#infekcja-bakteryjna #choroba-ukladu-oddechowego #szczepienia-obowiazkowe

Gruźlica – objawy i profilaktyka

Szczepionka gruźlica – zapobieganie infekcji

zdjęcie Katarzyna Ślusarz autora postu o Gruźlica – objawy i profilaktyka Katarzyna Ślusarz | 2022-07-05 (ostatnia aktualizacja: 2022-08-17)
Przyczyny gruźlicy to głównie wdychanie bakterii, które ją wywołują i rzadziej – spożycie niepasteryzowanego mleka od zakażonego zwierzęcia. Choroba najczęściej atakuje płuca, chociaż zdarza się, że infekuje inne narządy (np. gruźlica kości). Objawy i zajęte narządy w dużej mierze zależą od tego, jaki jest przebieg gruźlicy.

Gruźlica – co to jest?

Gruźlica to bardzo zaraźliwa choroba bakteryjna, wywołana przez tzw. prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Rozprzestrzeniają się one głównie z człowieka na człowieka, jednak istnieje też prawdopodobieństwo zakażenia odzwierzęcego – jest ono jednak naprawdę niewielkie.

Przyczyny gruźlicy to:

  • spożycie niepasteryzowanego mleka (lub produktów mlecznych) od zainfekowanego zwierzęcia – to najrzadszy sposób transmisji patogenów;
  • kontakt z chorym na gruźlicę – bakterie rozprzestrzeniają się drogą powietrzną, toteż kaszląc, mówiąc lub śpiewając, nosiciel naraża wszystkich wokół na zakażenie. 

Należy pamiętać, że nie każdy kontakt z gruźlicą (tj. chorym/nosicielem) jest niebezpieczny. Bakterie wnikają do organizmu wyłącznie z wdychanym powietrzem. Dzielenie się jedzeniem czy dotykanie rzeczy osoby chorej nie stanowi więc zagrożenia gruźlicą – zarażenie (sposób transmisji) zostało zaprezentowane poniżej. 

Przebieg gruźlicy: 

nosiciel/osoba chora wydycha prątki gruźlicy → bakterie wnikają do organizmu drogą powietrzną → patogeny osiadają w płucach i tworzą tzw. ognisko pierwotne → rozwój choroby

Z racji tego, że drobnoustroje najszybciej przedostają się do płuc, właśnie ten narząd jest przez nie najczęściej atakowany – w Polsce to ponad 95% przypadków. Choroba może przybrać jednak inną formę. Jest to m.in. gruźlica kostno-stawowa (gruźlica kości) czy węzłów chłonnych.

Taka postać przebiega w sposób podobny do przedstawionego powyżej, jednak po utworzeniu ogniska pierwotnego następuje mała modyfikacja. Gruźlica pozapłucna rozwija się wówczas w ten sposób:

Gruźlica stanowi zagrożenie dla wielu narządów

Chroń się za pomocą szczepień!

Gruźlica występuje nadal w wielu krajach na świecie.
Według WHO, w wyniku choroby co roku ginie ponad milion osób.
Gruźlica pozapłucna może atakować wiele narządów, np. kości czy mózg.
Wygodna rejestracja online. Wiele dostępnych terminów. Wykwalifikowany personel.
kobieta po szczepieniu Zarejestruj się na szczepienie!

prątki wnikają w krew i limfę → bakterie są transportowane się do innych narządów → gruźlica kości, opłucnej, węzłów chłonnych itd. 

Objawy zakażenia zależą od tego, jaki narząd zaatakuje gruźlica – rozpoznanie najpowszechniejszej formy płucnej, ułatwi dalsza lektura.

Gruźlica – objawy choroby

Zdecydowana większość zakażeń prątkami gruźlicy przybiera formę płucną. To tam bakterie najszybciej się zagnieżdżają i namnażają. Gdy wystarczająco się rozwiną, można zaobserwować pierwsze symptomy choroby.

Gruźlica prątkująca objawy:

  • chroniczny kaszel – towarzyszy mu odksztuszanie śluzowatej i/lub ropnej wydzieliny, czasami z domieszką krwi;
  • duszności i/lub ból w klatce piersiowej;
  • brak łaknienia – prowadzący do osłabienia i utraty masy ciała;
  • gorączka i nadpotliwość – objawy te nasilają się po południu i nocą.

Jedną z częstszych pozapłucnych form zakażenia jest gruźlica kości – objawy obejmują m.in. ból, tkliwość, opuchnięcie czy sztywność zainfekowanej partii ciała. Zwiększa się wówczas podatność na złamania, gdyż struktura kości zostaje osłabiona.

Przed wynalezieniem antybiotyków i szczepionki na gruźlicę choroba mogła zabić w ciągu kilku tygodni. Nie oznacza to, że problem został całkowicie wyeliminowany. Zakażenie nadal może być śmiertelne – według danych WHO, w ciągu roku ginie w ten sposób średnio 1,5 mln osób. Jak temu zapobiegać?

Szczepienia gruźlica

Szczepionki na gruźlicę (BCG) są w Polsce podawane wszystkim noworodkom, co oznacza, że immunizacja jest refundowana przez NFZ (sprawdź: szczepionki obowiązkowe). Wykonuje się je raz w życiu i nie ma potrzeby ich cyklicznego odświeżania.

W aktualnym Kalendarzu występują nie tylko pozycje „obowiązkowe”, ale i „zalecane”, takie jak m.in. szczepienie na meningokoki. To bakterie, które podobnie jak prątki gruźlicy, mogą wywoływać poważne powikłania neurologiczne – zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Serdecznie zapraszamy na szczepienia ochronne, które zapobiegają ciężkiemu przebiegowi jak i poważnym powikłaniom w wyniku infekcji. 

Gruźlica może atakować wiele narządów

Zapobiegaj infekcjom za pomocą szczepień!
Zarezerwuj termin szczepienia
Czytaj więcej: