one marskość oraz nowotwór wątroby. Szacuje się, że wirus żółtaczki co roku zabija 800-900 tys. osób na świecie. Jak temu zapobiegać?

WZW B – leczenie

Wirusowe zapalenie wątroby B nie zawsze ma aż tak ciężki przebieg – bywa, że choroba przebiega nawet bezobjawowo. Jeśli symptomy jednak wystąpią, leczenie polega na przywracaniu równowagi wodno-elektrolitowej, zachwianej przez zaburzenia układu pokarmowego. Wątroba to organ, któremu szkodzi nadmiar medykamentów, toteż możliwości leczenia HCV czy HCB są ograniczone. 

Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby zwalcza się środkami przeciwwirusowymi, które minimalizują destrukcyjny wpływ tych drobnoustrojów. Są one jednak coraz bardziej odporne na dostępne leki.

Kuracja spowalnia postęp marskości i zmniejsza ryzyko raka wątrobowokomórkowego, lecz możliwe są nawroty choroby. Dodatkowo, leczenie HBV często musi być kontynuowane przez całe życie – lepszym sposobem jest więc zapobieganie chorobie.

Szczepienia WZW typ B

Na polskim rynku farmaceutycznym istnieje sporo szczepionek na żółtaczkę wszczepienną, które często ratują przed infekcją lub jej najpoważniejszymi powikłaniami. Największą skuteczność preparatów (> 96%) odnotowuje się u noworodków, dzieci i młodzieży. Z tego powodu szczepienia na żółtaczkę wszczepienną od 1994 roku są w Polsce obowiązkowe. Od tego momentu odnotowano znaczny spadek zachorowań (sprawdź wykres):

Wykres zachorowań na WZW typu B w PolsceSzczepienia pomagają zwalczać WZW B w Polsce

Refundacja szczepionek przysługuje nie tylko noworodkom, ale także reprezentantom tzw. grup ryzyka. Są wśród nich:

  • studenci medycyny i uczniowie szkół medycznych,
  • personel medyczny,
  • nosiciele wirusa HCV (WZW typu C),
  • osoby narażone na zakażenie HBV (WZW typu B) przez styczność z nosicielem,
  • osoby z zaawansowaną chorobą nerek i dializowane.

Wśród preparatów chroniących przed wirusowym zapaleniem wątroby B można wyróżnić:

  • Engerix B – producent dostarcza preparat do mnóstwa Polskich aptek, toteż można ją kupić w ponad 100 punktach w całym kraju; można ją stosować u dorosłych i młodzieży od 16. roku życia. Istnieje też wersja dla dzieci (do 15 r.ż.) w dawce 0,5 ml. Szczepienie podstawowe składa się z trzech zastrzyków w schemacie 0-1-6 miesięcy.
  • Hepavax szczepionka – jest niedostępna w Polsce;
  • Euvax B dla dorosłych (1 ml) i dzieci (0,5 ml) – zapewnia ponad 90-procentową ochronę przed WZW typu B; dawkowanie jest bardzo podobne, jak w przypadku preparatu Engerix B.

Szczepienia na WZW B są zalecane (lecz nierefundowane) m,in. wśród niezaszczepionych dzieci i młodzieży, seniorów, podróżujących, przewlekle chorych czy osób przygotowujących się do operacji.

W przypadku szybkiej potrzeby nabycia odporności na wirusa HBV, możliwe jest szczepienie w schemacie przyspieszonym (np. 0-1-2 miesiące przy Engerix B i Euvax B dla dorosłych). Jest ono wykorzystywane m.in. przed wycieczkami last-minute lub w nagłych przypadkach (po ekspozycji) – np. po ukłuciu się skażoną igłą. W ten sposób można zapobiec infekcji nawet gdy zostało na to bardzo mało czasu. 

Bez względu na sposób dawkowania ("normalny"/przyspieszony), konieczna jest kwalifikacja do szczepienia. Lekarz przeprowadza wywiad z pacjentem i wykonuje badania mające zwiększyć bezpieczeństwo immunizacji. W ten sposób wykrywa się ewentualne przeciwwskazania i minimalizuje ryzyko wystąpienia NOP (niepożądanych odczynów poszczepiennych).

Żółtaczka typu B – szczepienie łączone

Tzw. szczepionki skojarzone zawierają przeciwciała przeciw więcej niż jednej chorobie. W przypadku WZW typu B można wyróżnić trzy tego typu preparaty:

  • Twinrix Adult – szczepionka WZW A i B dla dorosłych i młodzieży od 16. roku życia; trzydawkowy cykl według schematu 0-1-6 miesięcy daje około 5-letnią odporność na oba typy infekcji.
  • Hexacima – wysoko skojarzony preparat dla dzieci i niemowląt, chroniący aż przed 6 chorobami: tężcowi, błonicy, krztuścowi, polio, Hib oraz WZW B; dawkowanie może być 2-dawkowe (z konieczną dawką przypominającą po minimum pół roku) oraz 3-dawkowe (z zalecaną dawką przypominającą).
  • Infanrix Hexa – szczepionka, która także chroni przed wszystkimi sześcioma wymienionymi wyżej chorobami (też dla najmłodszych pacjentów); dawkowanie jest podobne, z tą różnicą, że szczepienie uzupełniające jest konieczne zarówno w schemacie dwu- jak i trzydawkowym.

Więcej informacji na temat preparatów wieloskładnikowych można znaleźć tutaj: "Szczepienia 5w1 i 6w1"

Przeciwwskazania i skutki uboczne szczepienia

Istnieją pewne przeciwwskazania, które wykluczają zastosowanie szczepionki ochronnej u pacjenta. Jest to przede wszystkim nadwrażliwość na którąkolwiek substancję zawartą w preparacie. Należy zachować szczególną ostrożność podczas szczepienia niemowląt o wadze poniżej 2 kg.

Dla kobiet planujących ciążę jest ono natomiast w pełni bezpieczne i bardzo zalecane. Pozwala uniknąć zakażenia malucha drogą wertykalną. Sprawdź szczegóły: szczepienia zalecane w ciąży.

Bezpieczeństwo preparatów ochronnych na wirusowe zapalenie wątroby typu B potwierdzają badania. Wśród najczęściej zgłaszanych skutków ubocznych można wyróżnić łagodne, ustępujące samoistnie dolegliwości takie jak ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu ukłucia oraz niewysoka gorączka.

Szczepienie WZW B – cena

Liczba wymienionych wyżej preparatów pokazuje, jak duży jest wybór szczepionek WZW B. Cena immunizacji może różnić się w zależności składu preparatu, a także ilości dawek do przyjęcia. Szczepienia są wykonywane obowiązkowo (a więc refundowane) dopiero od 1994 roku, co oznacza, że spora część populacji nie jest uodporniona na WZW typu B. Dorośli nie są uwzględnieni w obowiązującym Kalendarzu, więc jeśli chcą chronić swoje zdrowie, to muszą zapłacić za to z własnej kieszeni.

Wszystkie tego typu produkty lecznicze są wydawane na receptę, toteż niezbędna jest wcześniejsza konsultacja z lekarzem. Następnie trzeba kupić i dostarczyć preparat do wybranego punktu. W TropicalMed nie trzeba martwić się odpowiednimi warunkami transportu i przechowywania – wystarczy umówić się na wybrane szczepienie.

Na polskim rynku farmaceutycznym dostępne są następujące preparaty dla nieuodpornionych dzieci:

  • szczepionka Hexacima cena: ok. 170 zł.

oraz dorosłych:

  • Engerix B cena: 159zł;
  • Euvax B cena: 159 zł;
  • Twinrix cena: 289 zł.*

* szczepionki WZW na oba typy żółtaczki.

Szczepienia WZW typ B – dlaczego warto?

Podstawowym argumentem przemawiającym za immunizacją jest zdrowie i bezpieczeństwo. Przewlekła choroba jest wyniszczająca, a w wielu przypadkach – śmiertelna.

Wysoka skuteczność i tolerancja szczepień to kolejny atut. Tzw. NOP (niepożądany odczyn poszczepienny) jest w tym przypadku niegroźny – obejmuje łagodne objawy, takie jak:

  • ból, obrzęk i zaczerwienienie w miejscu wkłucia, 
  • lekkie podwyższenie temperatury ciała.

To mała „cena” za ochronę, którą można zyskać. Kolejnym czynnikiem, który może skłonić do immunizacji, jest bezpieczeństwo podczas wakacji. Mimo, nie jest ona obowiązkowa, to zaświadczenie o szczepieniu WZW B w niektórych przypadkach może się przydać. Przykładowo, przed operacją w Turcji może być wymagane szczepienie przeciw żółtaczce. Cena różni się w zależności od preparatu, jednak warto zafundować sobie bezpieczeństwo podczas podróży do obcego kraju.

Szczepionki WZW B w Polsce

Umów się na szczepienie WZW B w Krakowie. Serdecznie zapraszamy do TropicalMed!

FAQ - często zadawane pytania

Co to znaczy szczepionka na WZW typu B?

Jest to preparat, który uodparnia nasz organizm przeciwko HBV, czyli wirusowi, który wywołuje WZW typu B- wirusowe zapalenie wątroby typu B. Dzięki szczepionce nasz organizm niejako uczy się, jak rozpoznawać tego wirusa, więc kiedy naprawdę go spotka- będzie potrafił się przed nim bronić. To bardzo ważne, ponieważ na tę chorobę nie ma leku, który w 100% wyeliminowałby wirusa.

Ile razy szczepi się na WZW B?

Szczepienie przeciwko WZW B jest aktualnie obowiązkowe dla wszystkich dzieci oraz dorosłych z grup ryzyka, którzy wcześniej nie zostali zaszczepieni. Odbywa się to w schemacie trzech dawek, które podajemy w 0, 1 oraz 6 miesiącu życia. Odporność zdobywa dzięki szczepieniu przeważnie wystarcza na całe życie i skutecznie chroni przed zachorowaniem.

Kiedy zaszczepić się na WZW B?

Zaszczepić na WZW typu B powinno się wszystkie niemowlęta oraz osoby dorosłe, które są w grupie ryzyka i nie były szczepione w przeszłości. Można sprawdzać poziom swojej odporności, i jeśli przeciwciał będzie stosunkowo mało- wtem iść na szczepienie przypominające. Także osoby, które chorują na cukrzycę lub inne choroby autoimmunologiczne, powinny kontrolować ten poziom.

Które roczniki są szczepione na WZW B?

Obowiązkowe szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B weszły w życie w Polsce w 1994 roku. Od tego momentu zaobserwowano znaczny spadek zachorowań. Jeśli jesteś osobą dorosłą urodzoną wcześniej, prawdopodobnie nie jesteś uodporniony na tę chorobę. WZW B można się stosunkowo łatwo zarazić, dlatego warto być zaszczepionym i spokojnym.

Czy masz odporność na WZW B?

Dbaj o swoje zdrowie i zaszczep się przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B
Zarezerwuj termin szczepienia
Czytaj więcej: